Μέτρο Αυτοαναφοράς Στρατηγικών Αντιμετώπισης – Παιδική Έκδοση [SRCM-CV]

Περιγραφή

Το Self-Report Coping Measure – Child Version [SRCM-CV] αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση των στρατηγικών αντιμετώπισης (coping strategies) που χρησιμοποιούν τα παιδιά όταν έρχονται αντιμέτωπα με στρεσογόνες, απαιτητικές ή δύσκολες καταστάσεις της καθημερινής ζωής.

Οι στρατηγικές αντιμετώπισης αναφέρονται στις γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές προσπάθειες που χρησιμοποιεί ένα άτομο προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας κατάστασης που αντιλαμβάνεται ως δύσκολη ή στρεσογόνα. Στην παιδική ηλικία, οι στρατηγικές αυτές αναπτύσσονται και διαφοροποιούνται σε συνάρτηση με τη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, τις προηγούμενες εμπειρίες του και το κοινωνικό περιβάλλον.

Το SRCM-CV επιτρέπει στο ίδιο το παιδί να αναφέρει τον τρόπο με τον οποίο συνήθως αντιδρά ή προσπαθεί να διαχειριστεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Η προσέγγιση της αυτοαναφοράς είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς προσφέρει πληροφορίες για την προσωπική αντίληψη του παιδιού σχετικά με τις στρατηγικές που χρησιμοποιεί.

Το εργαλείο εξετάζει διαφορετικούς τρόπους αντιμετώπισης, όπως η αναζήτηση υποστήριξης, η επίλυση προβλημάτων, η αποφυγή, η χρήση χιούμορ και η συναισθηματική διαχείριση. Η εξέταση διαφορετικών στρατηγικών επιτρέπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο το παιδί ανταποκρίνεται σε στρεσογόνες εμπειρίες.

Στόχος

Βασικός στόχος του SRCM-CV είναι η αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα παιδιά για την αντιμετώπιση του στρες και των καθημερινών δυσκολιών.

Μέσω του εργαλείου μπορεί να διερευνηθεί ο βαθμός στον οποίο τα παιδιά χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές, όπως η ενεργητική προσπάθεια επίλυσης ενός προβλήματος, η αναζήτηση βοήθειας και υποστήριξης από άλλους, η απομάκρυνση ή αποφυγή μιας δύσκολης κατάστασης και διαφορετικοί τρόποι διαχείρισης των συναισθηματικών αντιδράσεων.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι επιμέρους στρατηγικές αντιμετώπισης μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με μεταβλητές που αφορούν την ψυχολογική προσαρμογή, τη συναισθηματική λειτουργικότητα και την ευημερία των παιδιών.

Η αξιολόγηση μπορεί επίσης να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο διαφοροποιούνται οι στρατηγικές αντιμετώπισης ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του παιδιού ή της στρεσογόνου κατάστασης.

Ανάλυση

Το SRCM-CV αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς, στο οποίο το παιδί καλείται να απαντήσει σε μια σειρά δηλώσεων σχετικά με τους τρόπους που χρησιμοποιεί για να ανταποκρίνεται σε δύσκολες ή στρεσογόνες καταστάσεις.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε τετραβάθμια κλίμακα τύπου Likert, από 1 («ποτέ») έως 4 («πάντα»).

Οι δηλώσεις εξετάζουν διαφορετικές στρατηγικές αντιμετώπισης, όπως η αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης, η προσπάθεια επίλυσης προβλημάτων, η αποφυγή, η χρήση χιούμορ και η διαχείριση των συναισθηματικών αντιδράσεων.

Η βαθμολογία για κάθε προβλεπόμενη στρατηγική μπορεί να προκύπτει από τον μέσο όρο των αντίστοιχων επιμέρους στοιχείων, σύμφωνα με τις οδηγίες βαθμολόγησης της χρησιμοποιούμενης έκδοσης.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών για κάθε εξεταζόμενη στρατηγική.

Η αξιοπιστία των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να διερευνηθεί μέσω δεικτών εσωτερικής συνέπειας, όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω.

