Σύντομη Κλίμακα Δογματισμού – Toldahl [SDST-20]

Περιγραφή

Η Short Dogmatism Scale – Troldahl (SDST-20) αποτελεί σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του δογματισμού, δηλαδή της σχετικής ακαμψίας των πεποιθήσεων, της αντίστασης στην αλλαγή απόψεων και της δυσκολίας αποδοχής εναλλακτικών θέσεων. Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τον Troldahl ως συντομευμένη μορφή μέτρησης του δογματισμού και περιλαμβάνει 20 ερωτήματα.

Ο δογματισμός συνδέεται θεωρητικά με περισσότερο κλειστά συστήματα πεποιθήσεων και με μειωμένη γνωστική ευελιξία απέναντι σε πληροφορίες που αμφισβητούν ήδη εδραιωμένες απόψεις. Στο διαθέσιμο υλικό συνδέεται επίσης με έννοιες όπως ο αυταρχισμός και η κλειστόμυαλη στάση.

Η SDST-20 έχει ιδιαίτερη χρησιμότητα στην κοινωνική και πολιτική ψυχολογία, καθώς επιτρέπει τη σύντομη ποσοτική αποτύπωση δογματικών τάσεων και τη διερεύνηση της σχέσης τους με άλλα χαρακτηριστικά, στάσεις και κοινωνικές συμπεριφορές.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SDST-20 συνδέεται με την έννοια του ανοικτού και κλειστού συστήματος πεποιθήσεων, όπως αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στο έργο του Milton Rokeach.

Ο δογματισμός δεν αφορά απλώς την ύπαρξη ισχυρών πεποιθήσεων. Ένα άτομο μπορεί να έχει σταθερές απόψεις και παράλληλα να είναι πρόθυμο να εξετάσει νέα δεδομένα. Το βασικό χαρακτηριστικό του δογματισμού είναι περισσότερο η ακαμψία με την οποία οργανώνονται οι πεποιθήσεις και η αντίσταση στην επανεξέτασή τους.

Σε υψηλότερα επίπεδα, ο δογματισμός μπορεί να συνδέεται με μικρότερη ανοικτότητα σε εναλλακτικές απόψεις, περιορισμένη αποδοχή της αμφισημίας και μεγαλύτερη δυσκολία στην αναθεώρηση θέσεων όταν εμφανίζονται αντικρουόμενες πληροφορίες.

Η SDST-20 επιτρέπει τη συστηματική διερεύνηση αυτών των τάσεων και τη σύνδεσή τους με άλλες μεταβλητές της προσωπικότητας και της κοινωνικής συμπεριφοράς.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SDST-20 αποτελείται από 20 ερωτήματα, τα οποία οι συμμετέχοντες αξιολογούν μέσω κλίμακας τύπου Likert. Στο διαθέσιμο αρχείο αναφέρεται συνήθως επταβάθμια κλίμακα από 1 «διαφωνώ απόλυτα» έως 7 «συμφωνώ απόλυτα».

Τα στοιχεία αποσκοπούν στην αποτύπωση του γενικότερου βαθμού δογματισμού και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξαγωγή συνολικού σκορ.

Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ότι η παραγοντική ανάλυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διερευνηθεί εάν η κλίμακα λειτουργεί ως μονοδιάστατη ή πολυδιάστατη μέτρηση.

Η σύντομη μορφή των 20 στοιχείων την καθιστά κατάλληλη για έρευνες πεδίου και για μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα στα οποία ο δογματισμός εξετάζεται μαζί με άλλες κοινωνικές ή ψυχολογικές μεταβλητές.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση της SDST-20 βασίζεται στην κωδικοποίηση των απαντήσεων των συμμετεχόντων και στον υπολογισμό μιας συνολικής βαθμολογίας δογματισμού.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξεταστεί μέσω του Cronbach‘s α, ενώ η παραγοντική ανάλυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της υποκείμενης δομής της κλίμακας.

Οι βαθμολογίες μπορούν επίσης να συσχετιστούν με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές, όπως η ανοικτότητα στην εμπειρία, ο αυταρχισμός και οι προκαταλήψεις.

Το εργαλείο μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών δημογραφικών ομάδων ως προς τον βαθμό δογματισμού ή για τη διερεύνηση παραγόντων που πιθανώς τον προβλέπουν. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ενδεικτικά την ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και την έκθεση σε διαφορετικές απόψεις.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SDST-20 περιλαμβάνει πρωτίστως τον έλεγχο της αξιοπιστίας και της παραγοντικής δομής.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί μέσω του Cronbach‘s α και συμπληρωματικά μέσω του McDonald‘s ω. Στο διαθέσιμο αρχείο αναφέρεται ότι τιμές Cronbach’s α άνω του 0,70 μπορούν γενικά να θεωρηθούν ένδειξη ικανοποιητικής αξιοπιστίας.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ώστε να εξεταστεί αν τα στοιχεία συγκροτούν μία ή περισσότερες διαστάσεις δογματισμού.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω της σχέσης της SDST-20 με άλλα μέτρα αυταρχισμού, γνωστικής ακαμψίας ή κλειστότητας σε νέες εμπειρίες.

