Κλίμακα Ικανοτήτων Προσαρμογής στη Σταδιοδρομία (CAAS-24)

Περιγραφή

Η Career Adapt-Abilities Scale (CAAS-24) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα διεθνώς ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της προσαρμοστικότητας στη σταδιοδρομία (career adaptability). Αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της θεωρίας της Κατασκευής της Σταδιοδρομίας (Career Construction Theory) του Mark Savickas και αξιολογεί τους ψυχοκοινωνικούς πόρους που επιτρέπουν στα άτομα να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις διαρκώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της εκπαίδευσης, της εργασίας και της επαγγελματικής τους εξέλιξης.

Η ελληνική έκδοση της κλίμακας προσαρμόστηκε και ψυχομετρικά αξιολογήθηκε από τους Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Μικεδάκη, Αργυροπούλου και Καλίρη, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και την εγκυρότητά της στον ελληνικό φοιτητικό πληθυσμό. Η CAAS-24 χρησιμοποιείται ευρέως στη συμβουλευτική σταδιοδρομίας, την εκπαιδευτική ψυχολογία, την οργανωσιακή ψυχολογία και την έρευνα ανθρώπινου δυναμικού.

Σκοπός του ερωτηματολογίου

Βασικός σκοπός της CAAS-24 είναι η αξιολόγηση της ικανότητας ενός ατόμου να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τις μεταβάσεις, τις προκλήσεις και τις αλλαγές που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας. Η προσαρμοστικότητα στη σταδιοδρομία θεωρείται βασική δεξιότητα στη σύγχρονη αγορά εργασίας, όπου η δια βίου μάθηση, η επαγγελματική κινητικότητα και η συνεχής ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις επαγγελματικής επιτυχίας.

Η κλίμακα αξιολογεί τέσσερις βασικές διαστάσεις της επαγγελματικής προσαρμοστικότητας:

Ανησυχία (Concern): αναφέρεται στον βαθμό στον οποίο το άτομο προγραμματίζει και προετοιμάζεται για το επαγγελματικό του μέλλον.

Έλεγχος (Control): αξιολογεί την αίσθηση προσωπικής ευθύνης, αυτοπειθαρχίας και ενεργού συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη σταδιοδρομία.

Περιέργεια (Curiosity): εξετάζει την προθυμία διερεύνησης διαφορετικών εκπαιδευτικών και επαγγελματικών επιλογών, καθώς και τη διάθεση για απόκτηση νέων εμπειριών.

Αυτοπεποίθηση (Confidence): αποτυπώνει την πεποίθηση του ατόμου ότι διαθέτει τις απαραίτητες δεξιότητες για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις προκλήσεις και να επιτύχει τους επαγγελματικούς του στόχους.

Δομή και βαθμολόγηση

Η CAAS-24 αποτελείται από 24 ερωτήσεις, οι οποίες κατανέμονται ισόποσα στις τέσσερις υποκλίμακες της προσαρμοστικότητας. Οι συμμετέχοντες αξιολογούν τον βαθμό στον οποίο διαθέτουν κάθε μία από τις αναφερόμενες δεξιότητες χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 («Όχι ισχυρή») έως 5 («Ισχυρότερη»).

Υπολογίζονται τόσο επιμέρους βαθμολογίες για κάθε διάσταση όσο και μία συνολική βαθμολογία προσαρμοστικότητας. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ικανότητα διαχείρισης των επαγγελματικών μεταβάσεων, αποτελεσματικότερο σχεδιασμό σταδιοδρομίας και αυξημένη ετοιμότητα απέναντι στις μεταβολές της αγοράς εργασίας.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η CAAS-24 διαθέτει εξαιρετικά τεκμηριωμένες ψυχομετρικές ιδιότητες και έχει επικυρωθεί σε περισσότερες από 30 χώρες. Η ελληνική έκδοση παρουσίασε πολύ υψηλή εσωτερική συνέπεια, με Cronbach’s α = 0,88 για τη συνολική κλίμακα. Οι επιμέρους υποκλίμακες παρουσίασαν επίσης ιδιαίτερα ικανοποιητικούς δείκτες αξιοπιστίας: Ανησυχία (α = 0,81), Έλεγχος (α = 0,73), Περιέργεια (α = 0,73) και Αυτοπεποίθηση (α = 0,80).

Μελέτες έχουν επιβεβαιώσει την εγκυρότητα κατασκευής της κλίμακας μέσω επιβεβαιωτικών παραγοντικών αναλύσεων, καθώς και τη συγκλίνουσα εγκυρότητά της μέσω σημαντικών συσχετίσεων με την επαγγελματική λήψη αποφάσεων, την αυτοαποτελεσματικότητα, την εργασιακή ικανοποίηση, την απασχολησιμότητα και την ψυχολογική ευημερία.

Εφαρμογές στην έρευνα και στην επαγγελματική πρακτική

Η CAAS-24 χρησιμοποιείται ευρέως σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, πανεπιστήμια, υπηρεσίες συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, οργανισμούς ανθρώπινου δυναμικού και ερευνητικά κέντρα. Αποτελεί βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της επαγγελματικής ετοιμότητας μαθητών, φοιτητών, ανέργων και εργαζομένων που βρίσκονται σε μεταβατικές φάσεις της σταδιοδρομίας τους.

Παράλληλα, αξιοποιείται στην αξιολόγηση προγραμμάτων επαγγελματικού προσανατολισμού, συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, ανάπτυξης δεξιοτήτων απασχολησιμότητας και δια βίου μάθησης. Η σύντομη διάρκεια συμπλήρωσης, η εύκολη βαθμολόγηση και οι υψηλές ψυχομετρικές της ιδιότητες καθιστούν την CAAS-24 ένα ιδιαίτερα αξιόπιστο εργαλείο τόσο για ερευνητικές εφαρμογές όσο και για την καθημερινή συμβουλευτική πρακτική.

Βιβλιογραφία

Savickas, M. L., & Porfeli, E. J. (2012). Career Adapt-Abilities Scale: Construction, reliability, and measurement equivalence across 13 countries. Journal of Vocational Behavior, 80(3), 661–673.

Sidiropoulou-Dimakakou, D., Mikedaki, K., Argyropoulou, K., & Kaliris, A. (2018). A psychometric analysis of the Greek Career Adapt-Abilities Scale in university students. International Journal of Psychological Studies, 10(3), 95.

Johnston, C. S. (2018). A Systematic Review of the Career Adaptability Literature and Future Outlook. Journal of Career Assessment, 26(1), 3–30.