Ερωτηματολόγιο για τη Διερεύνηση των Απόψεων και των Στάσεων του Νεανικού Πληθυσμού [STEPP-45]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Προγραμμάτων Πρόληψης από Προσωπικό/Ομάδα [Staff/Team Evaluation of Prevention Programs – STEPP-45] αποτελεί ένα δομημένο αυτοσυμπληρούμενο εργαλείο αξιολόγησης που αναπτύχθηκε για την αποτύπωση των απόψεων και των στάσεων του νεανικού πληθυσμού σχετικά με τα προγράμματα πρόληψης χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών.

Το εργαλείο βασίζεται στο έργο των J. D. Hawkins και B. Nederhood και έχει προσαρμοστεί από το ΚΕΘΕΑ για εφαρμογή σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Το STEPP-45 αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται τα προγράμματα πρόληψης, εξετάζοντας γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές διαστάσεις που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών και την πρόληψη.

Στόχος Ερωτηματολογίου

Ο βασικός στόχος του STEPP-45 είναι η αξιολόγηση της απήχησης, της αποτελεσματικότητας και της αποδοχής των προγραμμάτων πρόληψης από τους ίδιους τους μαθητές.

Παράλληλα, το εργαλείο αποσκοπεί:

στην αναγνώριση των αναγκών του μαθητικού πληθυσμού για υπηρεσίες πρόληψης,

στη βελτίωση της ποιότητας των παρεμβάσεων πρόληψης στο σχολικό περιβάλλον,

στην αξιολόγηση της επίδρασης των προγραμμάτων στις γνώσεις, τις στάσεις και τις προθέσεις των μαθητών.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Το STEPP-45 περιλαμβάνει δηλώσεις και ερωτήσεις στις οποίες οι μαθητές απαντούν μέσω κλιμάκων τύπου Likert, όπως από «Καθόλου» έως «Πολύ» ή από «Διαφωνώ» έως «Συμφωνώ απόλυτα».

Οι απαντήσεις μετατρέπονται σε αριθμητικές τιμές και τα αποτελέσματα μπορούν να υπολογιστούν:

μέσω μέσων όρων ανά θεματική ενότητα,

μέσω αθροιστικών δεικτών συνολικής αξιολόγησης.

Το εργαλείο αξιολογεί τρεις βασικές διαστάσεις:

Γνωστική διάσταση
Αφορά τις γνώσεις και την ενημέρωση των μαθητών σχετικά με τη χρήση ουσιών και την πρόληψη.

Συναισθηματική διάσταση
Αφορά τις στάσεις, τις αντιλήψεις και τα συναισθήματα απέναντι στα προγράμματα πρόληψης.

Συμπεριφορική διάσταση
Αφορά προθέσεις, επιλογές και προβλέψεις σχετικά με μελλοντικές συμπεριφορές.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

περιγραφική στατιστική ανάλυση (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις),

συσχετιστικές αναλύσεις,

συγκριτικές αναλύσεις μεταξύ ομάδων μαθητών, όπως ανά φύλο, ηλικία ή σχολική μονάδα.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση και αναπροσαρμογή των προγραμμάτων πρόληψης, καθώς και για τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό και τη χάραξη πολιτικών υγείας.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση του STEPP-45 πραγματοποιείται μέσω των απαντήσεων των μαθητών στις επιμέρους δηλώσεις του ερωτηματολογίου.

Οι απαντήσεις αξιολογούνται με κλίμακες τύπου Likert, όπου οι χαμηλότερες και υψηλότερες τιμές αντιστοιχούν σε διαφορετικά επίπεδα συμφωνίας, έντασης ή αποδοχής.

Η συνολική βαθμολογία μπορεί να προκύψει από:

την άθροιση των επιμέρους απαντήσεων,

τον υπολογισμό μέσων τιμών ανά διάσταση,

τη δημιουργία επιμέρους δεικτών για γνώσεις, στάσεις και συμπεριφορικές προθέσεις.

Υψηλότερες βαθμολογίες στις θετικές διαστάσεις υποδηλώνουν μεγαλύτερη αποδοχή και αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων πρόληψης.

Εγκυρότητα

Το STEPP-45 παρουσιάζει ικανοποιητική εννοιολογική και περιεχομενική εγκυρότητα, καθώς σχεδιάστηκε με βάση θεωρητικά μοντέλα πρόληψης και δεδομένα από το πεδίο των κοινωνικών επιστημών.

Η προσαρμογή του από το ΚΕΘΕΑ πραγματοποιήθηκε με επιστημονικά κριτήρια, ώστε να ανταποκρίνεται στις ελληνικές κοινωνικές και σχολικές συνθήκες.

Αξιοπιστία

Για την ελληνική έκδοση του STEPP δεν έχουν δημοσιευθεί συγκεκριμένοι στατιστικοί δείκτες αξιοπιστίας.

Ωστόσο, η αξιοπιστία του εργαλείου υποστηρίζεται από τη συνεπή εφαρμογή του σε ερευνητικά και εκπαιδευτικά πλαίσια. Η αρχική μορφή του STEPP έχει αξιολογηθεί ως προς την εσωτερική συνέπεια και την αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test-retest) στο πλαίσιο του αμερικανικού συστήματος δημόσιας υγείας.

Βιβλιογραφία

Hawkins, J. D., & Nederhood, B. (1987). Handbook for Evaluating Drug and Alcohol Prevention Programs. Staff/Team Evaluation of Prevention Programs (STEPP). U.S. Department of Health and Human Services, Maryland: DHHS Publication No. (ADM 87-1512).