Ανάλυση κλίμακας

Το Έντυπο Αντιμετώπισης (Coping Inventory – CI-60) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των στρατηγικών αντιμετώπισης (coping strategies) που εφαρμόζουν τα άτομα όταν έρχονται αντιμέτωπα με στρεσογόνες καταστάσεις, δυσκολίες και απαιτητικά γεγονότα της καθημερινής ζωής. Βασίζεται στη σύγχρονη θεωρία της αντιμετώπισης του στρες, σύμφωνα με την οποία οι γνωστικές και συμπεριφορικές στρατηγικές που χρησιμοποιεί ένα άτομο επηρεάζουν σημαντικά την ψυχική του υγεία, την προσαρμογή του και την ποιότητα ζωής του.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική, τη συμβουλευτική, τη νοσηλευτική, την οργανωσιακή ψυχολογία και την έρευνα για την ψυχική υγεία, επιτρέποντας τη διερεύνηση τόσο λειτουργικών όσο και δυσλειτουργικών τρόπων διαχείρισης του στρες.

Στόχος της κλίμακας

Στόχος του CI-60 είναι η αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα άτομα για να αντιμετωπίζουν στρεσογόνες εμπειρίες και δύσκολες καταστάσεις. Η κλίμακα επιτρέπει την αναγνώριση των κυρίαρχων μηχανισμών αντιμετώπισης, όπως η ενεργητική επίλυση προβλημάτων, η αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης, η γνωστική αναπλαισίωση, η συναισθηματική διαχείριση και οι στρατηγικές αποφυγής.

Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι ανταποκρίνονται στο στρες και μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων ψυχολογικών και εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, καθώς και προγραμμάτων ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Βαθμονόμηση των ερωτήσεων

Το CI-60 αποτελείται από 60 ερωτήσεις, οι οποίες αξιολογούν πολλαπλές στρατηγικές αντιμετώπισης του στρες. Οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό στον οποίο κάθε δήλωση αντιπροσωπεύει τον τρόπο με τον οποίο συνήθως αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις.

Οι απαντήσεις δίνονται σε τετραβάθμια κλίμακα Likert, η οποία συνήθως κυμαίνεται από:

1 = Όχι καθόλου αληθές
2 = Λίγο αληθές
3 = Αρκετά αληθές
4 = Πολύ αληθές

Οι απαντήσεις ομαδοποιούνται στις αντίστοιχες υποκλίμακες και υπολογίζονται επιμέρους βαθμολογίες για κάθε στρατηγική αντιμετώπισης.

Στατιστική ανάλυση

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται κυρίως σε επίπεδο υποκλιμάκων και όχι μέσω μίας μόνο συνολικής βαθμολογίας, καθώς κάθε διάσταση αντιπροσωπεύει διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης του στρες.

Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται περιγραφικά στατιστικά μέτρα, έλεγχοι αξιοπιστίας με Cronbach’s α ή McDonald’s ω, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), καθώς και αναλύσεις συσχέτισης, t-test, ANOVA, MANOVA, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), για τη διερεύνηση της σχέσης των στρατηγικών αντιμετώπισης με μεταβλητές όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η ψυχική ανθεκτικότητα, η ποιότητα ζωής, η επαγγελματική εξουθένωση, η εργασιακή ικανοποίηση και η ψυχολογική ευημερία.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Το CI-60 βασίζεται σε θεωρητικά μοντέλα αντιμετώπισης του στρες που έχουν αναπτυχθεί από τους Lazarus και Folkman, καθώς και στις μεταγενέστερες εργασίες των Carver, Endler και Parker, Moos και Schaefer και Schwarzer και Knoll. Οι ψυχομετρικές του ιδιότητες αξιολογούνται μέσω πιλοτικών εφαρμογών, ελέγχων εσωτερικής συνέπειας, αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων και διερεύνησης της δομικής εγκυρότητας.

Οι περισσότερες υποκλίμακες αντίστοιχων εργαλείων αντιμετώπισης παρουσιάζουν ικανοποιημένες έως υψηλές τιμές Cronbach’s α, συνήθως μεγαλύτερες από 0,70, γεγονός που υποστηρίζει την αξιοπιστία των μετρήσεων σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Εφαρμογές

Το CI-60 χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα, κλινικές αξιολογήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και οργανωσιακές μελέτες για τη διερεύνηση των στρατηγικών αντιμετώπισης του στρες. Εφαρμόζεται σε φοιτητές, εργαζομένους, επαγγελματίες υγείας, ασθενείς με χρόνιες παθήσεις και γενικό πληθυσμό, συμβάλλοντας στον εντοπισμό παραγόντων που σχετίζονται με την ψυχική ανθεκτικότητα, την προσαρμογή και την ψυχολογική ευημερία.

Για την ανάπτυξη ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων, την αξιολόγηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων της κλίμακας, τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων του CI-60, η ομάδα της DatAnalysis παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες επιστημονικής υποστήριξης για ερευνητικά πρωτόκολλα, διπλωματικές εργασίες, μεταπτυχιακές μελέτες και διδακτορικές διατριβές.

Βιβλιογραφία

Carver, C. S., Scheier, M. F., & Weintraub, J. K. (1989). Assessing coping strategies: A theoretically based approach. Journal of Personality and Social Psychology, 56(2), 267–283.

Carver, C. S. (1997). You want to measure coping but your protocol’s too long: Consider the Brief COPE. International Journal of Behavioral Medicine, 4(1), 92–100.

Endler, N. S., & Parker, J. D. A. (1990). Multidimensional Coping Inventory: A Manual. Multi-Health Systems.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer.

Moos, R. H., & Schaefer, J. A. (1993). Coping resources and strategies: A longitudinal study of their effects on psychological adjustment. Journal of Personality and Social Psychology, 64(4), 586–599.

Schwarzer, R., & Knoll, N. (2007). Functional roles of self-efficacy and coping in stress resistance. In A. Karoly (Ed.), Self-Efficacy: Thought Control of Action. Routledge.