Περιγραφή

Το Career Exploration Survey (CES-62) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της διαδικασίας εξερεύνησης σταδιοδρομίας. Αναπτύχθηκε από τους Stumpf, Colarelli και Hartman (1983) με σκοπό τη μέτρηση των συμπεριφορών, των στάσεων και των γνωστικών διεργασιών που σχετίζονται με την αναζήτηση και τον σχεδιασμό της επαγγελματικής πορείας.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στον επαγγελματικό προσανατολισμό, τη συμβουλευτική σταδιοδρομίας, την εκπαιδευτική ψυχολογία, την οργανωσιακή ψυχολογία και την έρευνα ανθρώπινου δυναμικού. Απευθύνεται σε μαθητές, φοιτητές, ανέργους, εργαζομένους και άτομα που βρίσκονται σε μεταβατικές φάσεις της επαγγελματικής τους ζωής, όπως η επιλογή σπουδών, η είσοδος στην αγορά εργασίας ή η αλλαγή επαγγελματικής κατεύθυνσης.

Σε αντίθεση με εργαλεία που αξιολογούν μόνο την επαγγελματική ωριμότητα ή τις επαγγελματικές προτιμήσεις, το CES εξετάζει ολόκληρη τη διαδικασία της εξερεύνησης σταδιοδρομίας, αποτυπώνοντας τόσο τις πραγματικές συμπεριφορές αναζήτησης πληροφοριών όσο και τα κίνητρα, τις πεποιθήσεις και τις συναισθηματικές αντιδράσεις που συνοδεύουν τη λήψη επαγγελματικών αποφάσεων.

Σκοπός του ερωτηματολογίου

Βασικός σκοπός του Career Exploration Survey είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο αναζητά ενεργά πληροφορίες για τον εαυτό του και τον κόσμο της εργασίας, καθώς και η διερεύνηση των παραγόντων που διευκολύνουν ή δυσχεραίνουν τη διαδικασία λήψης επαγγελματικών αποφάσεων.

Το εργαλείο συμβάλλει στην αναγνώριση των αναγκών επαγγελματικού προσανατολισμού, στην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των στρατηγικών εξερεύνησης σταδιοδρομίας και στον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων συμβουλευτικής. Παράλληλα, παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για εκπαιδευτικούς, συμβούλους σταδιοδρομίας και επαγγελματίες ανθρώπινου δυναμικού που υποστηρίζουν άτομα κατά τον σχεδιασμό της επαγγελματικής τους πορείας.

Τι αξιολογεί το CES-62

Το CES-62 αξιολογεί ένα ευρύ φάσμα παραμέτρων που σχετίζονται με την εξερεύνηση της σταδιοδρομίας.

Οι επιμέρους διαστάσεις περιλαμβάνουν τη συχνότητα των δραστηριοτήτων εξερεύνησης, την αναζήτηση πληροφοριών για διαφορετικά επαγγέλματα, τη διερεύνηση προσωπικών ενδιαφερόντων, αξιών και δεξιοτήτων, την αυτογνωσία, την αλληλεπίδραση με συμβούλους ή άλλες πηγές πληροφόρησης, την προγραμματισμένη λήψη αποφάσεων και τις αντιλήψεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας εξερεύνησης.

Επιπλέον, αξιολογούνται γνωστικοί και συναισθηματικοί παράγοντες, όπως η βεβαιότητα για τις επαγγελματικές επιλογές, το άγχος απέναντι στη λήψη αποφάσεων, τα κίνητρα για επαγγελματική ανάπτυξη και η αυτοπεποίθηση στην αναζήτηση ευκαιριών σταδιοδρομίας.

Δομή και βαθμολόγηση

Το CES-62 αποτελείται από 62 δηλώσεις, οι οποίες οργανώνονται σε επιμέρους υποκλίμακες που εξετάζουν διαφορετικές διαστάσεις της εξερεύνησης σταδιοδρομίας.

