Κλίμακα Πολυομάδων Επιπολιτισμού του Stephenson [SMAS-32]

Περιγραφή

Η Stephenson Multigroup Acculturation Scale (SMAS-32) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του βαθμού επιπολιτισμού (acculturation) ατόμων που ζουν σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα. Η κλίμακα αναπτύχθηκε ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί σε διαφορετικές πολιτισμικές και εθνοτικές ομάδες και να αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα διατηρούν δεσμούς με την κουλτούρα προέλευσής τους, ενώ παράλληλα εμπλέκονται με την κυρίαρχη κουλτούρα της κοινωνίας στην οποία ζουν.

Η SMAS-32 περιλαμβάνει 32 ερωτήματα και βασίζεται σε μια δικατευθυντική αντίληψη του επιπολιτισμού. Αντί να θεωρεί ότι η ενσωμάτωση στην κυρίαρχη κουλτούρα συνεπάγεται αναγκαστικά απομάκρυνση από την κουλτούρα προέλευσης, εξετάζει ανεξάρτητα τον βαθμό εμπλοκής και στα δύο πολιτισμικά πλαίσια.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση επιτρέπει μια περισσότερο σύνθετη και σύγχρονη κατανόηση της πολιτισμικής ταυτότητας και της κοινωνικής προσαρμογής.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SMAS-32 συνδέεται με τη σύγχρονη προσέγγιση του επιπολιτισμού ως πολυδιάστατης και δικατευθυντικής διαδικασίας.

Η κλίμακα διακρίνει δύο βασικές διαστάσεις. Η πρώτη είναι η Ethnic Society Immersion (ESI), δηλαδή η εμβάθυνση και η εμπλοκή στην εθνοτική ή πολιτισμική ομάδα προέλευσης. Η δεύτερη είναι η Dominant Society Immersion (DSI), δηλαδή η εμπλοκή στην κυρίαρχη κοινωνία και κουλτούρα της χώρας διαμονής.

Οι δύο διαστάσεις δεν αντιμετωπίζονται ως αντίθετα άκρα ενός μοναδικού συνεχούς. Ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει υψηλή εμπλοκή τόσο στην εθνοτική του κουλτούρα όσο και στην κυρίαρχη κουλτούρα, γεγονός που μπορεί να αντανακλά ένα δικουλτουρικό πρότυπο (biculturalism).

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη διερεύνηση διαφορετικών μορφών πολιτισμικής προσαρμογής χωρίς να θεωρεί ότι η ενσωμάτωση στη μία κουλτούρα προϋποθέτει εγκατάλειψη της άλλης.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SMAS-32 αποτελείται από 32 στοιχεία, τα οποία οργανώνονται στις δύο βασικές υποκλίμακες ESI και DSI.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να απαντήσουν στις δηλώσεις μέσω κλίμακας τύπου Likert, η οποία στο διαθέσιμο υλικό περιγράφεται ως ένα συνεχές από «Διαφωνώ Απόλυτα» έως «Συμφωνώ Απόλυτα».

Η υποκλίμακα ESI αποτυπώνει τον βαθμό στον οποίο το άτομο συμμετέχει, ταυτίζεται και διατηρεί επαφή με την κουλτούρα της εθνοτικής του ομάδας. Η DSI αποτυπώνει αντίστοιχα τον βαθμό συμμετοχής και ενσωμάτωσης στην κυρίαρχη κουλτούρα.

Η χρήση δύο ανεξάρτητων υποκλιμάκων επιτρέπει τη δημιουργία ενός περισσότερο ολοκληρωμένου πολιτισμικού προφίλ.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση της SMAS-32 βασίζεται στον υπολογισμό ξεχωριστών βαθμολογιών για τις δύο υποκλίμακες ESI και DSI. Οι βαθμολογίες αυτές επιτρέπουν τη διερεύνηση του βαθμού εμπλοκής του ατόμου στην εθνοτική και στην κυρίαρχη κουλτούρα.

Υψηλές βαθμολογίες και στις δύο υποκλίμακες μπορεί να υποδηλώνουν δικουλτουρισμό, δηλαδή ενεργή σύνδεση και με τα δύο πολιτισμικά πλαίσια.

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά, όπως μέσους όρους, τυπικές αποκλίσεις και κατανομές των βαθμολογιών. Παράλληλα, μπορούν να πραγματοποιηθούν συγκρίσεις μεταξύ ομάδων ως προς χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το φύλο ή η διάρκεια διαμονής στη χώρα υποδοχής.

