Κλίμακα λεκτικής κατάχρησης [VAS-79]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Λεκτικής Κατάχρησης (Verbal Abuse Scale – VAS-79) αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης της λεκτικής βίας και κακοποίησης στο εργασιακό περιβάλλον, με ιδιαίτερη εφαρμογή στον χώρο της υγείας και ειδικότερα στους επαγγελματίες νοσηλευτικής. Εξετάζει τόσο τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των περιστατικών λεκτικής κατάχρησης όσο και τις πιθανές επιπτώσεις τους στη σωματική και ψυχολογική κατάσταση των εργαζομένων.

Σκοπός

Βασικός στόχος της VAS-79 είναι η συστηματική καταγραφή της έκθεσης των εργαζομένων σε περιστατικά λεκτικής βίας, απειλών, προσβλητικής συμπεριφοράς και κοινωνικού αποκλεισμού στο επαγγελματικό περιβάλλον. Παράλληλα, επιδιώκει να αποτυπώσει τον βαθμό στον οποίο τέτοιες εμπειρίες επηρεάζουν την ψυχολογική ευημερία, την εργασιακή λειτουργικότητα και τη γενικότερη επαγγελματική εμπειρία του ατόμου.

Δομή της Κλίμακας

Η VAS-79 αναπτύχθηκε από τους Mandernio & Banton (1994) και αποτελείται από 79 ερωτήσεις, οι οποίες οργανώνονται σε 11 ομάδες κλειστών και ανοιχτών ερωτήσεων και κατανέμονται σε πέντε υποκλίμακες.

Οι ερωτήσεις εξετάζουν τη συχνότητα και τη σοβαρότητα περιστατικών λεκτικής κατάχρησης, καθώς και διαφορετικές μορφές κακοποιητικής συμπεριφοράς που μπορεί να εμφανίζονται στον χώρο εργασίας.

Βαθμολόγηση και Στατιστική Ανάλυση

Οι απαντήσεις στις επιμέρους ενότητες αξιολογούνται με πενταβάθμια κλίμακα Likert, όπου οι χαμηλότερες τιμές αντιστοιχούν σε λιγότερο σοβαρές ή λιγότερο συχνές εμπειρίες και οι υψηλότερες σε σοβαρότερα ή συχνότερα περιστατικά.

Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη έκθεση του εργαζομένου σε λεκτική βία, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες συνδέονται με μικρότερη συχνότητα τέτοιων εμπειριών. Η ανάλυση μπορεί να πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο συνολικής βαθμολογίας όσο και ανά υποκλίμακα, ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η VAS-79 έχει χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο διερεύνησης της λεκτικής βίας στο εργασιακό περιβάλλον. Η ελληνική μετάφραση πραγματοποιήθηκε από τη Μαλλιαρού και συνεργάτες (2015), με στόχο την προσαρμογή του εργαλείου στο ελληνικό γλωσσικό και πολιτισμικό πλαίσιο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το ερωτηματολόγιο παρουσίασε πολύ υψηλή εσωτερική συνοχή, με συντελεστή Cronbach’s α = 0,98, στοιχείο που υποδηλώνει υψηλό βαθμό συνοχής μεταξύ των επιμέρους ερωτήσεων.

Εφαρμογές

Η VAS-79 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τη λεκτική κακοποίηση, την εργασιακή βία, την επαγγελματική εξουθένωση, την ψυχολογική επιβάρυνση και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας. Ιδιαίτερη χρησιμότητα παρουσιάζει σε νοσοκομεία και άλλες δομές υγείας, όπου οι εργαζόμενοι ενδέχεται να εκτίθενται σε περιστατικά λεκτικής επιθετικότητας από ασθενείς, συνοδούς ή άλλα άτομα του εργασιακού περιβάλλοντος.

Βιβλιογραφία

Μαλλιαρού, Μ., Καραθανάση, Κ., Σαράφης, Π., Κουτελέκος, Ι., Πρεζεράκος, Π., & Ζυγά, Σ. (2015). Μετάφραση στα Ελληνικά του εργαλείου μέτρησης Verbal Abuse Scale (VAS-GR). Perioperative Nursing, 4(2), 73–82.

Rikos, N., Telli, D., Hatzinikolaou, A., Mantikou, D., Rovithis, M., Fourmouzi, M., & Linardakis, M. (2022). Nurses’ exposure to verbal abuse at a university hospital in Crete, Greece. Nursing Practice Today, 9(1), X–X.