Μέτρα ατομικισμού και συλλοκτισμού [ICM-36]

Περιγραφή

Τα Μέτρα Ατομικισμού και Συλλογικότητας (Individualism–Collectivism Measure – ICM-36) αποτελούν ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε από την Daphna Oyserman για την αξιολόγηση των πολιτισμικών προσανατολισμών των ατόμων ως προς τον ατομικισμό και τη συλλογικότητα. Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία ότι οι άνθρωποι διαφέρουν ως προς τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, τις διαπροσωπικές σχέσεις και τη θέση τους μέσα στις κοινωνικές ομάδες.

Η πλήρης έκδοση του εργαλείου περιλαμβάνει 36 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert (1 = Σαφώς διαφωνώ έως 5 = Σαφώς συμφωνώ). Οι δηλώσεις εξετάζουν στάσεις και αντιλήψεις που σχετίζονται με την προσωπική αυτονομία, τη μοναδικότητα, την προσωπική επίτευξη, την οικογενειακή συνοχή, την αλληλεξάρτηση, την ομαδική ταυτότητα και τη σημασία της θρησκευτικής, εθνικής ή πολιτισμικής ομάδας στην προσωπική ταυτότητα.
Το ICM-36 χρησιμοποιείται ευρέως στην κοινωνική ψυχολογία, τη διαπολιτισμική έρευνα, την κοινωνιολογία, την οργανωσιακή ψυχολογία και τις επιστήμες της εκπαίδευσης, καθώς επιτρέπει τη μελέτη των πολιτισμικών αξιών που επηρεάζουν τη συμπεριφορά, τη λήψη αποφάσεων και τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Στόχος

Βασικός στόχος του Individualism–Collectivism Measure είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο τα άτομα υιοθετούν ατομικιστικές ή συλλογικές αξίες κατά την αντίληψη του εαυτού τους και των κοινωνικών τους σχέσεων.

Ειδικότερα, το εργαλείο αποσκοπεί:

• στην αξιολόγηση των διαστάσεων του ατομικισμού και της συλλογικότητας,
• στη διερεύνηση της προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας,
• στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πολιτισμικές αξίες επηρεάζουν τη συμπεριφορά και τη λήψη αποφάσεων,
• στην υποστήριξη διαπολιτισμικών και κοινωνικοψυχολογικών ερευνών.

Δομή και χαρακτηριστικά του ερωτηματολογίου

Η ICM-36 αποτελείται από 36 προτάσεις, οι οποίες αξιολογούν βασικές διαστάσεις του ατομικισμού και της συλλογικότητας.

Σύμφωνα με τη δομή της κλίμακας, αξιολογούνται έξι βασικές διαστάσεις:

• Αίσθηση κοινής μοίρας της ομάδας (Common Fate),
• Οικογενειακότητα (Familism),
• Αλληλεξάρτηση (Interrelatedness),
• Εκτίμηση της προσωπικής μοναδικότητας (Personal Uniqueness),
• Εκτίμηση της προσωπικής ελευθερίας και ευτυχίας (Personal Freedom and Happiness),
• Εκτίμηση της προσωπικής επίτευξης (Personal Achievement).

Οι συμμετέχοντες απαντούν σε κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert:

• 1 = Σαφώς διαφωνώ
• 2 = Κάπως διαφωνώ
• 3 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
• 4 = Κάπως συμφωνώ
• 5 = Σαφώς συμφωνώ.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της ICM-36 πραγματοποιείται με στόχο την αποτύπωση των πολιτισμικών προσανατολισμών των συμμετεχόντων.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει:

• περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις),
• ανάλυση αξιοπιστίας των υποκλιμάκων,
• διερευνητική ή επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,
• αναλύσεις συσχέτισης μεταξύ ατομικισμού, συλλογικότητας και άλλων ψυχολογικών ή κοινωνικών μεταβλητών,
• συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών, κοινωνικών ή δημογραφικών ομάδων.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται σε έρευνες διαπολιτισμικής ψυχολογίας, οργανωσιακής συμπεριφοράς, εκπαιδευτικής έρευνας και κοινωνικής ψυχολογίας για τη μελέτη της επίδρασης των πολιτισμικών αξιών στις στάσεις και τις συμπεριφορές.

Εγκυρότητα

Η ICM-36 βασίζεται στο θεωρητικό μοντέλο της Daphna Oyserman για τον ατομικισμό και τη συλλογικότητα και έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό διαπολιτισμικών ερευνών.

Η θεωρητική της εγκυρότητα υποστηρίζεται από τη διάκριση μεταξύ πολλαπλών διαστάσεων του ατομικισμού και της συλλογικότητας και από την εφαρμογή της σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, στο παρόν αρχείο δεν παρατίθενται συγκεκριμένοι ψυχομετρικοί δείκτες εγκυρότητας, όπως αποτελέσματα επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης ή δείκτες προσαρμογής μοντέλου.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία της ICM-36 αξιολογείται συνήθως μέσω της εσωτερικής συνέπειας, με χρήση του συντελεστή Cronbach’s α για κάθε υποκλίμακα.

Ωστόσο, στο διαθέσιμο αρχείο δεν αναφέρονται συγκεκριμένες τιμές Cronbach’s α, ούτε άλλοι δείκτες όπως η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability). Επομένως, δεν είναι δυνατή η παράθεση συγκεκριμένων ψυχομετρικών δεικτών αποκλειστικά βάσει του παρόντος αρχείου.

Βαθμονόμηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της ICM-36 πραγματοποιείται με βάση τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην πενταβάθμια κλίμακα Likert.

Οι επιμέρους βαθμολογίες αθροίζονται ή υπολογίζονται ως μέσοι όροι για κάθε μία από τις έξι υποκλίμακες του εργαλείου, παρέχοντας ξεχωριστούς δείκτες για τις διαστάσεις του ατομικισμού και της συλλογικότητας.

Υψηλότερες βαθμολογίες στις υποκλίμακες ατομικισμού υποδηλώνουν μεγαλύτερη έμφαση στην προσωπική αυτονομία, την ανεξαρτησία, τη μοναδικότητα και την προσωπική επίτευξη, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες στις υποκλίμακες συλλογικότητας αντανακλούν ισχυρότερη ταύτιση με την οικογένεια και την ομάδα, μεγαλύτερη αλληλεξάρτηση, ομαδικό προσανατολισμό και έμφαση στις συλλογικές αξίες.

Βιβλιογραφία

Oyserman, D. (1993). The Lens of Personhood: Viewing the Self, Others, and Conflict in a Multicultural Society. Journal of Personality and Social Psychology, 65, 993–1009.

Oyserman, D., Coon, H. M., & Kemmelmeier, M. (2002). Rethinking Individualism and Collectivism: Evaluation of Theoretical Assumptions and Meta-Analyses. Psychological Bulletin, 128(1), 3–72.

Triandis, H. C. (1995). Individualism and Collectivism. Boulder, CO: Westview Press.