Ερωτηματολόγιο ικανοποίησης από την εργασία των εκπαιδευτικών [TJSQ-66]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Ερωτηματολόγιο Ικανοποίησης από την Εργασία των Εκπαιδευτικών (Teacher Job Satisfaction Questionnaire – TJSQ-66) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της επαγγελματικής ικανοποίησης των εκπαιδευτικών μέσα στο εκπαιδευτικό τους περιβάλλον.

Το TJSQ-66 βασίζεται στη θεωρητική προσέγγιση των Herzberg (1959) σχετικά με τους παράγοντες παρακίνησης και υγιεινής στην εργασία και εξετάζει τις διαφορετικές διαστάσεις που επηρεάζουν την εμπειρία των εκπαιδευτικών στον επαγγελματικό τους χώρο.

Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από 66 ερωτήσεις και αξιολογεί εννέα βασικούς τομείς της επαγγελματικής ικανοποίησης: τη σχέση με τον προϊστάμενο, τις σχέσεις με τους συναδέλφους, τις συνθήκες εργασίας, τον μισθό, την υπευθυνότητα, τη φύση της εργασίας, την επαγγελματική εξέλιξη, την εργασιακή ασφάλεια και την αναγνώριση.

Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών συνδέεται με την παρακίνηση, τη στάση απέναντι στην εργασία, το σύστημα προσωπικών αξιών, την εργασιακή απόδοση, την παραμονή στον οργανισμό, τις απουσίες, την ψυχική υγεία, την επαγγελματική εξουθένωση και τη γενικότερη οργανωσιακή συμπεριφορά.

Στόχος Κλίμακας

Βασικός στόχος του TJSQ-66 είναι η αξιολόγηση του επιπέδου επαγγελματικής ικανοποίησης των εκπαιδευτικών και η διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη στάση τους απέναντι στην εργασία τους.

Η κλίμακα επιδιώκει να αποτυπώσει τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί αντιλαμβάνονται το εργασιακό τους περιβάλλον, τις σχέσεις τους με τη διοίκηση και τους συναδέλφους, τις συνθήκες άσκησης του επαγγέλματός τους και τις δυνατότητες επαγγελματικής ανάπτυξης.

Παράλληλα, το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συγκρίσεις μεταξύ εκπαιδευτικών διαφορετικών βαθμίδων εκπαίδευσης, όπως πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και ανώτερη εκπαίδευση, καθώς και για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ επαγγελματικής ικανοποίησης και εργασιακής απόδοσης.

Δομή και Διαστάσεις

Το TJSQ-66 αξιολογεί εννέα βασικές διαστάσεις της επαγγελματικής ικανοποίησης.

Η διάσταση Προϊστάμενος εξετάζει την ποιότητα της σχέσης μεταξύ εκπαιδευτικών και διοίκησης, καθώς και τον βαθμό υποστήριξης, αναγνώρισης και δίκαιης αντιμετώπισης από τους ανωτέρους.

Η διάσταση Συνάδελφοι αφορά τις διαπροσωπικές σχέσεις στον εργασιακό χώρο, τη συνεργασία και το επίπεδο κοινωνικής υποστήριξης μεταξύ των μελών του εκπαιδευτικού οργανισμού.

Η διάσταση Συνθήκες Εργασίας αξιολογεί το φυσικό και οργανωτικό περιβάλλον εργασίας, τους διαθέσιμους πόρους και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ασκείται το εκπαιδευτικό έργο.

Η διάσταση Μισθός εξετάζει την ικανοποίηση από τις οικονομικές απολαβές και την αντίληψη δικαιοσύνης της αμοιβής σε σχέση με την εργασία.

Η διάσταση Υπευθυνότητα αφορά τον βαθμό αυτονομίας, ευθύνης και συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων.

Η διάσταση Φύση της Εργασίας εξετάζει το ενδιαφέρον, το νόημα και την προσωπική ικανοποίηση που αντλεί ο εκπαιδευτικός από το ίδιο το εκπαιδευτικό έργο.

Η διάσταση Εξέλιξη αφορά τις δυνατότητες επαγγελματικής ανάπτυξης, επιμόρφωσης και ανέλιξης.

Η διάσταση Ασφάλεια σχετίζεται με τη σταθερότητα και τη σιγουριά που παρέχει το εργασιακό πλαίσιο.

