Κλίμακα Καθημερινών Διακρίσεων [EDS-19]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Καθημερινών Διακρίσεων (Everyday Discrimination Scale – EDS-19) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της συχνότητας με την οποία τα άτομα βιώνουν επαναλαμβανόμενες μορφές άνισης, υποτιμητικής ή προσβλητικής μεταχείρισης στην καθημερινή τους ζωή.

Η κλίμακα επικεντρώνεται σε σχετικά συνηθισμένες διαπροσωπικές εμπειρίες, οι οποίες μπορεί να μην έχουν πάντοτε τη μορφή ανοιχτής ή θεσμικής διάκρισης, αλλά επαναλαμβάνονται σε διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα και μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ψυχική και τη σωματική υγεία.

Οι εμπειρίες αυτές μπορεί να συνδέονται με χαρακτηριστικά όπως:

η φυλή ή η εθνοτική καταγωγή,

το φύλο,

η ηλικία,

η θρησκεία,

η κοινωνικοοικονομική κατάσταση,

η αναπηρία,

ο σεξουαλικός προσανατολισμός,

η εξωτερική εμφάνιση,

ή άλλα στοιχεία της προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας.

Η EDS-19 δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ένα συγκεκριμένο αίτιο διάκρισης. Καταγράφει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται και βιώνει την άνιση μεταχείριση στις καθημερινές του αλληλεπιδράσεις.

Στόχος

Κύριος στόχος της EDS-19 είναι η ποσοτική αποτύπωση των καθημερινών εμπειριών διάκρισης και η διερεύνηση των επιπτώσεών τους στην ψυχική υγεία, στη σωματική ευεξία και στην κοινωνική λειτουργικότητα.

Ειδικότερα, η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

την αξιολόγηση της συχνότητας των εμπειριών άνισης μεταχείρισης,

την αναγνώριση κοινωνικών ομάδων που βιώνουν υψηλότερα επίπεδα διάκρισης,

τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ διάκρισης και ψυχικής υγείας,

την εξέταση της επίδρασης των διακρίσεων στο άγχος, την κατάθλιψη και την ποιότητα ζωής,

την αξιολόγηση πολιτικών και παρεμβάσεων κατά των διακρίσεων,

και την υποστήριξη ερευνητικών προγραμμάτων στους τομείς της κοινωνικής ψυχολογίας, της δημόσιας υγείας και της κοινωνικής επιδημιολογίας.

Η κλίμακα συμβάλλει επίσης στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι επαναλαμβανόμενες εμπειρίες άνισης μεταχείρισης μπορούν να λειτουργήσουν ως χρόνιος κοινωνικός και ψυχολογικός στρεσογόνος παράγοντας.

Δομή της κλίμακας

Η EDS-19 περιλαμβάνει 19 ερωτήσεις, οι οποίες αξιολογούν τη συχνότητα εμφάνισης διαφορετικών εμπειριών διάκρισης στην καθημερινή ζωή.

Οι ερωτήσεις μπορούν να αναφέρονται σε καταστάσεις όπως:

η λιγότερο ευγενική μεταχείριση σε σύγκριση με άλλα άτομα,

η αντιμετώπιση με μικρότερο σεβασμό,

η παροχή χαμηλότερης ποιότητας υπηρεσιών,

η αντιμετώπιση του ατόμου ως λιγότερο έξυπνου ή ικανού,

η αντίληψη ότι οι άλλοι το φοβούνται ή το αποφεύγουν,

η προσβλητική ή υποτιμητική συμπεριφορά,

η παρενόχληση,

και η αίσθηση ότι το άτομο αντιμετωπίζεται με καχυποψία ή αδικία.

Η κλίμακα μπορεί να συνοδεύεται από πρόσθετη ερώτηση σχετικά με τον λόγο στον οποίο το άτομο αποδίδει τη διάκριση, όπως η ηλικία, το φύλο, η καταγωγή ή άλλο προσωπικό χαρακτηριστικό.

Βαθμολόγηση

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν πόσο συχνά έχουν βιώσει καθεμία από τις περιγραφόμενες καταστάσεις.

Στην εκδοχή του αρχείου, οι απαντήσεις καταγράφονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert:

1 = Ποτέ

2 = Σπάνια

3 = Μερικές φορές

4 = Συχνά

5 = Πάντα

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται με την άθροιση των απαντήσεων στις 19 ερωτήσεις.

Με βάση αυτή τη μορφή βαθμολόγησης, το συνολικό σκορ μπορεί να κυμαίνεται από:

19 βαθμούς, που αντιστοιχούν στη χαμηλότερη αναφερόμενη συχνότητα διάκρισης,

έως 95 βαθμούς, που αντιστοιχούν στην υψηλότερη αναφερόμενη συχνότητα διάκρισης.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία υποδηλώνει συχνότερη εμπειρία καθημερινών διακρίσεων, ενώ χαμηλότερη βαθμολογία αντανακλά περιορισμένες ή σπάνιες εμπειρίες άνισης μεταχείρισης.

