Ερωτηματολόγιο Ρύθμισης Συναισθημάτων για Παιδιά και Εφήβους [ERQ-CA-10]

Περιγραφή Κλίμακας

Το Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents (ERQ-CA-10) αποτελεί ένα σύντομο και αξιόπιστο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στρατηγικών ρύθμισης των συναισθημάτων σε παιδιά και εφήβους. Βασίζεται στο θεωρητικό μοντέλο της ρύθμισης συναισθημάτων του Gross και αποτελεί προσαρμοσμένη έκδοση του Emotion Regulation Questionnaire (ERQ) για ενήλικες, ώστε να ανταποκρίνεται στις γνωστικές και αναπτυξιακές ιδιαιτερότητες των νεότερων ηλικιών.

Η κλίμακα αξιολογεί δύο από τις σημαντικότερες στρατηγικές συναισθηματικής ρύθμισης: τη Γνωστική Αναδόμηση (Cognitive Reappraisal), δηλαδή την ικανότητα του ατόμου να τροποποιεί τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει μια κατάσταση ώστε να μειώνει την αρνητική συναισθηματική της επίδραση, και την Καταστολή της Συναισθηματικής Έκφρασης (Expressive Suppression), η οποία αφορά τον περιορισμό ή την απόκρυψη της εξωτερικής έκφρασης των συναισθημάτων μετά την εμφάνισή τους.

Η αποτελεσματική ρύθμιση των συναισθημάτων αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για την ψυχική υγεία, την κοινωνική προσαρμογή, τη σχολική λειτουργικότητα και την ανάπτυξη υγιών διαπροσωπικών σχέσεων κατά την παιδική και εφηβική ηλικία. Για τον λόγο αυτό, το ERQ-CA-10 χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή ψυχολογία, την εκπαιδευτική ψυχολογία, την παιδοψυχιατρική, την κλινική αξιολόγηση και την έρευνα που αφορά την ψυχική ευημερία των παιδιών και των εφήβων.

Στόχος

Βασικός στόχος του Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents (ERQ-CA-10) είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα παιδιά και οι έφηβοι για να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους στην καθημερινή ζωή.

Ειδικότερα, το εργαλείο χρησιμοποιείται για:

• την αξιολόγηση της χρήσης της γνωστικής αναδόμησης ως προσαρμοστικής στρατηγικής συναισθηματικής ρύθμισης,
• τη διερεύνηση της καταστολής της συναισθηματικής έκφρασης ως στρατηγικής αντιμετώπισης,
• την εκτίμηση των ατομικών διαφορών στη συναισθηματική διαχείριση κατά την παιδική και εφηβική ηλικία,
• τον εντοπισμό παιδιών και εφήβων που εμφανίζουν δυσκολίες στη συναισθηματική αυτορρύθμιση,
• την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ψυχοεκπαιδευτικών, συμβουλευτικών και θεραπευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της συναισθηματικής λειτουργικότητας.

Η κλίμακα συμβάλλει στην κατανόηση των μηχανισμών συναισθηματικής προσαρμογής και στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που ενισχύουν την ψυχολογική ανθεκτικότητα, την κοινωνική προσαρμογή και την ψυχική ευημερία των νέων.

Βαθμονόμηση

Το ERQ-CA-10 αποτελείται από 10 δηλώσεις αυτοαναφοράς, οι οποίες οργανώνονται σε δύο υποκλίμακες:

• Γνωστική Αναδόμηση (Cognitive Reappraisal)
• Καταστολή της Συναισθηματικής Έκφρασης (Expressive Suppression)

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν πόσο συχνά χρησιμοποιούν κάθε στρατηγική χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, όπου:

• 1 = Ποτέ
• 2 = Σπάνια
• 3 = Μερικές φορές
• 4 = Συχνά
• 5 = Πάντα

Οι βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για κάθε υποκλίμακα, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και συνολική αξιολόγηση του προφίλ συναισθηματικής ρύθμισης.

Υψηλότερες βαθμολογίες στη Γνωστική Αναδόμηση υποδηλώνουν μεγαλύτερη χρήση προσαρμοστικών στρατηγικών διαχείρισης των συναισθημάτων, οι οποίες έχουν συσχετιστεί με καλύτερη ψυχική υγεία, υψηλότερη αυτοεκτίμηση και αποτελεσματικότερη κοινωνική προσαρμογή.

Αντίθετα, υψηλότερες βαθμολογίες στην Καταστολή της Συναισθηματικής Έκφρασης υποδηλώνουν συχνότερη απόκρυψη ή αναστολή της έκφρασης των συναισθημάτων, στρατηγική που σε αρκετές μελέτες έχει συνδεθεί με αυξημένο ψυχολογικό φορτίο, δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και μειωμένη συναισθηματική ευημερία.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου πραγματοποιείται συνήθως μέσω δεικτών αξιοπιστίας (Cronbach’s α), καθώς και διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης για την τεκμηρίωση της εγκυρότητας της δομής του.

Ανάλυση

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων του Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents (ERQ-CA-10) επιτρέπει την κατανόηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα παιδιά και οι έφηβοι για τη διαχείριση των συναισθημάτων τους και τον τρόπο με τον οποίο αυτές σχετίζονται με την ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη.

Στην ερευνητική και κλινική πρακτική, οι βαθμολογίες της κλίμακας συσχετίζονται συχνά με μεταβλητές όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η ψυχολογική ανθεκτικότητα, η αυτοεκτίμηση, η συναισθηματική νοημοσύνη, η κοινωνική επάρκεια, η ποιότητα ζωής, οι δυσκολίες συμπεριφοράς και οι σχολικές επιδόσεις. Παράλληλα, το εργαλείο χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ηλικιακών ομάδων και φύλου, καθώς και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της συναισθηματικής αυτορρύθμισης.

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων περιλαμβάνει συνήθως περιγραφική στατιστική, ανάλυση αξιοπιστίας, παραγοντική ανάλυση, αναλύσεις συσχέτισης και μοντέλα παλινδρόμησης, συμβάλλοντας στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συναισθηματική ανάπτυξη και την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.

Βιβλιογραφία

Gullone, E., & Taffe, J. (2012). The Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents (ERQ–CA): A Psychometric Evaluation. Psychological Assessment, 24(2), 409–417.

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual Differences in Two Emotion Regulation Processes: Implications for Affect, Relationships, and Well-Being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362.

Zeman, J., Cassano, M., Perry-Parrish, C., & Stegall, S. (2006). Emotion Regulation in Children and Adolescents. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 27(2), 155–168.

Cracco, E., Goossens, L., & Braet, C. (2017). Emotion Regulation Across Childhood and Adolescence: Evidence for a Maladaptive Shift in Adolescence. European Child & Adolescent Psychiatry, 26(8), 909–921.