Ερωτηματολόγιο Μέτρησης του Στρες της Υπογονιμότητας [FPI-46]

Περιγραφή

Το Fertility Problem Inventory (FPI-46) αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση του ψυχολογικού στρες που σχετίζεται με την υπογονιμότητα. Αναπτύχθηκε από τους Newton και συνεργάτες το 1999 και έχει σχεδιαστεί για τη μέτρηση των συναισθηματικών, κοινωνικών και διαπροσωπικών επιπτώσεων που βιώνουν γυναίκες και άνδρες κατά τη διάρκεια της εμπειρίας της υπογονιμότητας. Το εργαλείο αξιολογεί τις δυσκολίες που προκύπτουν στις προσωπικές σχέσεις, στην κοινωνική ζωή, στη σεξουαλική λειτουργία και στις αντιλήψεις για τη γονεϊκότητα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της ψυχολογικής επιβάρυνσης που συνοδεύει τις δυσκολίες σύλληψης. Το FPI-46 χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην έρευνα της αναπαραγωγικής υγείας, της ψυχολογίας και της συμβουλευτικής υπογονιμότητας.

Στόχος

Κύριος στόχος του FPI-46 είναι η συστηματική καταγραφή και εκτίμηση του στρες που προκαλείται από την υπογονιμότητα σε γυναίκες και άνδρες. Η κλίμακα επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να εντοπίζουν τις σημαντικότερες πηγές ψυχολογικής επιβάρυνσης, να αξιολογούν τις επιπτώσεις της υπογονιμότητας στις προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις και να σχεδιάζουν κατάλληλες ψυχολογικές ή συμβουλευτικές παρεμβάσεις. Επιπλέον, αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τη μελέτη της σχέσης του στρες της υπογονιμότητας με την ψυχική υγεία, την ποιότητα ζωής και την αποτελεσματικότητα των θεραπειών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το FPI-46 αποτελείται από 46 ερωτήσεις, οι οποίες απαντώνται από γυναίκες και άνδρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας. Οι απαντήσεις δίνονται σε εξαβάθμια κλίμακα Likert, με επιλογές από 1 = Συμφωνώ απόλυτα έως 6 = Διαφωνώ απόλυτα.

Η κλίμακα οργανώνεται σε πέντε υποκλίμακες, οι οποίες αξιολογούν διαφορετικές διαστάσεις του στρες της υπογονιμότητας:

• Δυσχέρεια στη σχέση του ζευγαριού (10 ερωτήσεις).
• Δυσχέρεια στην κοινωνική ζωή (10 ερωτήσεις).
• Δυσχέρεια στη σεξουαλική ζωή (8 ερωτήσεις).
• Ανάγκη για γονεϊκότητα (10 ερωτήσεις).
• Απόρριψη του τρόπου ζωής χωρίς παιδί (8 ερωτήσεις).

Η πολυδιάστατη αυτή δομή επιτρέπει την αναλυτική αξιολόγηση των διαφορετικών πτυχών της ψυχολογικής επιβάρυνσης που σχετίζεται με την υπογονιμότητα.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του FPI-46 βασίζεται στον υπολογισμό της βαθμολογίας κάθε υποκλίμακας μέσω του αθροίσματος των απαντήσεων των αντίστοιχων ερωτήσεων. Οι επιμέρους βαθμολογίες μπορούν να αξιολογηθούν ανεξάρτητα ή να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση της συνολικής ψυχολογικής επιβάρυνσης του ατόμου.

Το ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται ευρέως σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις της υπογονιμότητας, την ποιότητα ζωής, την κατάθλιψη, το άγχος, τη συζυγική προσαρμογή και την αποτελεσματικότητα ψυχολογικών ή ιατρικών παρεμβάσεων. Στην κλινική πράξη συμβάλλει στον εντοπισμό των τομέων που προκαλούν τη μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση και υποστηρίζει τον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων ψυχολογικής υποστήριξης. Η στατιστική επεξεργασία περιλαμβάνει συνήθως περιγραφική στατιστική, αναλύσεις αξιοπιστίας με τον δείκτη Cronbach’s α, παραγοντική ανάλυση, αναλύσεις συσχέτισης και συγκρίσεις μεταξύ ομάδων.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, το FPI-46 παρουσιάζει ικανοποιητική εσωτερική συνέπεια, καθώς οι δείκτες Cronbach’s α για τις πέντε υποκλίμακες κυμαίνονται από 0,72 έως 0,82. Συγκεκριμένα, η υποκλίμακα δυσχέρεια στη σχέση του ζευγαριού παρουσιάζει Cronbach’s α = 0,73, η δυσχέρεια στην κοινωνική ζωή α = 0,79, η δυσχέρεια στη σεξουαλική ζωή α = 0,82, η ανάγκη για γονεϊκότητα α = 0,77, ενώ η απόρριψη του τρόπου ζωής χωρίς παιδί παρουσιάζει α = 0,72. Οι τιμές αυτές υποδηλώνουν ικανοποιητική αξιοπιστία των επιμέρους διαστάσεων της κλίμακας.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του FPI-46 πραγματοποιείται με άθροιση των απαντήσεων κάθε υποκλίμακας ξεχωριστά. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερο επίπεδο στρες που σχετίζεται με την υπογονιμότητα, γεγονός που αντανακλά μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση στις αντίστοιχες διαστάσεις. Το εργαλείο επιτρέπει την αξιολόγηση τόσο των επιμέρους πτυχών όσο και του συνολικού επιπέδου στρες, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων συμμετεχόντων ή για την παρακολούθηση αλλαγών μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις. Το παρεχόμενο αρχείο δεν αναφέρει συγκεκριμένες τιμές αποκοπής (cut-off scores) για την κατηγοριοποίηση της σοβαρότητας του στρες.

Βιβλιογραφία

Newton, C. R., Sherrard, W., & Glavac, I. (1999). The Fertility Problem Inventory: Measuring Perceived Infertility-Related Stress. Fertility and Sterility, 72(1), 54–62.

Said, N. (2019). Fertility Concerns While Trying to Conceive.

Zurlo, M. C., Cattaneo Della Volta, M. F., & Vallone, F. (2017). Factor Structure and Psychometric Properties of the Fertility Problem Inventory–Short Form. Health Psychology Open, 4(2), 2055102917738657.