Η ερμηνεία της βαθμολογίας πρέπει να γίνεται σύμφωνα με την έκδοση της κλίμακας που χρησιμοποιείται, καθώς σε ορισμένες εφαρμογές μπορεί να εφαρμόζεται διαφορετική κωδικοποίηση των απαντήσεων.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της EDS-19 μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο στο επίπεδο της συνολικής βαθμολογίας όσο και στο επίπεδο των επιμέρους ερωτήσεων.

Αρχικά υπολογίζονται περιγραφικά στατιστικά μέτρα, όπως:

ο μέσος όρος,

η τυπική απόκλιση,

η διάμεσος,

το εύρος τιμών,

οι συχνότητες,

και τα ποσοστά των απαντήσεων.

Η εσωτερική συνοχή της κλίμακας μπορεί να αξιολογηθεί μέσω του συντελεστή Cronbach’s α ή του συντελεστή McDonald’s ω.

Για τη διερεύνηση της δομής της μπορούν να εφαρμοστούν:

διερευνητική παραγοντική ανάλυση,

επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,

και έλεγχοι ισοδυναμίας μέτρησης μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ή δημογραφικών ομάδων.

Οι συνολικές βαθμολογίες μπορούν να συγκριθούν ως προς:

το φύλο,

την ηλικία,

την εθνική ή πολιτισμική καταγωγή,

την κοινωνικοοικονομική κατάσταση,

το επίπεδο εκπαίδευσης,

και άλλους κοινωνικούς ή δημογραφικούς παράγοντες.

Για τις συγκρίσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν t-test, ANOVA ή μη παραμετρικοί έλεγχοι, ανάλογα με την κατανομή των δεδομένων. Παράλληλα, η σχέση της καθημερινής διάκρισης με μεταβλητές ψυχικής και σωματικής υγείας μπορεί να διερευνηθεί μέσω συσχετίσεων, γραμμικής παλινδρόμησης, λογιστικής παλινδρόμησης ή μοντέλων δομικών εξισώσεων.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η Κλίμακα Καθημερινών Διακρίσεων έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε διεθνείς έρευνες για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ κοινωνικών διακρίσεων και υγείας.

Η αξιοπιστία της εξετάζεται κυρίως μέσω της εσωτερικής συνοχής των ερωτήσεων, ενώ η εγκυρότητά της διερευνάται με βάση τις συσχετίσεις της με μεταβλητές όπως:

το αντιλαμβανόμενο άγχος,

η κατάθλιψη,

η ψυχολογική δυσφορία,

η αυτοεκτίμηση,

η ποιότητα ζωής,

η κοινωνική υποστήριξη,

και οι δείκτες σωματικής υγείας.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα υποστηρίζεται όταν οι υψηλότερες βαθμολογίες διάκρισης σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα ψυχολογικής επιβάρυνσης και χαμηλότερα επίπεδα ευημερίας.

Η χρήση της κλίμακας σε διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές ομάδες απαιτεί κατάλληλη μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και εκ νέου έλεγχο της παραγοντικής δομής και της αξιοπιστίας της.

Εφαρμογές

Η EDS-19 μπορεί να αξιοποιηθεί σε:

έρευνες κοινωνικής και οργανωσιακής ψυχολογίας,

μελέτες δημόσιας υγείας,

επιδημιολογικές έρευνες,

μελέτες ψυχικής υγείας,

εκπαιδευτικά και εργασιακά περιβάλλοντα,

έρευνες για την κοινωνική ένταξη,

και αξιολογήσεις πολιτικών ισότητας και καταπολέμησης των διακρίσεων.

Τα αποτελέσματά της μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό κοινωνικών ανισοτήτων και στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που προάγουν την ισότιμη μεταχείριση, τη συμπερίληψη και την προστασία της ψυχικής υγείας.

Βιβλιογραφία

Borrell, L. N., & Kiefe, C. I. (2004). Race, ethnicity, and the perception of discrimination: The role of health and health behavior. American Journal of Public Health, 94(6), 1075–1081.

Paradies, Y., & Williams, D. R. (2008). A systematic review of interventions designed to reduce discrimination and its impact on health. BMC Public Health, 8, 247.

Williams, D. R., & Mohammed, S. A. (2009). Discrimination and racial disparities in health: Evidence and needed research. Journal of Behavioral Medicine, 32(1), 20–47.

Williams, D. R., Yu, Y., Jackson, J. S., & Anderson, N. B. (1997). Racial differences in physical and mental health: A synthesis of research findings. American Psychologist, 52(4), 335–351.