Κλίμακα Προσωπικών Στόχων Επιτυχίας Μαθητών [SPAGO-16]

Περιγραφή

Η Students Personal Achievement Goal Orientations (SPAGO-16) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του προσανατολισμού των μαθητών ως προς τους προσωπικούς στόχους επίτευξης. Η κλίμακα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται την επιτυχία και το αν οι ακαδημαϊκοί τους στόχοι επικεντρώνονται κυρίως στη μάθηση και την προσωπική βελτίωση ή στην επίδειξη ικανότητας και στη σύγκριση με άλλους.

Οι προσωπικοί στόχοι επίτευξης επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά του μαθητή μέσα στη μαθησιακή διαδικασία. Ένας μαθητής μπορεί να επιδιώκει να κατανοήσει καλύτερα ένα γνωστικό αντικείμενο, να αναπτύξει νέες δεξιότητες και να βελτιώσει σταδιακά την απόδοσή του. Αντίθετα, μπορεί να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην επίδειξη υψηλής επίδοσης σε σχέση με τους συμμαθητές του.

Η SPAGO-16 επιτρέπει τη συστηματική αποτύπωση αυτών των διαφορών και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στους προσανατολισμούς στόχων, στα ακαδημαϊκά κίνητρα, στη συμμετοχή στη μάθηση και στη σχολική επίδοση.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SPAGO-16 συνδέεται με τη Θεωρία Στόχων Επίτευξης (Achievement Goal Theory), σύμφωνα με την οποία οι μαθητές διαφέρουν ως προς τον τρόπο με τον οποίο ορίζουν την επιτυχία και αξιολογούν την ακαδημαϊκή τους επάρκεια.

Ο προσανατολισμός προς τη μάθηση επικεντρώνεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στην κατανόηση και στην προσωπική πρόοδο. Σε αυτή την περίπτωση, η επιτυχία αξιολογείται κυρίως με βάση το κατά πόσο ο μαθητής βελτιώνεται ή κατακτά νέες γνώσεις.

Ο προσανατολισμός προς την απόδοση σχετίζεται περισσότερο με την κοινωνική σύγκριση και την επίδειξη ικανότητας. Ο μαθητής μπορεί να θεωρεί επιτυχία το να αποδίδει καλύτερα από τους άλλους ή να παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα ικανός μέσα στο σχολικό περιβάλλον.

Οι διαφορετικοί αυτοί προσανατολισμοί μπορούν να επηρεάζουν την προσπάθεια, την επιμονή, τις στρατηγικές μάθησης, την αντιμετώπιση της αποτυχίας και τη γενικότερη ακαδημαϊκή συμπεριφορά.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SPAGO-16 περιλαμβάνει 16 στοιχεία που αποσκοπούν στην αξιολόγηση των προσωπικών στόχων επίτευξης των μαθητών. Οι δηλώσεις εξετάζουν τον βαθμό στον οποίο ο μαθητής επικεντρώνεται στη μάθηση και την αυτοβελτίωση ή, αντίθετα, στην απόδοση και στην επίδειξη ικανότητας σε σχέση με άλλους.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, οι απαντήσεις δίνονται συνήθως μέσω κλίμακας τύπου Likert και εκφράζουν τον βαθμό στον οποίο κάθε δήλωση αντανακλά τους προσωπικούς ακαδημαϊκούς στόχους και τα κίνητρα του μαθητή.

Η κλίμακα μπορεί να επιτρέπει τον υπολογισμό ξεχωριστών βαθμολογιών για διαφορετικούς προσανατολισμούς στόχων, ιδιαίτερα για τους στόχους μάθησης και τους στόχους απόδοσης. Η ανάλυση των υποκλιμάκων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς οι δύο προσανατολισμοί δεν είναι απαραίτητα αντίθετοι αλλά μπορούν να συνυπάρχουν σε διαφορετικό βαθμό στο ίδιο άτομο.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση της SPAGO-16 επικεντρώνεται στη διερεύνηση των κυρίαρχων προσανατολισμών στόχων των μαθητών. Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να εξεταστεί κατά πόσο ένας μαθητής δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη μάθηση και την προσωπική βελτίωση ή στην κοινωνική σύγκριση και την απόδοση.

Υψηλότερες βαθμολογίες στους στόχους μάθησης συνδέονται με ισχυρότερη έμφαση στην αυτοβελτίωση και στην κατανόηση του μαθησιακού αντικειμένου. Αντίστοιχα, υψηλότερες βαθμολογίες στους στόχους απόδοσης υποδηλώνουν μεγαλύτερη έμφαση στην επίδειξη ικανότητας ή στην υπεροχή έναντι άλλων μαθητών.

Τα αποτελέσματα μπορούν να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως η σχολική επίδοση, η αυτοαποτελεσματικότητα, οι στρατηγικές μάθησης, η σχολική εμπλοκή και η επιμονή απέναντι σε δύσκολα μαθησιακά έργα.

