Περιγραφή

Το Coping with Cyberbullying Questionnaire (CWCBQ) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των στρατηγικών αντιμετώπισης που εφαρμόζουν παιδιά, έφηβοι και νεαροί ενήλικες όταν γίνονται θύματα κυβερνοεκφοβισμού. Η αυξανόμενη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων και των διαδικτυακών παιχνιδιών έχει αναδείξει τον κυβερνοεκφοβισμό σε ένα σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθιστώντας απαραίτητη τη συστηματική αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα ανταποκρίνονται σε τέτοιες εμπειρίες.

Το CWCBQ επιτρέπει την καταγραφή τόσο προσαρμοστικών όσο και μη προσαρμοστικών στρατηγικών αντιμετώπισης, συμβάλλοντας στην κατανόηση των παραγόντων που ενισχύουν την ψυχολογική ανθεκτικότητα ή αυξάνουν την ευαλωτότητα απέναντι στις αρνητικές επιπτώσεις του διαδικτυακού εκφοβισμού. Χρησιμοποιείται ευρέως σε έρευνες που αφορούν τη σχολική ψυχολογία, την αναπτυξιακή ψυχολογία, την ψυχική υγεία των εφήβων και την ασφάλεια στο διαδίκτυο.

Δομή του Ερωτηματολογίου

Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει δηλώσεις που περιγράφουν διαφορετικούς τρόπους αντίδρασης μετά από εμπειρίες κυβερνοεκφοβισμού. Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν πόσο συχνά χρησιμοποιούν κάθε στρατηγική όταν αντιμετωπίζουν προσβλητικά μηνύματα, απειλές, διαδικτυακή παρενόχληση, διάδοση προσωπικών πληροφοριών ή άλλες μορφές ψηφιακού εκφοβισμού.

Οι βασικές διαστάσεις που αξιολογούνται περιλαμβάνουν την αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης από φίλους, οικογένεια ή εκπαιδευτικούς, τη χρήση τεχνικών και ψηφιακών μέτρων προστασίας, όπως ο αποκλεισμός χρηστών ή η αναφορά περιεχομένου, την αποφυγή ή την απομάκρυνση από τις διαδικτυακές πλατφόρμες, καθώς και ενεργητικές στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων και ψυχολογικής προσαρμογής. Ανάλογα με την έκδοση του εργαλείου και τον πληθυσμό εφαρμογής, μπορεί να αξιολογούνται και επιπλέον διαστάσεις, όπως η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας ή η γνωστική αναπλαισίωση των εμπειριών.

Βαθμολόγηση και Ερμηνεία

Οι απαντήσεις καταγράφονται συνήθως σε κλίμακα Likert πέντε βαθμίδων, από το 1 (Ποτέ) έως το 5 (Πάντα), αποτυπώνοντας τη συχνότητα χρήσης κάθε στρατηγικής αντιμετώπισης.

Οι βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για κάθε υποκλίμακα μέσω αθροίσματος ή υπολογισμού του μέσου όρου των αντίστοιχων ερωτήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν συχνότερη χρήση της συγκεκριμένης στρατηγικής. Η ερμηνεία πραγματοποιείται σε επίπεδο υποκλιμάκων και όχι μέσω μιας συνολικής βαθμολογίας, καθώς διαφορετικές στρατηγικές μπορεί να σχετίζονται είτε με αποτελεσματικότερη προσαρμογή είτε με αυξημένο ψυχολογικό κίνδυνο.

Τα αποτελέσματα μπορούν να συσχετιστούν με δείκτες άγχους, κατάθλιψης, αυτοεκτίμησης, ψυχικής ανθεκτικότητας, σχολικής προσαρμογής, κοινωνικής υποστήριξης και ποιότητας ζωής, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της ψυχολογικής λειτουργικότητας των συμμετεχόντων.

Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Οι διαφορετικές εκδόσεις του CWCBQ έχουν παρουσιάσει ικανοποιητική αξιοπιστία και εγκυρότητα σε πληθυσμούς παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων. Η αξιολόγηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών περιλαμβάνει δείκτες εσωτερικής συνοχής, όπως ο Cronbach’s α, καθώς και διερευνητικές και επιβεβαιωτικές παραγοντικές αναλύσεις για την επιβεβαίωση της δομής των υποκλιμάκων.

Σε διαπολιτισμικές εφαρμογές συνιστάται η διαδικασία πολιτισμικής προσαρμογής, η εξέταση της ισοδυναμίας μέτρησης και η επανεκτίμηση της αξιοπιστίας, ώστε το εργαλείο να διατηρεί την εγκυρότητά του σε διαφορετικά γλωσσικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Εφαρμογές στην Έρευνα και την Εκπαιδευτική Πρακτική

Το CWCBQ χρησιμοποιείται σε ερευνητικές μελέτες που εξετάζουν την πρόληψη και τη διαχείριση του κυβερνοεκφοβισμού, την αποτελεσματικότητα εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, την ψυχική υγεία των μαθητών και τις επιπτώσεις της διαδικτυακής βίας στη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη.

Παράλληλα, αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για σχολικούς ψυχολόγους, συμβούλους, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες ψυχικής υγείας, καθώς βοηθά στον εντοπισμό των στρατηγικών που χρησιμοποιούν οι μαθητές και στον σχεδιασμό στοχευμένων προγραμμάτων ενίσχυσης της ψηφιακής ανθεκτικότητας, της ασφαλούς χρήσης του διαδικτύου και της αποτελεσματικής διαχείρισης περιστατικών κυβερνοεκφοβισμού.

Βιβλιογραφία

Dooley, J. J., Shaw, T., & Cross, D. (2012). The coping strategies and social support networks of adolescent victims of cyberbullying. Emotional and Behavioural Difficulties, 17(3–4), 299–313.

Perren, S., Dooley, J., Shaw, T., & Cross, D. (2010). Bullying in school and cyberspace: Associations with depressive symptoms in Swiss and Australian adolescents. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 4(1), 28.

Smith, P. K., Mahdavi, J., Carvalho, M., & Tippett, N. (2006). An investigation into cyberbullying, its forms, awareness and impact, and the relationship between age and gender in cyberbullying. Research Brief No. RBX03-06. Department for Education and Skills.

Willard, N. (2007). Cyberbullying and Cyberthreats: Responding to the Challenge of Online Social Aggression, Threats, and Distress. Research Press.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer.

Compas, B. E., Connor-Smith, J. K., Saltzman, H., Thomsen, A. H., & Wadsworth, M. E. (2001). Coping with stress during childhood and adolescence: Problems, progress, and potential in theory and research. Psychological Bulletin, 127(1), 87–127.