Περιγραφή

Το Relationship Problems Assessment Questionnaire [RPAQ-5] – Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Προβλημάτων στη Σχέση αποτελεί ένα σύντομο εργαλείο αυτοαναφοράς, σχεδιασμένο για τη διερεύνηση βασικών δυσκολιών που μπορεί να εμφανίζονται στο πλαίσιο μιας στενής διαπροσωπικής ή συντροφικής σχέσης.

Η σύντομη μορφή του το καθιστά κατάλληλο για χρήση σε ερευνητικά, συμβουλευτικά και κλινικά πλαίσια, ιδιαίτερα όταν απαιτείται μια γρήγορη αρχική αποτύπωση της ποιότητας της σχέσης και των κυριότερων προβληματικών περιοχών.

Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει 5 ερωτήσεις, οι οποίες επικεντρώνονται σε βασικές διαστάσεις της λειτουργίας μιας σχέσης, όπως η επικοινωνία μεταξύ των συντρόφων, οι συγκρούσεις και οι διαφωνίες, η αντιλαμβανόμενη συναισθηματική υποστήριξη, ζητήματα εμπιστοσύνης ή δέσμευσης και πιθανές ανισορροπίες στην κατανομή ευθυνών και ρόλων.

Η αξιολόγηση βασίζεται στην υποκειμενική αντίληψη του συμμετέχοντα και επομένως προσφέρει πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το άτομο βιώνει τις δυσκολίες μέσα στη σχέση του.

Στόχος

Βασικός στόχος της RPAQ-5 είναι η σύντομη και συστηματική αποτύπωση προβλημάτων που ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα μιας σχέσης.

Μέσω της χρήσης του εργαλείου μπορούν να εντοπιστούν περιοχές στις οποίες εμφανίζονται αυξημένες δυσκολίες, όπως η ανεπαρκής επικοινωνία, οι συχνές συγκρούσεις, η περιορισμένη συναισθηματική εγγύτητα ή τα προβλήματα εμπιστοσύνης.

Παράλληλα, τα αποτελέσματα μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για περαιτέρω διερεύνηση της σχέσης και, όπου απαιτείται, για περισσότερο εξειδικευμένη ψυχολογική ή συμβουλευτική αξιολόγηση.

Δομή και Αξιολόγηση

Η RPAQ-5 αποτελείται από πέντε σύντομες ερωτήσεις. Οι συμμετέχοντες καλούνται να αξιολογήσουν τον βαθμό ή τη συχνότητα με την οποία βιώνουν συγκεκριμένες δυσκολίες στη σχέση τους, συνήθως μέσω μιας διαβαθμισμένης κλίμακας τύπου Likert.

Υψηλότερες βαθμολογίες μπορούν, ανάλογα με τον τρόπο κωδικοποίησης της χρησιμοποιούμενης έκδοσης, να υποδηλώνουν μεγαλύτερη παρουσία ή συχνότητα προβλημάτων στη σχέση. Η ερμηνεία της βαθμολογίας θα πρέπει πάντοτε να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες βαθμολόγησης της έκδοσης που χρησιμοποιείται και όχι με αυθαίρετα όρια.

Εφαρμογές

Η RPAQ-5 μπορεί να αξιοποιηθεί σε μελέτες που εξετάζουν την ποιότητα των διαπροσωπικών και συντροφικών σχέσεων, καθώς και τη σύνδεσή τους με μεταβλητές ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής προσαρμογής.

Ενδεικτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ προβλημάτων στη συντροφική ζωή και παραγόντων όπως το άγχος, τα καταθλιπτικά συμπτώματα, η υποκειμενική ευεξία, η ικανοποίηση από τη ζωή, η αυτοεκτίμηση, η κοινωνική υποστήριξη και οι στρατηγικές αντιμετώπισης δυσκολιών.

Σε συμβουλευτικά ή κλινικά πλαίσια μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως σύντομο εργαλείο αρχικής διερεύνησης, συμβάλλοντας στον εντοπισμό θεμάτων που χρειάζονται περισσότερο λεπτομερή αξιολόγηση κατά τη θεραπεία ζεύγους ή την ατομική συμβουλευτική.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων μπορεί να περιλαμβάνει αρχικά περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέσο όρο, τυπική απόκλιση, διάμεσο και κατανομή των απαντήσεων, ώστε να αποτυπωθεί το επίπεδο των αναφερόμενων προβλημάτων.

