Ερωτηματολόγιο Διάθεσης και Συναισθημάτων [MFQ-33]

Περιγραφή και Ανάλυση Ερωτηματολογίου

Το Mood and Feelings Questionnaire (MFQ-33) είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας σε παιδιά και εφήβους. Αναπτύχθηκε από τους Angold και Costello στο πλαίσιο ερευνητικών μελετών για την αναγνώριση και διερεύνηση της κατάθλιψης κατά την παιδική και εφηβική ηλικία.

Η πλήρης μορφή του περιλαμβάνει 33 δηλώσεις, οι οποίες εξετάζουν συναισθηματικές, γνωστικές και συμπεριφορικές εκδηλώσεις που σχετίζονται με την κατάθλιψη. Ενδεικτικά αξιολογούνται η χαμηλή διάθεση, η απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης, τα αισθήματα αναξιότητας και ενοχής, η απαισιοδοξία, η κόπωση, οι δυσκολίες συγκέντρωσης και άλλες συναφείς εκδηλώσεις.

Το MFQ διατίθεται σε εκδοχές αυτοαναφοράς για παιδιά και εφήβους και αναφοράς από γονέα, επιτρέποντας τη συλλογή πληροφοριών από διαφορετικές πηγές. Η σύγκριση των αναφορών μπορεί να προσφέρει πληρέστερη εικόνα της συναισθηματικής κατάστασης του παιδιού ή του εφήβου.

Στόχος Ερωτηματολογίου

Βασικός στόχος του MFQ-33 είναι η ανίχνευση και ποσοτική εκτίμηση καταθλιπτικών συμπτωμάτων κατά την παιδική και εφηβική ηλικία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε κοινοτικούς και σχολικούς πληθυσμούς όσο και σε κλινικά πλαίσια, καθώς και σε ερευνητικές μελέτες που εξετάζουν την ψυχική υγεία των νέων.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της έντασης της συμπτωματολογίας και, όταν χορηγείται επαναλαμβανόμενα, για την παρακολούθηση πιθανών μεταβολών με την πάροδο του χρόνου. Δεν αποτελεί, ωστόσο, από μόνο του διαγνωστικό εργαλείο και η βαθμολογία του πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με κλινική αξιολόγηση και άλλες διαθέσιμες πληροφορίες.

Βαθμολόγηση και Στατιστική Ανάλυση

Κάθε δήλωση βαθμολογείται σε τρίβαθμη κλίμακα, ανάλογα με το κατά πόσο το περιεχόμενό της περιγράφει την εμπειρία του παιδιού ή του εφήβου:

«Δεν ισχύει» = 0 βαθμοί
«Μερικές φορές/μάλλον ισχύει» = 1 βαθμός
«Ισχύει» = 2 βαθμοί

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων, με υψηλότερες τιμές να αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη παρουσία καταθλιπτικής συμπτωματολογίας.

Οι προτεινόμενες τιμές αποκοπής (cut-off scores) δεν πρέπει να θεωρούνται απόλυτες ή καθολικές, καθώς μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με την έκδοση του εργαλείου, την ηλικία, τον πληθυσμό, τη γλώσσα και το αν η αξιολόγηση πραγματοποιείται από το ίδιο το παιδί ή από τον γονέα. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή συγκεκριμένου ορίου πρέπει να βασίζεται στην αντίστοιχη επικυρωμένη έκδοση και στον σκοπό της αξιολόγησης.

Σε ερευνητικό επίπεδο μπορούν να υπολογιστούν μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών, ενώ οι συνολικές βαθμολογίες μπορούν να συγκριθούν μεταξύ δημογραφικών ή κλινικών ομάδων. Η εσωτερική συνοχή μπορεί να εξεταστεί μέσω δεικτών όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω, ενώ η σχέση του MFQ με άλλες μεταβλητές μπορεί να διερευνηθεί μέσω αναλύσεων συσχέτισης, παλινδρόμησης και άλλων κατάλληλων στατιστικών τεχνικών.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το MFQ έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς στη διεθνή βιβλιογραφία και παρουσιάζει ικανοποιητικές έως υψηλές ψυχομετρικές ιδιότητες. Μελέτες έχουν δείξει υψηλή εσωτερική συνοχή και σημαντικές συσχετίσεις με άλλους δείκτες συναισθηματικών και ψυχολογικών δυσκολιών.

Στην ελληνική βιβλιογραφία έχει μελετηθεί η χρήση του εργαλείου για τον προσδιορισμό καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε παιδιά και εφήβους σχολικής ηλικίας, παρέχοντας δεδομένα σχετικά με την εφαρμογή του στον ελληνικό πληθυσμό.

Εφαρμογές

Το MFQ-33 μπορεί να αξιοποιηθεί στην κλινική ψυχολογία, την παιδοψυχιατρική, τη σχολική ψυχολογία, τη δημόσια υγεία και την επιδημιολογική έρευνα. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την ανίχνευση αυξημένης καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, τη μελέτη παραγόντων που σχετίζονται με την ψυχική υγεία και την αξιολόγηση μεταβολών σε διαχρονικές ή παρεμβατικές μελέτες.

Η παρουσία υψηλής βαθμολογίας αποτελεί ένδειξη αυξημένης συμπτωματολογίας και όχι αυτοτελή διάγνωση κατάθλιψης. Όταν τα αποτελέσματα υποδεικνύουν σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση, απαιτείται περαιτέρω αξιολόγηση από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Βιβλιογραφία

Angold, A., Costello, E. J., Pickles, A., & Winder, F. (1987). The development of a questionnaire for use in epidemiological studies of depression in children and adolescents. London: Medical Research Council Child Psychiatry Unit.

Kent, L., Vostanis, P., & Feehan, C. (1997). Detection of major and minor depression in children and adolescents: Evaluation of the Mood and Feelings Questionnaire. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38(5), 565–573.

Μπίμπου, Ι., & Κιοσσέογλου, Γ. (2001). Προσδιορισμός καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε παιδιά και εφήβους σχολικής ηλικίας. Παιδί και Έφηβος: Ψυχική Υγεία και Ψυχοπαθολογία, 3, 71–95.