Κλίμακα Αξιολόγησης Κινήτρων Σχολικών Επιτευγμάτων- Βαθμολογία Δασκάλου [SAMRST-15]

Περιγραφή

Η Scale of Racial Socialization for Adolescents (SORS-A-45) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι έφηβοι βιώνουν τη φυλετική κοινωνικοποίηση, δηλαδή τη διαδικασία μέσα από την οποία μαθαίνουν στάσεις, αξίες, κοινωνικούς κανόνες και συμπεριφορές που σχετίζονται με τη φυλή και την εθνοτική ταυτότητα.

Η φυλετική κοινωνικοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία κατά την εφηβεία, καθώς η περίοδος αυτή συνδέεται με τη διαμόρφωση της ταυτότητας, την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και την αυξανόμενη επίγνωση των κοινωνικών κατηγοριοποιήσεων. Για εφήβους που ανήκουν σε μειονοτικές ομάδες, οι εμπειρίες αυτές μπορούν να επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, την ομάδα στην οποία ανήκουν και τις σχέσεις τους με το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Η SORS-A-45 περιλαμβάνει 45 στοιχεία και καταγράφει μηνύματα και πρακτικές που μπορεί να μεταδίδονται από γονείς, κηδεμόνες ή την ευρύτερη κοινότητα. Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρονται μεταξύ των βασικών διαστάσεων η πολιτισμική υπερηφάνεια, η προετοιμασία για την προκατάληψη, η προώθηση της καχυποψίας και τα μηνύματα ισότητας.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SORS-A-45 βασίζεται στην έννοια της φυλετικής και εθνοτικής κοινωνικοποίησης. Η διαδικασία αυτή αναφέρεται στα άμεσα και έμμεσα μηνύματα που λαμβάνουν τα παιδιά και οι έφηβοι σχετικά με τη φυλή, την εθνικότητα, την πολιτισμική κληρονομιά, τις διακρίσεις και τις σχέσεις μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.

Η φυλετική κοινωνικοποίηση μπορεί να περιλαμβάνει θετικά μηνύματα που ενισχύουν την πολιτισμική υπερηφάνεια και τη γνώση της πολιτισμικής κληρονομιάς. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει προετοιμασία για πιθανές εμπειρίες προκατάληψης ή διάκρισης, ώστε οι έφηβοι να αναπτύσσουν αποτελεσματικότερους μηχανισμούς αντιμετώπισης.

Παράλληλα, διαφορετικές οικογένειες και κοινότητες μπορεί να μεταδίδουν διαφορετικά μηνύματα σχετικά με τις διαφυλετικές σχέσεις, την κοινωνική εμπιστοσύνη και την ισότητα. Η SORS-A-45 επιτρέπει τη συστηματική μελέτη αυτών των διαφοροποιήσεων και της σχέσης τους με την ανάπτυξη της φυλετικής ταυτότητας.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SORS-A-45 αποτελείται από 45 ερωτήματα που καλύπτουν διαφορετικές μορφές φυλετικής κοινωνικοποίησης. Οι δηλώσεις αναφέρονται σε μηνύματα, στάσεις και πρακτικές που οι έφηβοι αντιλαμβάνονται ότι λαμβάνουν από τους γονείς, τους κηδεμόνες και το κοινωνικό τους περιβάλλον.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, η κλίμακα εξετάζει τόσο θετικές όσο και πιο επιβαρυντικές μορφές φυλετικής κοινωνικοποίησης. Η πολιτισμική υπερηφάνεια αφορά την ενίσχυση της θετικής σύνδεσης με τη φυλετική ή εθνοτική ομάδα. Η προετοιμασία για την προκατάληψη αφορά μηνύματα σχετικά με την πιθανότητα μελλοντικής έκθεσης σε διακρίσεις. Η προώθηση της καχυποψίας σχετίζεται με περισσότερο επιφυλακτικές στάσεις απέναντι σε άλλες ομάδες, ενώ τα μηνύματα ισότητας δίνουν έμφαση στις κοινές ανθρώπινες αξίες και στην ίση μεταχείριση.

Η SORS-A-45 χρησιμοποιείται κυρίως σε ερευνητικά πλαίσια με εφήβους ηλικίας 12 έως 18 ετών και μπορεί να χορηγηθεί σε σχολικές, κοινοτικές ή κλινικές δομές.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της SORS-A-45 βασίζεται στις απαντήσεις των εφήβων σχετικά με τη συχνότητα ή τον βαθμό στον οποίο βιώνουν συγκεκριμένα μηνύματα φυλετικής κοινωνικοποίησης. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ότι χρησιμοποιείται συνήθως κλίμακα τύπου Likert, από «διαφωνώ απόλυτα» έως «συμφωνώ απόλυτα».

Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση διαφορετικών προτύπων φυλετικής κοινωνικοποίησης και για τη σύγκριση μεταξύ ομάδων εφήβων με διαφορετικά κοινωνικά ή δημογραφικά χαρακτηριστικά. Το αρχικό υλικό αναφέρει ενδεικτικά τη δυνατότητα σύγκρισης με βάση την εθνικότητα, το φύλο, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και τη γεωγραφική περιοχή.