Σε ερευνητικές εφαρμογές είναι δυνατό να εξεταστούν συσχετίσεις της συνολικής βαθμολογίας με άλλες ψυχολογικές ή κοινωνικές μεταβλητές, καθώς και διαφορές μεταξύ δημογραφικών ή κοινωνικών ομάδων.

Ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό μπορούν επίσης να εφαρμοστούν μοντέλα παλινδρόμησης ή άλλες πολυμεταβλητές τεχνικές, προκειμένου να διερευνηθεί κατά πόσο οι δυσκολίες στη σχέση συνδέονται με δείκτες ψυχικής υγείας, ευεξίας ή ικανοποίησης από τη σχέση.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Όταν η RPAQ-5 χρησιμοποιείται σε νέο πληθυσμό ή σε διαφορετικό γλωσσικό και πολιτισμικό πλαίσιο, είναι σημαντικό να εξετάζονται οι ψυχομετρικές ιδιότητες της συγκεκριμένης εφαρμογής.

Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει διερεύνηση της εσωτερικής συνέπειας, της δομικής εγκυρότητας και της σχέσης της βαθμολογίας με άλλα συναφή εργαλεία μέτρησης.

Επειδή πρόκειται για ιδιαίτερα σύντομο εργαλείο πέντε ερωτήσεων, οι δείκτες αξιοπιστίας θα πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με το μικρό αριθμό ερωτήσεων και όχι απομονωμένα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η εξέταση της λειτουργίας του εργαλείου σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, μορφές σχέσεων και κοινωνικοπολιτισμικά πλαίσια, πριν θεωρηθεί ότι τα αποτελέσματα μπορούν να γενικευθούν σε ευρύτερους πληθυσμούς.

Χρησιμότητα στην Έρευνα

Το βασικό πλεονέκτημα της RPAQ-5 είναι η συντομία και η ευκολία χορήγησής της. Μπορεί να ενσωματωθεί σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα χωρίς να αυξάνει σημαντικά τον χρόνο συμπλήρωσης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της ψυχικής υγείας, της ποιότητας ζωής και της κοινωνικής υποστήριξης.

Παράλληλα, λόγω της περιορισμένης έκτασής της, δεν θα πρέπει να θεωρείται υποκατάστατο μιας ολοκληρωμένης αξιολόγησης της δυναμικής ενός ζευγαριού ή μιας διαπροσωπικής σχέσης. Τα αποτελέσματά της είναι περισσότερο κατάλληλα για αρχική ανίχνευση και ερευνητική διερεύνηση παρά για αυτόνομη κλινική διάγνωση.

Συμπεράσματα

Η RPAQ-5 αποτελεί ένα σύντομο εργαλείο διερεύνησης βασικών προβλημάτων που μπορεί να εμφανίζονται στις στενές και συντροφικές σχέσεις. Η εστίασή της σε κεντρικές διαστάσεις, όπως η επικοινωνία, οι συγκρούσεις, η συναισθηματική υποστήριξη, η εμπιστοσύνη και η κατανομή των ρόλων, επιτρέπει μια συνοπτική αποτύπωση της αντιλαμβανόμενης λειτουργικότητας της σχέσης.

Η χρήση της μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ερευνητικά πρωτόκολλα και ως συμπληρωματικό εργαλείο αρχικής αξιολόγησης, με την προϋπόθεση ότι η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται με βάση τα διαθέσιμα ψυχομετρικά δεδομένα και το εκάστοτε πλαίσιο εφαρμογής.

Βιβλιογραφία

Christensen, A., & Shenk, J. L. (1991). Communication, conflict, and psychological distance in non-distressed, clinic, and divorcing couples. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59(3), 458–463.

Gottman, J. M. (1994). What Predicts Divorce? The Relationship Between Marital Processes and Marital Outcomes. Psychology Press.

Cano, A., & O’Leary, K. D. (2000). Infidelity and separations precipitate major depressive episodes and symptoms of nonspecific depression and anxiety. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(5), 774–781.