Πεποιθήσεις σχετικά με τη Σύγκρουση – Έρευνα για τη Βία στους Νέους της Νέας Υόρκης 

Περιγραφή

Το Beliefs about Conflict – NYC Youth Violence Survey (BACNYVS-9) αποτελεί ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για τη διερεύνηση των πεποιθήσεων και των γνωστικών στάσεων των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων απέναντι στις διαπροσωπικές συγκρούσεις και τη χρήση της βίας ως μέσου επίλυσης διαφορών. Δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της New York City Youth Violence Survey, μιας μεγάλης επιδημιολογικής έρευνας που στόχευε στην κατανόηση των παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τη νεανική επιθετικότητα και παραβατικότητα.

Η θεωρητική του βάση προέρχεται από τα γνωστικά μοντέλα της κοινωνικής μάθησης και της κοινωνικής επεξεργασίας πληροφοριών, σύμφωνα με τα οποία οι πεποιθήσεις ενός ατόμου σχετικά με τη βία επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται, ερμηνεύει και διαχειρίζεται τις διαπροσωπικές συγκρούσεις. Οι στάσεις που θεωρούν αποδεκτή ή δικαιολογημένη τη χρήση επιθετικής συμπεριφοράς συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης βίαιων συμπεριφορών, ενώ αντίθετα οι αντιλήψεις που προάγουν την ειρηνική επίλυση διαφορών λειτουργούν ως προστατευτικοί παράγοντες.

Το BACNYVS-9 χρησιμοποιείται κυρίως σε επιδημιολογικές, εκπαιδευτικές και ψυχοκοινωνικές έρευνες, καθώς επιτρέπει την ποσοτική αξιολόγηση γνωστικών παραγόντων που σχετίζονται με τη βία, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης σε σχολικές και κοινοτικές δομές.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η ανάπτυξη του εργαλείου βασίστηκε στη θεωρία ότι η επιθετική συμπεριφορά δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα βιολογικών ή περιβαλλοντικών παραγόντων, αλλά επηρεάζεται σημαντικά από τις γνωστικές διεργασίες, τις κοινωνικές νόρμες και τις προσωπικές πεποιθήσεις των νέων. Σύμφωνα με το μοντέλο των Huesmann και Guerra, οι κανονιστικές πεποιθήσεις σχετικά με την αποδοχή της επιθετικότητας διαμορφώνονται ήδη από την παιδική ηλικία και επηρεάζουν τη μελλοντική συμπεριφορά σε καταστάσεις σύγκρουσης.

Παράλληλα, το μοντέλο της κοινωνικής επεξεργασίας πληροφοριών του Dodge υποστηρίζει ότι τα άτομα που τείνουν να ερμηνεύουν τις κοινωνικές καταστάσεις ως απειλητικές ή εχθρικές είναι πιθανότερο να επιλέξουν επιθετικές στρατηγικές αντιμετώπισης. Το BACNYVS-9 σχεδιάστηκε ώστε να αποτυπώνει ακριβώς αυτές τις γνωστικές στάσεις και να συμβάλλει στην κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στη νεανική βία.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η κλίμακα αποτελείται από εννέα ερωτήματα, τα οποία διερευνούν τον βαθμό αποδοχής της βίας, τις αντιλήψεις για τη διαχείριση των συγκρούσεων και τη νομιμοποίηση επιθετικών συμπεριφορών σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert, εκφράζοντας τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με κάθε δήλωση. Οι υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη αποδοχή της βίας ως αποδεκτής στρατηγικής επίλυσης συγκρούσεων και μεγαλύτερη πιθανότητα υιοθέτησης επιθετικών συμπεριφορών.

Η σύντομη μορφή του εργαλείου επιτρέπει την εύκολη ενσωμάτωσή του σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα, χωρίς να αυξάνει σημαντικά τον χρόνο συμπλήρωσης των ερωτηματολογίων.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η επεξεργασία των δεδομένων βασίζεται στον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας του συμμετέχοντα, η οποία αποτυπώνει το επίπεδο αποδοχής της βίας και των συγκρουσιακών συμπεριφορών.

Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ως προς τις στάσεις απέναντι στη βία, τη διερεύνηση διαφορών ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο ή το σχολικό περιβάλλον, καθώς και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων πρόληψης της σχολικής βίας και της νεανικής παραβατικότητας.