Αναλύσεις συσχέτισης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ διαφορετικών στρατηγικών αντιμετώπισης και άλλων ψυχολογικών ή κοινωνικών μεταβλητών. Αντίστοιχα, κατάλληλοι παραμετρικοί ή μη παραμετρικοί έλεγχοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SRCM-CV περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της δομής των βαθμολογιών του.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξετάζεται ξεχωριστά για τις επιμέρους στρατηγικές ή διαστάσεις που προβλέπονται από την έκδοση του εργαλείου. Όπου υπάρχουν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, μπορεί επίσης να διερευνηθεί η χρονική σταθερότητα των βαθμολογιών.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να εξεταστεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, ώστε να διερευνηθεί κατά πόσο η εμπειρική δομή των απαντήσεων ανταποκρίνεται στην προβλεπόμενη οργάνωση των στρατηγικών αντιμετώπισης.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω της σχέσης των βαθμολογιών με άλλα εργαλεία αντιμετώπισης του στρες ή θεωρητικά συναφείς ψυχολογικές κατασκευές. Η διακριτή εγκυρότητα μπορεί αντίστοιχα να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της διαφοροποίησης μεταξύ επιμέρους στρατηγικών και άλλων ψυχολογικών χαρακτηριστικών.

Όταν το SRCM-CV χρησιμοποιείται σε διαφορετικό γλωσσικό ή πολιτισμικό πλαίσιο, απαιτείται κατάλληλη μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική αξιολόγηση στον νέο πληθυσμό.

Εφαρμογές

Το SRCM-CV μπορεί να αξιοποιηθεί στην αναπτυξιακή, εκπαιδευτική και ψυχολογική έρευνα για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα παιδιά ανταποκρίνονται σε στρεσογόνες καταστάσεις και καθημερινές δυσκολίες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη της σχέσης των στρατηγικών αντιμετώπισης με την ψυχολογική προσαρμογή, τη συναισθηματική ρύθμιση και την ευημερία των παιδιών.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση διαφορών στις στρατηγικές αντιμετώπισης ανάλογα με την ηλικία, τις εμπειρίες ή άλλους παράγοντες που περιλαμβάνονται στον εκάστοτε ερευνητικό σχεδιασμό.

Σε μελέτες παρέμβασης, η επαναλαμβανόμενη χορήγηση του εργαλείου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση πιθανών μεταβολών στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες μετά την εφαρμογή ενός προγράμματος ψυχοκοινωνικής ή εκπαιδευτικής υποστήριξης.

Κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων είναι σημαντικό να αποφεύγεται η απλουστευτική ταξινόμηση των στρατηγικών ως αποκλειστικά «καλών» ή «κακών». Η λειτουργικότητα μιας στρατηγικής αντιμετώπισης μπορεί να εξαρτάται από τη φύση της στρεσογόνου κατάστασης, τη δυνατότητα ελέγχου της και το ευρύτερο αναπτυξιακό και κοινωνικό πλαίσιο.

Επιπλέον, το SRCM-CV αποτελεί μέτρο αυτοαναφοράς των στρατηγικών αντιμετώπισης και οι βαθμολογίες του δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μεμονωμένα για την εξαγωγή κλινικής διάγνωσης ή συνολικών συμπερασμάτων σχετικά με την ψυχική υγεία ενός παιδιού.

Βιβλιογραφία

Ayers, T. S., Sandler, I. N., West, S. G., & Roosa, M. W. (1996). A dispositional and situational assessment of children’s coping: Testing alternative models of coping. Journal of Personality, 64(4), 923–958.

Compas, B. E., Connor-Smith, J. K., Saltzman, H., Harding Thomsen, A., & Wadsworth, M. E. (2001). Coping with stress during childhood and adolescence: Problems, progress, and potential in theory and research. Psychological Bulletin, 127(1), 87–127.

Eisenberg, N., Fabes, R. A., & Guthrie, I. K. (1997). Coping with stress: The roles of regulation and development. In S. A. Wolchik & I. N. Sandler (Eds.), Handbook of children’s coping (pp. 41–70). Springer.