Η SPAGO-16 μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων μαθητών ή για την αξιολόγηση αλλαγών στους προσανατολισμούς στόχων μετά από εκπαιδευτικές παρεμβάσεις.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SPAGO-16 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών της. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ειδικότερα τη χρήση του συντελεστή Cronbach‘s α για την αξιολόγηση της εσωτερικής συνέπειας και της παραγοντικής ανάλυσης για τη διερεύνηση της δομής του εργαλείου.

Συμπληρωματικά, μπορεί να υπολογιστεί ο συντελεστής McDonald‘s ω, ιδιαίτερα όταν οι επιμέρους διαστάσεις αναλύονται ξεχωριστά.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο τα 16 στοιχεία οργανώνονται στις θεωρητικά αναμενόμενες διαστάσεις.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω συσχετίσεων με άλλες μετρήσεις ακαδημαϊκών κινήτρων, αυτορρύθμισης και σχολικής εμπλοκής. Η διακριτή εγκυρότητα μπορεί να αξιολογηθεί σε σχέση με θεωρητικά διαφορετικές μεταβλητές.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SPAGO-16 βασίζεται στις απαντήσεις στα 16 στοιχεία της κλίμακας. Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, μπορούν να υπολογίζονται ξεχωριστές βαθμολογίες για τους προσανατολισμούς μάθησης και απόδοσης, ώστε να προκύπτει πληρέστερο προφίλ των προσωπικών στόχων του μαθητή.

Η ερμηνεία δεν είναι σκόπιμο να βασίζεται αποκλειστικά σε ένα συνολικό σκορ, εφόσον η επίσημη δομή της κλίμακας προβλέπει διακριτές υποκλίμακες. Η εξέταση του συνδυασμού των επιμέρους προσανατολισμών μπορεί να προσφέρει περισσότερο ουσιαστική εικόνα της ακαδημαϊκής παρακίνησης.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά μέτρα, όπως μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και κατανομή συχνοτήτων. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω συντελεστών συσχέτισης Pearson ή Spearman.

Οι διαφορές μεταξύ ομάδων μπορούν να εξεταστούν μέσω Student’s t-test, ANOVA ή αντίστοιχων μη παραμετρικών μεθόδων. Σε περισσότερο σύνθετα ερευνητικά σχέδια μπορούν να εφαρμοστούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης ή Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), ώστε να διερευνηθούν οι σχέσεις μεταξύ προσανατολισμών στόχων, κινήτρων, στρατηγικών μάθησης και ακαδημαϊκής επίδοσης.

Όπου υπάρχουν κατάλληλα κανονιστικά δεδομένα, οι βαθμολογίες μπορούν να συγκρίνονται με πρότυπα αναφοράς για τον αντίστοιχο μαθητικό πληθυσμό.

Στόχος και εφαρμογές στην εκπαιδευτική έρευνα

Βασικός στόχος της SPAGO-16 είναι η αξιολόγηση του τύπου των προσωπικών στόχων επίτευξης που υιοθετούν οι μαθητές και η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι συγκεκριμένοι προσανατολισμοί σχετίζονται με τη μάθηση, τη συμμετοχή και την ακαδημαϊκή επίδοση.

Στην εκπαιδευτική πράξη, τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καλύτερη κατανόηση των κινήτρων των μαθητών και για την ανάπτυξη περισσότερο στοχευμένων στρατηγικών διδασκαλίας. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ότι οι μαθητές με ισχυρότερο προσανατολισμό μάθησης μπορεί να επωφελούνται από πρακτικές που ενισχύουν την αυτοκατευθυνόμενη μάθηση και την ανατροφοδότηση που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη.

Στην επιστημονική έρευνα, η SPAGO-16 μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ στόχων επίτευξης, κινήτρων, στρατηγικών μάθησης και σχολικής απόδοσης. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε διαχρονικά ερευνητικά σχέδια για τη μελέτη της μεταβολής των στόχων των μαθητών κατά την εκπαιδευτική τους πορεία.

Η κλίμακα δεν αξιολογεί τη γενική νοητική ικανότητα ούτε την πραγματική ακαδημαϊκή επίδοση. Αποτυπώνει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές προσανατολίζονται προς την επίτευξη και το πώς ορίζουν την επιτυχία μέσα στο εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Βιβλιογραφία

Dweck, C. S. (1986). Motivational Processes Affecting Learning. American Psychologist, 41(10), 1040–1048.

Elliot, A. J., & McGregor, H. A. (2001). A 2 × 2 Achievement Goal Framework. Journal of Personality and Social Psychology, 80(3), 501–519.

Nicholls, J. G. (1984). Achievement Motivation: Conceptions of Ability, Subjective Experience, Task Choice, and Performance. Psychological Review, 91(3), 328–346.

Schunk, D. H., & Zimmerman, B. J. (2008). Motivation and Self-Regulated Learning: Theory, Research, and Applications. Lawrence Erlbaum Associates.