Προφορά που αντιλαμβάνεται τον εαυτό του [SPA-2]

Περιγραφή

Η Self-Perceived Accent (SPA-2) αποτελεί σύντομο εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται τη δική τους προφορά, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούν μια δεύτερη γλώσσα ή όταν επικοινωνούν σε πολυγλωσσικά και πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα. Η κλίμακα επικεντρώνεται στην υποκειμενική εκτίμηση της έντασης ή της διακριτότητας της προφοράς και μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες γλωσσολογίας, κοινωνιογλωσσολογίας και γλωσσικής προσαρμογής.

Η αυτοαντίληψη της προφοράς δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την αντικειμενική αξιολόγηση που μπορεί να πραγματοποιήσει ένας ειδικός ή ένας φυσικός ομιλητής της γλώσσας. Ένα άτομο μπορεί να θεωρεί ότι η προφορά του είναι ιδιαίτερα έντονη, ενώ εξωτερικοί αξιολογητές να την αντιλαμβάνονται ως σχετικά ήπια, ή το αντίστροφο. Για τον λόγο αυτό, η SPA-2 προσφέρει πληροφορίες για τη βιωμένη γλωσσική εμπειρία και όχι απλώς για τα ακουστικά χαρακτηριστικά της ομιλίας.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μελέτες που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ προφοράς, γλωσσικής επάρκειας, κοινωνικής ταυτότητας και κοινωνικής ένταξης. Το διαθέσιμο υλικό συνδέει ειδικότερα τη χρήση της με την ταυτότητα που σχετίζεται με την προφορά, τη γλωσσική επάρκεια και την κοινωνική ενσωμάτωση ατόμων που χρησιμοποιούν διαφορετικές γλώσσες.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SPA-2 συνδέεται με τη μελέτη της προφοράς ως γλωσσικού αλλά και κοινωνικού χαρακτηριστικού. Η προφορά μπορεί να μεταφέρει πληροφορίες σχετικά με τη γεωγραφική, πολιτισμική ή γλωσσική προέλευση του ομιλητή και επομένως μπορεί να αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την προσωπική και κοινωνική ταυτότητα.

Η αυτοαντίληψη της προφοράς μπορεί να επηρεάζεται από την ηλικία απόκτησης μιας δεύτερης γλώσσας, τη συχνότητα χρήσης της, τη διάρκεια έκθεσης στο γλωσσικό περιβάλλον και την ανατροφοδότηση που λαμβάνει το άτομο από άλλους ομιλητές. Παράλληλα, κοινωνικές στάσεις απέναντι σε συγκεκριμένες προφορές μπορούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αξιολογεί τη δική του ομιλία.

Η προφορά δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη ένδειξη χαμηλής γλωσσικής επάρκειας. Ένα άτομο μπορεί να έχει πολύ υψηλό επίπεδο κατανόησης και παραγωγής μιας γλώσσας και ταυτόχρονα να διατηρεί αναγνωρίσιμη προφορά. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς η αυτοαντίληψη της προφοράς μπορεί να επηρεάζεται περισσότερο από κοινωνικές και ταυτοτικές παραμέτρους παρά από την πραγματική ικανότητα επικοινωνίας.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SPA-2 αποτελεί ιδιαίτερα σύντομο εργαλείο, καθώς περιλαμβάνει δύο στοιχεία που επικεντρώνονται στην αυτοαντίληψη της προφοράς. Η περιορισμένη έκταση καθιστά την κλίμακα εύχρηστη σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν παράλληλα γλωσσικές, κοινωνικές και ψυχολογικές μεταβλητές.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να αξιολογήσουν τη δική τους προφορά σύμφωνα με το προβλεπόμενο σύστημα απαντήσεων της έκδοσης που χρησιμοποιείται. Οι βαθμολογίες επιτρέπουν τη δημιουργία ενός σύντομου δείκτη του βαθμού στον οποίο το άτομο θεωρεί ότι η προφορά του διαφοροποιείται από μια προφορά αναφοράς.

Λόγω του εξαιρετικά μικρού αριθμού στοιχείων, η SPA-2 είναι καταλληλότερο να αντιμετωπίζεται ως σύντομος δείκτης αυτοαντίληψης παρά ως εκτενής πολυδιάστατη ψυχομετρική κλίμακα.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Τα δεδομένα της SPA-2 μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αυτοαντιλαμβανόμενης προφοράς και διαφορετικών γλωσσικών ή κοινωνικών χαρακτηριστικών. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ειδικότερα την ηλικία, τη γλωσσική επάρκεια, την έκθεση σε διαφορετικές γλώσσες και το κοινωνικό πλαίσιο ως πιθανούς παράγοντες που μπορούν να εξεταστούν.

Η περιγραφική στατιστική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρουσίαση της κατανομής των βαθμολογιών και τον υπολογισμό του μέσου όρου, της διαμέσου και της τυπικής απόκλισης. Η συσχέτιση της αυτοαντίληψης της προφοράς με την ηλικία απόκτησης της δεύτερης γλώσσας, τη συχνότητα χρήσης της ή την κοινωνική ταυτότητα μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τους παράγοντες που επηρεάζουν την αντίληψη του ατόμου για την ομιλία του.