Η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων μπορεί επίσης να εξεταστεί όταν η κλίμακα χορηγείται στους ίδιους συμμετέχοντες σε διαφορετικά χρονικά σημεία.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SDST-20 πραγματοποιείται με βάση τις απαντήσεις στα 20 στοιχεία. Το διαθέσιμο αρχείο αναφέρει επταβάθμια κλίμακα από 1 έως 7, αλλά δεν παρέχει αναλυτικές οδηγίες για πιθανή αντίστροφη βαθμολόγηση συγκεκριμένων ερωτημάτων.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία ερμηνεύεται γενικά ως υψηλότερο επίπεδο δογματισμού, εφόσον έχει προηγηθεί η προβλεπόμενη κωδικοποίηση των στοιχείων.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και κατανομή των βαθμολογιών. Οι διαφορές μεταξύ δύο ομάδων μπορούν να εξεταστούν μέσω Student’s t-test ή Mann–Whitney U, ενώ για περισσότερες ομάδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ANOVA ή Kruskal–Wallis.

Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν μέσω Pearson ή Spearman. Για τη διερεύνηση προβλεπτικών παραγόντων μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει συγκεκριμένα τη χρήση παλινδρόμησης για τη μελέτη μεταβλητών που ενδέχεται να σχετίζονται με τον δογματισμό.

Βαθμονόμηση και προσαρμογή

Η βαθμονόμηση της SDST-20 αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι η κλίμακα μετρά το κατασκεύασμα του δογματισμού με συνέπεια σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει τη δημιουργία κανονιστικών δεδομένων (norming) μέσω μεγάλων αντιπροσωπευτικών δειγμάτων και τη χρήση της Θεωρίας Ανταπόκρισης στο Ερώτημα (Item Response Theory – IRT) για τη λεπτομερέστερη αξιολόγηση της λειτουργίας κάθε στοιχείου.

Σε διαφορετικά γλωσσικά ή πολιτισμικά περιβάλλοντα απαιτούνται κατάλληλες διαδικασίες μετάφρασης και πολιτισμικής προσαρμογής, ώστε να διατηρείται η εννοιολογική και ψυχομετρική ισοδυναμία της κλίμακας.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος της SDST-20 είναι η σύντομη και συστηματική ποσοτικοποίηση του επιπέδου δογματισμού ενός ατόμου.

Στην κοινωνική ψυχολογία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης του δογματισμού με τον αυταρχισμό, τις προκαταλήψεις, την ανοικτότητα σε διαφορετικές απόψεις και άλλες κοινωνικές στάσεις.

Στην εκπαιδευτική έρευνα, μπορεί να εξεταστεί σε σχέση με την κριτική σκέψη, τη γνωστική ευελιξία και την προθυμία επανεξέτασης διαφορετικών επιχειρημάτων.

Στην κοινωνιολογική και πολιτική έρευνα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο τα κλειστά συστήματα πεποιθήσεων συνδέονται με ευρύτερες κοινωνικές στάσεις και συμπεριφορές.

Η SDST-20 δεν αποτελεί κλινικό διαγνωστικό εργαλείο και η υψηλή βαθμολογία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη στιγματοποίηση ή τον απόλυτο χαρακτηρισμό ενός ατόμου. Αποτυπώνει τη σχετική ένταση ενός ψυχοκοινωνικού χαρακτηριστικού και πρέπει να ερμηνεύεται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου ερευνητικού πληθυσμού.

Βιβλιογραφία

Rokeach, M. (1960). The Open and Closed Mind: Investigations into the Nature of Belief Systems and Personality Systems. Basic Books.

Troldahl, V. C., & Powell, F. A. (1965). A Short-Form Dogmatism Scale for Use in Field Studies. Social Forces, 44(2), 211–214.

Rokeach, M. (1967). Attitude Change and Behavioral Change. Public Opinion Quarterly, 31(1), 9–19.

Altemeyer, B. (1996). The Authoritarian Specter. Harvard University Press.

Schwartz, S. H., & Huismans, S. (1995). Value Priorities and Religiosity in Four Western Religions. Social Psychology Quarterly, 58(2), 88–107.