Δείκτης Οικογενειακής Ανθεκτικότητας [FHI-20]

Περιγραφή

Ο Family Hardiness Index (FHI-20) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της οικογενειακής ανθεκτικότητας, δηλαδή της ικανότητας της οικογένειας να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά δύσκολες καταστάσεις, κρίσεις και χρόνιες προκλήσεις. Η κλίμακα αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο τα μέλη της οικογένειας αντιλαμβάνονται τη συνοχή, τη δέσμευση, τον έλεγχο και την ικανότητα προσαρμογής απέναντι στις δυσκολίες, παρέχοντας μια συνολική εικόνα της λειτουργικότητας και των διαθέσιμων οικογενειακών πόρων. Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην οικογενειακή ψυχολογία, στη νοσηλευτική, στην κοινωνική εργασία και στην έρευνα για τη μελέτη της προσαρμογής των οικογενειών σε απαιτητικές συνθήκες ζωής.

Στόχος

Κύριος στόχος του Family Hardiness Index (FHI-20) είναι η αντικειμενική αξιολόγηση της ανθεκτικότητας της οικογένειας, ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στην κλινική και συμβουλευτική πρακτική. Μέσω της αναγνώρισης των δυνατών και αδύνατων σημείων της οικογένειας, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, οι κοινωνικοί λειτουργοί και άλλοι ειδικοί μπορούν να σχεδιάσουν παρεμβάσεις που ενισχύουν την οικογενειακή λειτουργικότητα, την προσαρμοστικότητα και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των δυσκολιών.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η FHI-20 αποτελείται από 20 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν την αντίληψη των μελών της οικογένειας σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις δυσκολίες και στις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής.

Οι απαντήσεις δίνονται μέσω τετραβάθμιας κλίμακας Likert, η οποία κυμαίνεται από:

• 1 – «Πολύ διαφωνώ»
• 4 – «Πολύ συμφωνώ»

Οι απαντήσεις αξιολογούνται τόσο σε επίπεδο επιμέρους ερωτήσεων όσο και συνολικά, επιτρέποντας τον εντοπισμό περιοχών δύναμης και περιοχών που χρειάζονται ενίσχυση στην οικογενειακή λειτουργία. Το παρεχόμενο αρχείο δεν περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με επιμέρους υποκλίμακες της FHI-20.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της FHI-20 βασίζεται στη βαθμολόγηση των απαντήσεων κάθε συμμετέχοντα και στον υπολογισμό μιας συνολικής βαθμολογίας που αποτυπώνει το επίπεδο οικογενειακής ανθεκτικότητας. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο επιμέρους ερωτήσεων όσο και συνολικά, επιτρέποντας την αναγνώριση των ισχυρών σημείων και των δυσκολιών που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία της οικογένειας.

Η FHI-20 χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση οικογενειών που αντιμετωπίζουν χρόνιες ασθένειες, ψυχοκοινωνικές δυσκολίες ή σημαντικά στρεσογόνα γεγονότα, καθώς και σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν την οικογενειακή προσαρμογή και ανθεκτικότητα. Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, αναλύσεις αξιοπιστίας με τον δείκτη Cronbach’s α, παραγοντική ανάλυση, αναλύσεις συσχέτισης και συγκρίσεις μεταξύ ομάδων, ανάλογα με το ερευνητικό πρωτόκολλο.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Το παρεχόμενο αρχείο αναφέρει ότι κατά την ανάλυση της FHI-20 μπορούν να χρησιμοποιηθούν στατιστικές μέθοδοι για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας του εργαλείου. Ωστόσο, δεν παρατίθενται συγκεκριμένοι ψυχομετρικοί δείκτες, όπως τιμές Cronbach’s α, αποτελέσματα παραγοντικών αναλύσεων ή άλλοι δείκτες εγκυρότητας. Συνεπώς, βάσει του διαθέσιμου υλικού, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων αριθμητικών στοιχείων σχετικά με τις ψυχομετρικές ιδιότητες της κλίμακας.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της FHI-20 πραγματοποιείται με την κωδικοποίηση των απαντήσεων σε αριθμητικές τιμές και τον υπολογισμό μίας συνολικής βαθμολογίας οικογενειακής ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με το παρεχόμενο αρχείο, χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν χαμηλή οικογενειακή ανθεκτικότητα, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο ανθεκτικότητας. Αναφέρεται επίσης ότι υπάρχουν προκαθορισμένα επίπεδα ερμηνείας (χαμηλή, μεσαία και υψηλή ανθεκτικότητα), χωρίς όμως να παρατίθενται οι αντίστοιχες αριθμητικές τιμές ή τα ακριβή όρια (cut-off scores).

Βιβλιογραφία

Knafl, K., & Deatrick, J. (2003). Further Refinement of the Family Management Style Framework. Journal of Family Nursing, 9(3), 232–256.

Svavarsdottir, E. K., & Sigurdardottir, A. O. (2013). The Impact of a Web-Based Educational and Support Intervention on Parents’ Perceptions of Their Family’s Functioning and Adaptation After a Child Is Diagnosed With Cancer. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 30(3), 153–165.

Black, K., & Lobo, M. (2008). A Conceptual Review of Family Resilience Factors. Journal of Family Nursing, 14(1), 33–55.