Στην ερευνητική πράξη το BACNYVS-9 χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της επιθετικότητας, του σχολικού εκφοβισμού, της αντικοινωνικής συμπεριφοράς, της ενσυναίσθησης και της κοινωνικής προσαρμογής, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των νέων.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η BACNYVS-9 παρουσιάζει ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες ως εργαλείο μέτρησης των γνωστικών στάσεων απέναντι στη βία. Μελέτες έχουν αναδείξει καλή εσωτερική συνοχή, ενώ η αξιοπιστία της επιβεβαιώνεται μέσω ικανοποιητικών συντελεστών Cronbach’s α, ανάλογα με τον πληθυσμό εφαρμογής και τη γλωσσική προσαρμογή του εργαλείου.

Η εγκυρότητα κατασκευής έχει τεκμηριωθεί μέσω σημαντικών συσχετίσεων με δείκτες επιθετικότητας, παραβατικότητας, σχολικού εκφοβισμού και αντικοινωνικής συμπεριφοράς, ενώ παρουσιάζει ικανοποιητική συγκλίνουσα εγκυρότητα με άλλα ερωτηματολόγια που αξιολογούν γνωστικές στάσεις απέναντι στη χρήση βίας.

Κατά τη διαδικασία πολιτισμικής προσαρμογής σε διαφορετικούς πληθυσμούς συνιστάται η διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, καθώς και η αξιολόγηση της αξιοπιστίας επαναλαμβανόμενων μετρήσεων (test–retest reliability).

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με βάση το άθροισμα ή τον μέσο όρο των απαντήσεων των συμμετεχόντων, λαμβάνοντας υπόψη τυχόν αντίστροφα βαθμολογούμενα ερωτήματα σύμφωνα με τις οδηγίες του δημιουργού του εργαλείου.

Η στατιστική αξιολόγηση περιλαμβάνει συνήθως τον υπολογισμό της εσωτερικής συνοχής μέσω του Cronbach’s α, της αξιοπιστίας επαναλαμβανόμενων μετρήσεων, της συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας, καθώς και της δομικής εγκυρότητας μέσω διερευνητικής (Exploratory Factor Analysis – EFA) και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA).

Σε ερευνητικές εφαρμογές, τα δεδομένα μπορούν να αναλυθούν με περιγραφική στατιστική, ελέγχους διαφορών μεταξύ ομάδων, συντελεστές συσχέτισης Pearson ή Spearman, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, καθώς και μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), όταν εξετάζονται οι σχέσεις μεταξύ γνωστικών στάσεων, κοινωνικών παραγόντων και επιθετικής συμπεριφοράς.

Εφαρμογές στην κλινική πράξη και στην έρευνα

Το BACNYVS-9 χρησιμοποιείται κυρίως στην εκπαιδευτική ψυχολογία, την παιδοψυχιατρική, την κοινοτική ψυχική υγεία, την εγκληματολογία και τη δημόσια υγεία. Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση των πεποιθήσεων που σχετίζονται με τη βία σε μαθητές, εφήβους και νεαρούς ενήλικες, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων πρόληψης της σχολικής βίας, του εκφοβισμού και της νεανικής παραβατικότητας.

Παράλληλα, χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα που διερευνούν τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες κινδύνου, την αποτελεσματικότητα εκπαιδευτικών προγραμμάτων κοινωνικών δεξιοτήτων και τη σχέση των γνωστικών πεποιθήσεων με την επιθετική συμπεριφορά, την ψυχική ανθεκτικότητα και την κοινωνική προσαρμογή.

Βιβλιογραφία

Guerra, N. G., & Slaby, R. G. (1990). Cognitive mediators of aggression in adolescent offenders: II. Intervention. Developmental Psychology, 26(2), 269–277.

Huesmann, L. R., & Guerra, N. G. (1997). Children’s normative beliefs about aggression and aggressive behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 72(2), 408–419.

Dodge, K. A., & Schwartz, D. (1997). Social information processing mechanisms in aggressive behavior. In D. M. Stoff, J. Breiling, & J. D. Maser (Eds.), Handbook of Antisocial Behavior (pp. 171–180). Wiley.

Farrell, A. D., & Flannery, D. J. (2006). Youth violence prevention: Are we there yet? Aggression and Violent Behavior, 11(2), 138–150.

Tolan, P. H., & Guerra, N. G. (1994). What Works in Reducing Adolescent Violence: An Empirical Review of the Field. University of Colorado.

World Health Organization. (2020). Global Status Report on Preventing Violence Against Children. WHO.