Κλίμακα Αυτο-Αποτελεσματικότητας – Ερωτηματολόγιο Συγκρούσεων Εφήβων [SE-TCS-5]

Περιγραφή

Το Self–Efficacy – Teen Conflict Survey (SE–TCS-5) αποτελεί σύντομο εργαλείο αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για τη μέτρηση της αυτοαποτελεσματικότητας των εφήβων σε καταστάσεις σύγκρουσης. Η αυτοαποτελεσματικότητα αναφέρεται στην πεποίθηση του ατόμου ότι διαθέτει τις ικανότητες που απαιτούνται για να διαχειριστεί αποτελεσματικά μια δύσκολη κατάσταση και να επιτύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στην περίπτωση του SE-TCS-5, η έμφαση δίνεται στην εμπιστοσύνη που αισθάνονται οι έφηβοι ως προς την ικανότητά τους να χειρίζονται και να επιλύουν διαπροσωπικές ή κοινωνικές συγκρούσεις.

Η εφηβεία αποτελεί περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικές σχέσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και οι συγκρούσεις με συνομηλίκους, φίλους, μέλη της οικογένειας ή άλλα πρόσωπα μπορεί να αποτελούν συχνό μέρος της καθημερινότητας. Η αντίληψη του εφήβου ότι μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε τέτοιες καταστάσεις μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά, επικοινωνεί και επιλέγει στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων.

Το SE-TCS-5 μπορεί να αξιοποιηθεί σε εκπαιδευτικά, αναπτυξιακά και ψυχοκοινωνικά ερευνητικά πλαίσια, ιδιαίτερα όταν εξετάζεται η σχέση μεταξύ αυτοαποτελεσματικότητας, διαχείρισης συγκρούσεων και κοινωνικής προσαρμογής.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο του SE-TCS-5 συνδέεται κυρίως με τη Θεωρία της Αυτοαποτελεσματικότητας του Albert Bandura. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι πεποιθήσεις που έχει ένα άτομο για τις ικανότητές του επηρεάζουν την επιλογή συμπεριφορών, την επιμονή απέναντι στις δυσκολίες και τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται απαιτητικές καταστάσεις.

Στις συγκρούσεις, η υψηλή αυτοαποτελεσματικότητα μπορεί να σχετίζεται με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ικανότητα επικοινωνίας, στην επίλυση προβλημάτων και στη διαχείριση συναισθηματικά φορτισμένων καταστάσεων. Αντίθετα, χαμηλότερη αυτοαποτελεσματικότητα μπορεί να συνοδεύεται από αίσθηση αδυναμίας, αποφυγή ή λιγότερο αποτελεσματικές αντιδράσεις.

Η συγκεκριμένη έννοια δεν αφορά την αντικειμενική ικανότητα του εφήβου, αλλά κυρίως την αντίληψή του για το πόσο ικανός θεωρεί ότι είναι να αντιμετωπίσει μια σύγκρουση με επιτυχία.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η έκδοση SE-TCS-5 περιλαμβάνει 5 στοιχεία, τα οποία αποσκοπούν στην αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης ικανότητας του εφήβου να ανταποκρίνεται σε καταστάσεις διαπροσωπικής ή κοινωνικής σύγκρουσης.

Το διαθέσιμο αρχείο δεν παρέχει το ακριβές εύρος της κλίμακας απαντήσεων ούτε αναλυτικές πληροφορίες για την κωδικοποίηση κάθε στοιχείου. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής χορήγηση και βαθμολόγηση πρέπει να ακολουθούν την επίσημη μορφή της έκδοσης που χρησιμοποιείται.

Η σύντομη δομή των 5 στοιχείων καθιστά το εργαλείο κατάλληλο για μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα, στα οποία η αυτοαποτελεσματικότητα στις συγκρούσεις εξετάζεται παράλληλα με άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του SE-TCS-5 μπορεί να περιλαμβάνει την εξέταση της συνολικής βαθμολογίας αυτοαποτελεσματικότητας και τη διερεύνηση της σχέσης της με άλλα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς και της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας.

Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρεται ότι τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ αυτοαποτελεσματικότητας στις συγκρούσεις και μεταβλητών όπως η επιθετικότητα, η διαχείριση του άγχους και οι κοινωνικές δεξιότητες.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών ή ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της ικανότητας των εφήβων να αντιμετωπίζουν συγκρούσεις με πιο λειτουργικό τρόπο.

Σε διαχρονικές μελέτες, η επαναλαμβανόμενη χορήγηση μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση πιθανών μεταβολών στην αντιλαμβανόμενη ικανότητα διαχείρισης συγκρούσεων.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SE-TCS-5 περιλαμβάνει τον έλεγχο της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί μέσω του Cronbach‘s α, όπως αναφέρεται στο διαθέσιμο υλικό, ενώ συμπληρωματικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο McDonald‘s ω.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω παραγοντικής ανάλυσης, με στόχο να εξεταστεί εάν τα στοιχεία αποτυπώνουν μία ενιαία διάσταση αυτοαποτελεσματικότητας ή περισσότερες επιμέρους πτυχές της διαχείρισης συγκρούσεων.

Η σταθερότητα στον χρόνο μπορεί να εξεταστεί μέσω αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων, καθώς το αρχείο αναφέρει ως μέρος της διαδικασίας βαθμονόμησης την αξιολόγηση της σταθερότητας των απαντήσεων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του SE-TCS-5 βασίζεται στις απαντήσεις στα 5 στοιχεία. Το διαθέσιμο αρχείο δεν αναφέρει συγκεκριμένο αριθμητικό εύρος απαντήσεων, συνολικό εύρος βαθμολογίας ή καθορισμένα cut-off.

Σε γενικές γραμμές, υψηλότερες βαθμολογίες μπορούν να ερμηνεύονται ως ισχυρότερη αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα στη διαχείριση συγκρούσεων, εφόσον αυτή είναι η κατεύθυνση βαθμολόγησης της επίσημης έκδοσης.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και κατανομή των βαθμολογιών. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν μέσω Pearson ή Spearman.

Οι διαφορές μεταξύ δύο ομάδων μπορούν να διερευνηθούν μέσω Student’s t-test ή Mann–Whitney U, ενώ για περισσότερες ομάδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ANOVA ή Kruskal–Wallis.

Σε πιο σύνθετες έρευνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης ή Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), ιδιαίτερα όταν εξετάζεται ο ρόλος της αυτοαποτελεσματικότητας ως προβλεπτικού ή διαμεσολαβητικού παράγοντα.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος του SE-TCS-5 είναι η παροχή ενός αξιόπιστου και έγκυρου τρόπου μέτρησης της αυτοαποτελεσματικότητας των εφήβων σε καταστάσεις συγκρούσεων. Το εργαλείο επιδιώκει να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι έφηβοι διαχειρίζονται τις συγκρούσεις και να παρέχει πληροφορίες χρήσιμες για τον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων.

Στην εκπαιδευτική έρευνα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αυτοαποτελεσματικότητας, κοινωνικών δεξιοτήτων και σχολικής προσαρμογής.

Στην αναπτυξιακή και κοινωνική ψυχολογία, μπορεί να εξεταστεί σε σχέση με την επιθετικότητα, το άγχος, την επίλυση προβλημάτων και την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων.

Σε προγράμματα πρόληψης ή κοινωνικοσυναισθηματικής μάθησης, το SE-TCS-5 μπορεί να αξιοποιηθεί πριν και μετά από μια παρέμβαση, ώστε να διερευνηθεί αν ενισχύθηκε η πεποίθηση των εφήβων ότι μπορούν να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τις συγκρούσεις.

Η κλίμακα δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο. Αποτυπώνει την αντιλαμβανόμενη ικανότητα του εφήβου και είναι προτιμότερο να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με το κοινωνικό, οικογενειακό και εκπαιδευτικό του πλαίσιο.

Βιβλιογραφία

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. Freeman.

Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82–91.

Tschannen-Moran, M., & Hoy, A. W. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783–805.

Schunk, D. H. (1991). Self-efficacy and academic motivation. Educational Psychologist, 26(3–4), 207–231.

Caprara, G. V., Barbaranelli, C., Steca, P., & Malone, P. S. (2006). Teachers’ self-efficacy beliefs as determinants of job satisfaction and students’ academic achievement: A study at the school level. Journal of School Psychology, 44(6), 473–490.