Ημιδομημένη Συνέντευξη για την Αξιολόγηση του Συναισθηματικού Φόρτου στις Οικογένειες Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές και άλλα Σωματικά Προβλήματα (Family Burden Interview – FBI)

Περιγραφή

Η Family Burden Interview (FBI) αποτελεί μια ημιδομημένη συνέντευξη που έχει αναπτυχθεί για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση του συναισθηματικού και λειτουργικού φόρτου που βιώνουν οι οικογένειες ατόμων με σοβαρά προβλήματα υγείας. Αρχικά σχεδιάστηκε για τη μελέτη των οικογενειών ατόμων με ψυχικές διαταραχές, ωστόσο η χρήση της έχει επεκταθεί και σε άλλες χρόνιες ή σοβαρές παθήσεις, όπως οι χρόνιες σωματικές νόσοι, επιτρέποντας τη διερεύνηση των επιπτώσεων της ασθένειας στην καθημερινή ζωή της οικογένειας.

Η συνέντευξη πραγματοποιείται συνήθως με τον βασικό φροντιστή του ασθενούς, όπως έναν γονέα, σύζυγο ή άλλο στενό συγγενή, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συλλεχθούν πληροφορίες από περισσότερα μέλη της οικογένειας. Το εργαλείο διακρίνει δύο βασικές μορφές οικογενειακής επιβάρυνσης:

  • Αντικειμενική επιβάρυνση, η οποία αφορά τις πραγματικές αλλαγές και δυσκολίες που προκαλεί η ασθένεια στην καθημερινή λειτουργία της οικογένειας.
  • Υποκειμενική επιβάρυνση, η οποία αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο τα μέλη της οικογένειας βιώνουν συναισθηματικά τις απαιτήσεις της φροντίδας και τις επιπτώσεις της νόσου.

Η συνέντευξη αξιολογεί ένα ευρύ φάσμα θεματικών περιοχών, όπως η διαχείριση του νοικοκυριού, η οικονομική επιβάρυνση, οι σχέσεις μεταξύ ασθενούς και συγγενών, οι κοινωνικές σχέσεις, η προσαρμογή της οικογένειας στις συνέπειες της ασθένειας, ο γονεϊκός ρόλος και η ικανοποίηση από τις υπηρεσίες υγείας. Με τον τρόπο αυτό παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες και των αναγκών τους για υποστήριξη.

Στόχος

Βασικός στόχος της Family Burden Interview (FBI) είναι η συστηματική αξιολόγηση της συνολικής επιβάρυνσης που προκαλεί μια σοβαρή ή χρόνια ασθένεια στην οικογένεια και στα επιμέρους μέλη της.

Ειδικότερα, η συνέντευξη χρησιμοποιείται για:

  • την εκτίμηση της αντικειμενικής και της υποκειμενικής οικογενειακής επιβάρυνσης,
  • την αξιολόγηση των επιπτώσεων της ασθένειας στην καθημερινή λειτουργικότητα της οικογένειας,
  • την αναγνώριση των τομέων στους οποίους οι οικογένειες χρειάζονται επιπρόσθετη υποστήριξη,
  • την υποστήριξη του σχεδιασμού εξατομικευμένων ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων,
  • την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων ψυχικής υγείας και οικογενειακής φροντίδας,
  • τη διεξαγωγή ερευνητικών μελετών σχετικά με τον οικογενειακό φόρτο και την ποιότητα ζωής των φροντιστών.

Η FBI συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων της ασθένειας όχι μόνο στον ίδιο τον ασθενή αλλά και στο ευρύτερο οικογενειακό σύστημα.

Βαθμολόγηση

Η Family Burden Interview (FBI) βασίζεται σε ημιδομημένη συνέντευξη, κατά την οποία οι απαντήσεις του φροντιστή καταγράφονται και αξιολογούνται από τον εξεταστή.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται ξεχωριστά για:

  • την αντικειμενική επιβάρυνση,
  • την υποκειμενική (προσωπική) επιβάρυνση.

Με βάση τις απαντήσεις, η συνολική επιβάρυνση κατατάσσεται σε τρία επίπεδα:

  • Χαμηλή επιβάρυνση
  • Μέτρια επιβάρυνση
  • Υψηλή επιβάρυνση

Η διαδικασία βαθμολόγησης συνοδεύεται από προτάσεις που διευκολύνουν τον σχεδιασμό παρεμβάσεων και την υποστήριξη των οικογενειών, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες που αναδεικνύονται κατά τη συνέντευξη.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η Family Burden Interview (FBI) έχει αξιολογηθεί ως προς τις βασικές ψυχομετρικές της ιδιότητες, προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπιστία και η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία:

  • παρουσιάζει ικανοποιητική εννοιολογική εγκυρότητα, η οποία έχει διερευνηθεί μέσω συσχετίσεων με το Ερωτηματολόγιο Γενικής Υγείας,
  • η εσωτερική συνέπεια της κλίμακας, όπως αξιολογήθηκε με τον δείκτη Cronbach’s α, κυμαίνεται από 0,65 έως 0,70, γεγονός που υποδηλώνει αποδεκτό επίπεδο αξιοπιστίας για ερευνητικές και κλινικές εφαρμογές.

Οι ψυχομετρικές αυτές ιδιότητες υποστηρίζουν τη χρήση της συνέντευξης για την αξιόπιστη αξιολόγηση του οικογενειακού φόρτου σε διαφορετικά πλαίσια παροχής υπηρεσιών υγείας.

Εφαρμογές

Η Family Burden Interview (FBI) χρησιμοποιείται ευρέως σε:

  • υπηρεσίες ψυχικής υγείας,
  • ψυχιατρικές κλινικές,
  • μονάδες κοινοτικής ψυχιατρικής,
  • προγράμματα υποστήριξης οικογενειών και φροντιστών,
  • κέντρα αποκατάστασης χρόνιων παθήσεων,
  • έρευνες σχετικά με την επιβάρυνση των ανεπίσημων φροντιστών,
  • μελέτες ποιότητας ζωής οικογενειών ατόμων με ψυχικές ή χρόνιες σωματικές ασθένειες,
  • αξιολόγηση ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων και υπηρεσιών φροντίδας.

Η δυνατότητα διάκρισης μεταξύ αντικειμενικού και υποκειμενικού φόρτου καθιστά τη συνέντευξη ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην επιστημονική έρευνα, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων που ενισχύουν την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των οικογενειών.

Βιβλιογραφία

Bibou-Nakou, I. (2003). “Troubles Talk” among Professionals Working with Families Facing Parental Mental Illness. Journal of Family Studies, 9(2), 248–266.

Bibou-Nakou, I., Dikaiou, M., & Bairactaris, C. (1997). Psychosocial Dimensions of Family Burden among Two Groups of Carers Looking after Psychiatric Patients. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 32(2), 104–108.

Bibou-Nakou, I. (2004). Soapbox: Parental Mental Health and Children’s Well-being. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 9(2), 309–312.

Fadden, G., Bebbington, P., & Kuipers, L. (1987). The Burden of Care: The Impact of Functional Psychiatric Illness on the Patient’s Family. The British Journal of Psychiatry, 150(3), 285–292.