Οι βαθμολογίες μπορούν επίσης να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως η ψυχική υγεία, η κοινωνική ένταξη, η πολιτισμική ταυτότητα και η υποκειμενική ευημερία.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SMAS-32 περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας, της δομικής εγκυρότητας και της εγκυρότητας κριτηρίου.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξεταστεί μέσω του Cronbach‘s α και συμπληρωματικά μέσω του McDonald‘s ω, τόσο για την ESI όσο και για την DSI.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA), με στόχο την επιβεβαίωση της διπαραγοντικής δομής της κλίμακας.

Η εγκυρότητα κριτηρίου μπορεί να εξεταστεί μέσω συγκρίσεων με άλλες καθιερωμένες μετρήσεις επιπολιτισμού, ενώ η εγκυρότητα περιεχομένου αφορά την επάρκεια με την οποία η κλίμακα αποτυπώνει διαφορετικές όψεις της πολιτισμικής προσαρμογής.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η SMAS-32 δεν αποδίδει έναν μόνο συνολικό δείκτη επιπολιτισμού, αλλά δύο βασικές βαθμολογίες που αντιστοιχούν στις υποκλίμακες Ethnic Society Immersion και Dominant Society Immersion.

Υψηλή βαθμολογία στην ESI υποδηλώνει ισχυρότερη εμπλοκή με την εθνοτική κουλτούρα, ενώ υψηλή βαθμολογία στην DSI υποδηλώνει ισχυρότερη εμπλοκή με την κυρίαρχη κοινωνία. Υψηλές τιμές και στις δύο διαστάσεις μπορεί να αντανακλούν δικουλτουρική προσαρμογή.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει μέσους όρους, διαμέσους, τυπικές αποκλίσεις και κατανομές ανά υποκλίμακα. Οι σχέσεις με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω Pearson ή Spearman.

Οι διαφορές μεταξύ δύο ομάδων μπορούν να εξεταστούν μέσω Student’s t-test ή Mann–Whitney U, ενώ για περισσότερες ομάδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ANOVA ή Kruskal–Wallis.

Σε περισσότερο σύνθετα ερευνητικά σχέδια μπορούν να εφαρμοστούν πολλαπλή παλινδρόμηση, ανάλυση διαμεσολάβησης, πολυομαδική CFA ή Δομικά Μοντέλα Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), ιδιαίτερα όταν εξετάζεται η σχέση του επιπολιτισμού με την ταυτότητα, την κοινωνική ένταξη και την ψυχολογική ευημερία.

Στόχος και εφαρμογές στην έρευνα

Βασικός στόχος της SMAS-32 είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα εξισορροπούν την πολιτισμική τους κληρονομιά και την εμπλοκή στην κυρίαρχη κοινωνία.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ επιπολιτισμού, κοινωνικής λειτουργικότητας, ψυχικής υγείας, ταυτότητας και υποκειμενικής ευημερίας.

Η κλίμακα παρουσιάζει ιδιαίτερη χρησιμότητα σε πολυπολιτισμικές έρευνες, καθώς δεν περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη εθνοτική ομάδα και μπορεί να προσαρμοστεί σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Σε κλινικά και συμβουλευτικά πλαίσια, μπορεί να προσφέρει συμπληρωματικές πληροφορίες για την πολιτισμική εμπειρία του ατόμου και να συμβάλει στον σχεδιασμό περισσότερο πολιτισμικά ευαίσθητων παρεμβάσεων.

Σε περίπτωση μετάφρασης ή εφαρμογής σε διαφορετικό πολιτισμικό πλαίσιο, απαιτείται γλωσσική και πολιτισμική προσαρμογή και επανέλεγχος της ψυχομετρικής ισοδυναμίας της κλίμακας.

Η SMAS-32 δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο και οι διαφορετικές μορφές πολιτισμικής εμπλοκής δεν πρέπει να ερμηνεύονται αξιολογικά ως «καλύτερες» ή «χειρότερες». Αποτυπώνουν διαφορετικά πρότυπα πολιτισμικής προσαρμογής και ταυτότητας.

Βιβλιογραφία

Stephenson, M. (2000). Development and validation of the Stephenson Multigroup Acculturation Scale (SMAS). Psychological Assessment, 12(1), 77–88.

Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5–34.

Yoon, E., Lee, R. M., & Goh, M. (2008). Acculturation, social connectedness, and subjective well-being. Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 14(3), 246–255.

Schwartz, S. J., Unger, J. B., Zamboanga, B. L., & Szapocznik, J. (2010). Rethinking the concept of acculturation: Implications for theory and research. American Psychologist, 65(4), 237–251.