Μοντέλα παλινδρόμησης μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την εξέταση της σχετικής συμβολής διαφορετικών παραγόντων στην αυτοαντίληψη της προφοράς. Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατό να διερευνηθεί εάν η αντίληψη μιας έντονης προφοράς σχετίζεται περισσότερο με πραγματικά γλωσσικά χαρακτηριστικά, κοινωνικές εμπειρίες ή δημογραφικούς παράγοντες.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SPA-2 απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή λόγω του περιορισμένου αριθμού στοιχείων. Σε μια κλίμακα δύο μόνο ερωτήσεων, οι συμβατικοί δείκτες εσωτερικής συνέπειας δεν έχουν πάντοτε την ίδια ερμηνευτική αξία που έχουν σε μεγαλύτερες πολυθεματικές κλίμακες.

Η αξιοπιστία μπορεί να εξεταστεί μέσω της συσχέτισης μεταξύ των δύο στοιχείων και, όπου είναι εφικτό, μέσω αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει ειδικότερα τη σημασία της συνέπειας των απαντήσεων σε βάθος χρόνου.

Η εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω της σύγκρισης των αυτοαναφορικών βαθμολογιών με εξωτερικές αξιολογήσεις της προφοράς. Τέτοιες αξιολογήσεις μπορεί να πραγματοποιούνται από ειδικούς, ανεξάρτητους ακροατές ή μέσω ακουστικής ανάλυσης της ομιλίας. Η σύγκλιση μεταξύ αυτών των διαφορετικών πηγών μπορεί να προσφέρει ενδείξεις για την εγκυρότητα του δείκτη αυτοαντίληψης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η πολιτισμική προσαρμογή, καθώς οι κοινωνικές αντιλήψεις για την προφορά και τη γλωσσική διαφοροποίηση μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ χωρών και κοινωνικών ομάδων.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SPA-2 πραγματοποιείται σύμφωνα με τις απαντήσεις στα δύο στοιχεία του εργαλείου. Οι απαντήσεις μπορούν να συνδυάζονται ώστε να προκύπτει ένας συνοπτικός δείκτης αυτοαντιλαμβανόμενης προφοράς, σύμφωνα πάντοτε με τις οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης.

Υψηλότερη βαθμολογία μπορεί να αντιστοιχεί σε ισχυρότερη αντίληψη ότι η προσωπική προφορά διαφοροποιείται από την προφορά αναφοράς, εφόσον αυτή είναι η κατεύθυνση κωδικοποίησης του εργαλείου. Το διαθέσιμο αρχείο δεν παρέχει συγκεκριμένο εύρος απαντήσεων ή αναλυτικό σύστημα βαθμολόγησης, επομένως η ακριβής κωδικοποίηση πρέπει να επιβεβαιώνεται από την πρωτογενή πηγή πριν από την εφαρμογή σε ερευνητικό πρωτόκολλο.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και εύρος τιμών. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω συσχετίσεων Pearson ή Spearman, ενώ οι διαφορές μεταξύ ανεξάρτητων ομάδων μπορούν να εξεταστούν μέσω Student’s t-test, ANOVA ή κατάλληλων μη παραμετρικών ελέγχων.

Σε πολυπαραγοντικές μελέτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα γραμμικής ή άλλης κατάλληλης παλινδρόμησης για την εξέταση των δημογραφικών, γλωσσικών και κοινωνικών παραγόντων που συνδέονται με την αυτοαντίληψη της προφοράς.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος της SPA-2 είναι η σύντομη και συστηματική αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται τη δική τους προφορά. Η πληροφορία αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε μελέτες δεύτερης γλώσσας, πολυγλωσσίας, κοινωνικής ταυτότητας και κοινωνιογλωσσολογικής προσαρμογής.

Στη γλωσσική έρευνα, η SPA-2 μπορεί να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με αντικειμενικές ή εξωτερικές αξιολογήσεις της προφοράς, επιτρέποντας τη σύγκριση μεταξύ του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται το άτομο τον εαυτό του και του τρόπου με τον οποίο αξιολογείται από άλλους.

Στην κοινωνιογλωσσολογία μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ προφοράς, ταυτότητας, κοινωνικής ένταξης και εμπειριών αποδοχής ή στιγματισμού. Το διαθέσιμο υλικό αναφέρει επίσης πιθανές εφαρμογές στον σχεδιασμό παρεμβάσεων για μαθητές γλωσσών και στην καλύτερη κατανόηση των κοινωνικών δυναμικών σε πολυγλωσσικές κοινότητες.

Η SPA-2 δεν αποτελεί μέτρο γενικής γλωσσικής επάρκειας ούτε αντικειμενική αξιολόγηση της ποιότητας της προφοράς. Αποτυπώνει πρωτίστως την υποκειμενική αντίληψη του ίδιου του ομιλητή και για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη γλωσσική αυτοεικόνα και στην κοινωνική εμπειρία της προφοράς.

Βιβλιογραφία

Munro, M. J., & Derwing, T. M. (1995). Processing time, accent, and comprehensibility in the perception of native and foreign-accented speech. Language and Speech, 38(3), 289–306.

Derwing, T. M., & Munro, M. J. (2009). Putting accent in its place: Rethinking obstacles to communication. Language Teaching, 42(4), 476–490.

Piller, I. (2002). Passing for a native speaker: Identity and success in second language learning. Journal of Sociolinguistics, 6(2), 179–206.

Lippi-Green, R. (2012). English with an Accent: Language, Ideology, and Discrimination in the United States. Routledge.

Gluszek, A., & Dovidio, J. F. (2010). The way they speak: A social psychological perspective on the stigma of nonnative accents in communication. Personality and Social Psychology Review, 14(2), 214–237.