Τα δεδομένα μπορούν επίσης να συσχετιστούν με ψυχολογικές και εκπαιδευτικές μεταβλητές, όπως η φυλετική ταυτότητα, η αυτοεκτίμηση, η σχολική επίδοση και η ψυχική υγεία. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ως παράδειγμα ότι η μεγαλύτερη έμφαση στην πολιτισμική υπερηφάνεια μπορεί να συνδέεται με υψηλότερη αυτοεκτίμηση.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SORS-A-45 περιλαμβάνει τον έλεγχο της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας του εργαλείου σε διαφορετικούς πληθυσμούς και πλαίσια. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει τη σημασία της πιλοτικής εφαρμογής, της παραγοντικής ανάλυσης, της αξιολόγησης της εσωτερικής συνέπειας και της σύγκρισης με συναφή εργαλεία.

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους υποκλιμάκων μπορεί να εξεταστεί μέσω του συντελεστή Cronbach‘s α, ενώ συμπληρωματικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο δείκτης McDonald‘s ω.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ώστε να εξεταστεί κατά πόσο τα στοιχεία οργανώνονται στις θεωρητικά αναμενόμενες διαστάσεις της φυλετικής κοινωνικοποίησης.

Η συγκλίνουσα και η διακριτή εγκυρότητα μπορούν να εξεταστούν μέσω συσχετίσεων με άλλα εργαλεία που μετρούν τη φυλετική ταυτότητα, τις στρατηγικές αντιμετώπισης ή συναφείς ψυχοκοινωνικές διαστάσεις.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SORS-A-45 βασίζεται στις απαντήσεις των συμμετεχόντων στα 45 στοιχεία της κλίμακας. Οι επιμέρους απαντήσεις κωδικοποιούνται αριθμητικά και οργανώνονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες υποκλίμακες της έκδοσης που χρησιμοποιείται.

Υψηλότερες βαθμολογίες σε μια συγκεκριμένη διάσταση υποδηλώνουν ισχυρότερη παρουσία του αντίστοιχου τύπου φυλετικής κοινωνικοποίησης, εφόσον αυτή είναι η κατεύθυνση βαθμολόγησης του εργαλείου. Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία είναι προτιμότερο να πραγματοποιείται ανά υποκλίμακα και όχι αποκλειστικά μέσω ενός ενιαίου συνολικού σκορ.

Η στατιστική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά μέτρα, όπως μέσο όρο, τυπική απόκλιση και κατανομές συχνοτήτων. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω συντελεστών συσχέτισης Pearson ή Spearman.

Οι διαφορές μεταξύ δημογραφικών ή κοινωνικών ομάδων μπορούν να αναλυθούν μέσω Student’s t-test, ANOVA ή αντίστοιχων μη παραμετρικών ελέγχων. Σε περισσότερο σύνθετα ερευνητικά σχέδια μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης ή Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), ώστε να εξεταστούν οι άμεσες και έμμεσες σχέσεις μεταξύ φυλετικής κοινωνικοποίησης, ταυτότητας, αυτοεκτίμησης και ψυχολογικής προσαρμογής.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος της SORS-A-45 είναι η συστηματική αποτύπωση των εμπειριών φυλετικής κοινωνικοποίησης των εφήβων και η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο διαφορετικά μηνύματα και πρακτικές σχετίζονται με την ανάπτυξη της φυλετικής ταυτότητας και την ψυχοκοινωνική προσαρμογή.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση θετικής φυλετικής ταυτότητας και ψυχολογικής ανθεκτικότητας. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ειδικότερα τη δυνατότητα χρήσης των ευρημάτων από εκπαιδευτικούς και συμβούλους για την ανάπτυξη προγραμμάτων που υποστηρίζουν την υγιή φυλετική ανάπτυξη.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε συγκριτικές και διαχρονικές μελέτες για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ κοινωνικών ομάδων και για την παρακολούθηση μεταβολών στη φυλετική κοινωνικοποίηση κατά την εφηβεία.

Η SORS-A-45 δεν αποτελεί εργαλείο διάγνωσης. Χρησιμοποιείται κυρίως για ερευνητική και ψυχοκοινωνική αξιολόγηση και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να λαμβάνει υπόψη το πολιτισμικό, οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο του εφήβου.

Βιβλιογραφία

Hughes, D., Rodriguez, J., Smith, E. P., Johnson, D. J., Stevenson, H. C., & Spicer, P. (2006). Parents’ Ethnic-Racial Socialization Practices: A Review of Research and Directions for Future Study. Developmental Psychology, 42(5), 747–770.

Stevenson, H. C., Cameron, R., Herrero-Taylor, T., & Davis, G. (2002). Development of the Teenager Experience of Racial Socialization Scale: Correlates of Race-Related Socialization Frequency from the Perspective of Black Youth. Journal of Black Psychology, 28(2), 84–106.

Neblett, E. W., Smalls, C. P., Ford, K. R., Nguyen, H. X., & Sellers, R. M. (2009). Racial Socialization and Racial Identity: African American Parents’ Messages about Race as Precursors to Identity. Journal of Youth and Adolescence, 38(2), 189–203.

Umaña-Taylor, A. J., & Fine, M. A. (2004). Examining Ethnic Identity Among Mexican-Origin Adolescents Living in the United States. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 26(1), 36–59.