Οι απαντήσεις δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, όπου οι συμμετέχοντες δηλώνουν τη συχνότητα εμφάνισης μιας συμπεριφοράς ή τον βαθμό συμφωνίας τους με κάθε δήλωση. Οι βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για κάθε υποκλίμακα και μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας του επιπέδου εξερεύνησης της σταδιοδρομίας.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη ενεργή συμμετοχή στη διαδικασία επαγγελματικής διερεύνησης, υψηλότερα επίπεδα αυτογνωσίας και συστηματικότερη αναζήτηση πληροφοριών για την επαγγελματική ανάπτυξη.

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα του CES-62 μπορούν να αναλυθούν με ένα ευρύ φάσμα σύγχρονων στατιστικών τεχνικών, ανάλογα με τους στόχους της έρευνας.

Σε περιγραφικό επίπεδο υπολογίζονται μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι και κατανομές συχνοτήτων για κάθε υποκλίμακα. Η αξιοπιστία του εργαλείου εξετάζεται συνήθως μέσω του δείκτη Cronbach’s α, ενώ η δομική εγκυρότητα αξιολογείται με διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (Exploratory και Confirmatory Factor Analysis).

Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ομάδων εφαρμόζονται παραμετρικοί και μη παραμετρικοί στατιστικοί έλεγχοι, όπως t-test, ANOVA, Mann–Whitney U και Kruskal–Wallis. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται αναλύσεις συσχέτισης, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, πολυμεταβλητές τεχνικές και μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη μελέτη των σχέσεων της εξερεύνησης σταδιοδρομίας με μεταβλητές όπως η επαγγελματική ταυτότητα, η αυτοαποτελεσματικότητα, η επαγγελματική ωριμότητα, η λήψη αποφάσεων και η επαγγελματική ικανοποίηση.

Η εφαρμογή του CES σε διαχρονικές μελέτες επιτρέπει επίσης την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων επαγγελματικού προσανατολισμού και συμβουλευτικής σταδιοδρομίας.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Το CES-62 παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα και έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό διεθνών ερευνών σχετικά με την επαγγελματική ανάπτυξη.

Οι περισσότερες μελέτες αναφέρουν υψηλή εσωτερική συνέπεια για τις επιμέρους υποκλίμακες, ενώ η παραγοντική δομή του εργαλείου έχει επιβεβαιωθεί σε διαφορετικούς πληθυσμούς και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Επιπλέον, οι βαθμολογίες του παρουσιάζουν σημαντικές συσχετίσεις με δείκτες επαγγελματικής ωριμότητας, αυτοαποτελεσματικότητας, επαγγελματικής ταυτότητας και ποιότητας λήψης αποφάσεων, γεγονός που υποστηρίζει τη συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα του εργαλείου.

Εφαρμογές στην έρευνα και στη συμβουλευτική σταδιοδρομίας

Το CES-62 χρησιμοποιείται ευρέως σε σχολεία, πανεπιστήμια, κέντρα επαγγελματικού προσανατολισμού, υπηρεσίες απασχόλησης και οργανισμούς ανθρώπινου δυναμικού.

Αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τη διερεύνηση της επαγγελματικής ανάπτυξης μαθητών και φοιτητών, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, τη μελέτη της επαγγελματικής ωριμότητας και της διαδικασίας λήψης επαγγελματικών αποφάσεων, καθώς και για την υποστήριξη ατόμων που βρίσκονται σε μεταβατικές φάσεις της επαγγελματικής τους ζωής.

Η χρήση του στην επιστημονική έρευνα συμβάλλει επίσης στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την επιλογή επαγγέλματος, την επαγγελματική προσαρμογή και τη δια βίου ανάπτυξη της σταδιοδρομίας.

Βιβλιογραφία

Blustein, D. L. (1992). Applying current theory and research in career exploration to practice. Career Development Quarterly, 41(2), 174–184.

Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122.

Nauta, M. M. (2007). Career interests, self-efficacy, and personality as antecedents of career exploration. Journal of Career Assessment, 15(2), 162–180.

Stumpf, S. A., Colarelli, S. M., & Hartman, K. (1983). Development of the Career Exploration Survey (CES). Journal of Vocational Behavior, 22(2), 191–226.

Super, D. E., Savickas, M. L., & Super, C. M. (1996). The life-span, life-space approach to careers. In D. Brown & L. Brooks (Eds.), Career Choice and Development (3rd ed.). Jossey-Bass.