Η διάσταση Αναγνώριση αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ότι η προσπάθεια και η προσφορά τους αναγνωρίζονται.

Βαθμονόμηση

Η βαθμονόμηση του TJSQ-66 πραγματοποιείται μέσω δηλώσεων αυτοαναφοράς, στις οποίες οι συμμετέχοντες αξιολογούν κατά πόσο κάθε πρόταση αντανακλά την προσωπική τους εμπειρία από την εργασία τους.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε κλίμακα Likert πέντε βαθμών:

1 = Διαφωνώ απόλυτα
2 = Διαφωνώ
3 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
4 = Συμφωνώ
5 = Συμφωνώ απόλυτα

Σε ορισμένες ερωτήσεις χρησιμοποιούνται αντίστροφες βαθμολογήσεις, ώστε να ελέγχεται η συνέπεια των απαντήσεων.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων και αντιπροσωπεύει το συνολικό επίπεδο επαγγελματικής ικανοποίησης. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από το επαγγελματικό περιβάλλον.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του TJSQ-66 περιλαμβάνει την αξιολόγηση των επιμέρους διαστάσεων της επαγγελματικής ικανοποίησης και τη διερεύνηση της σχέσης τους με άλλους παράγοντες που σχετίζονται με την εκπαιδευτική εργασία.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων εκπαιδευτικών, συσχετίσεις μεταξύ επαγγελματικής ικανοποίησης και εργασιακών παραγόντων, καθώς και παραγοντική ανάλυση για την επιβεβαίωση της δομής του εργαλείου.

Τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατανόηση των παραγόντων που ενισχύουν ή περιορίζουν την επαγγελματική ευημερία των εκπαιδευτικών και για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων βελτίωσης του εργασιακού κλίματος.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του TJSQ-66 έχει δείξει υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα ως εργαλείο μέτρησης της επαγγελματικής ικανοποίησης των εκπαιδευτικών.

Η εσωτερική συνέπεια της συνολικής κλίμακας έχει αξιολογηθεί μέσω του δείκτη Cronbach’s alpha, με συνολικό συντελεστή περίπου α = 0,93, γεγονός που υποδηλώνει υψηλή αξιοπιστία.

Οι επιμέρους διαστάσεις παρουσιάζουν επίσης ικανοποιητικούς δείκτες αξιοπιστίας, όπως η διάσταση των συνθηκών εργασίας (α = 0,80), του προϊσταμένου (α = 0,82), του μισθού (α = 0,79), της φύσης της εργασίας (α = 0,77) και της εξέλιξης (α = 0,62).

Η εγκυρότητα του εργαλείου έχει υποστηριχθεί μέσω της σχέσης των αποτελεσμάτων του με την αντιλαμβανόμενη επαγγελματική ικανοποίηση και την εργασιακή απόδοση, με σημαντική συσχέτιση (r = 0,48, p < 0,01).

Εφαρμογές

Το TJSQ-66 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαιδευτική έρευνα, στην οργανωσιακή ψυχολογία και στη διοίκηση εκπαιδευτικών οργανισμών.

Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση του εργασιακού κλίματος, την κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών και τον σχεδιασμό πολιτικών που ενισχύουν την εργασιακή ευημερία.

Η εφαρμογή του μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών συνδέεται με την αποτελεσματικότητα, τη δέσμευση και τη διατήρηση του ανθρώπινου δυναμικού στην εκπαίδευση.

Βιβλιογραφία

Ho, C. L., & Au, W. T. (2006). Teaching satisfaction scale: Measuring job satisfaction of teachers. Educational and Psychological Measurement, 66(1), 172–185.

Lester, P. E. (1987). Development and factor analysis of the Teacher Job Satisfaction Questionnaire (TJSQ). Educational and Psychological Measurement, 47(1), 223–233.

Koustelios, A. (1991). The Relationships of Organizational Cultures and Job Satisfaction in Three Selected Industries in Greece.

Koustelios, A., & Bagiatis, K. (1996). The Employee Satisfaction Inventory (ESI): Development of a scale to measure satisfaction of Greek employees. Educational and Psychological Measurement, 57, 469–476.

Αβρανάς, Ι. (2020). Επαγγελματική Ικανοποίηση των Εκπαιδευτικών της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης.