Κλίμακα Καθημερινών Γονεϊκών Δυσκολιών στις Υπηρεσίες Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας [PDH-ECS-22]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Parenting Daily Hassles Scale – Early Childhood Services [PDH-ECS-22] είναι ένα εργαλείο αυτοαναφοράς που σχεδιάστηκε για την αξιολόγηση των μικρών αλλά επαναλαμβανόμενων καθημερινών δυσκολιών που βιώνουν οι γονείς παιδιών τα οποία συμμετέχουν σε υπηρεσίες πρώιμης παιδικής ηλικίας, όπως το νηπιαγωγείο και οι δομές παιδικής φροντίδας.

Η κλίμακα περιλαμβάνει 22 στοιχεία (items) και επικεντρώνεται στο καθημερινό γονεϊκό στρες που προκύπτει από τη διαχείριση των μεταβάσεων μεταξύ σπιτιού, σχολείου, δομών φροντίδας και εργασίας, από την υποστήριξη της μάθησης και ανάπτυξης του παιδιού στο σπίτι, καθώς και από την επικοινωνία και αλληλεπίδραση με τους επαγγελματίες της πρώιμης παιδικής ηλικίας.

Η PDH-ECS βασίζεται εννοιολογικά στην προσέγγιση των Crnic και Greenberg για τις καθημερινές γονεϊκές δυσκολίες, προσαρμόζοντας όμως τη μέτρηση στις ιδιαίτερες απαιτήσεις που δημιουργούνται όταν η οικογένεια αλληλεπιδρά καθημερινά με οργανωμένες εκπαιδευτικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες.

Στόχος

Βασικός στόχος της PDH-ECS-22 είναι η ποσοτική αποτύπωση της συχνότητας και της έντασης των καθημερινών γονεϊκών δυσκολιών που συνδέονται με τη χρήση υπηρεσιών πρώιμης παιδικής ηλικίας.

Το εργαλείο επιτρέπει να διερευνηθεί όχι μόνο πόσο συχνά εμφανίζεται μια συγκεκριμένη δυσκολία, αλλά και πόσο επιβαρυντική θεωρείται από τον ίδιο τον γονέα.

Με αυτόν τον τρόπο διακρίνεται η αντικειμενικότερη διάσταση της συχνότητας ενός καθημερινού στρεσογόνου γεγονότος από την υποκειμενική αντίληψη της επιβάρυνσης που αυτό προκαλεί.

Διαστάσεις της Κλίμακας

Το περιεχόμενο της PDH-ECS-22 καλύπτει βασικές περιοχές της καθημερινότητας των οικογενειών με μικρά παιδιά.

Μία σημαντική περιοχή αφορά τις καθημερινές δραστηριότητες και μεταβάσεις μεταξύ σπιτιού, σχολείου ή παιδικού σταθμού, υπηρεσιών φροντίδας και εργασίας. Σε αυτή εντάσσονται δυσκολίες που μπορεί να εμφανίζονται κατά την πρωινή προετοιμασία, τη μεταφορά, την άφιξη ή την παραλαβή του παιδιού.

Μια δεύτερη περιοχή αφορά την υποστήριξη της μάθησης και της ανάπτυξης του παιδιού στο σπίτι, ιδιαίτερα όταν οι γονείς καλούνται να συνδυάσουν αυτές τις απαιτήσεις με επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις.

Μια τρίτη περιοχή σχετίζεται με την επικοινωνία και αλληλεπίδραση με το εκπαιδευτικό ή άλλο επαγγελματικό προσωπικό, καθώς και με την κατανόηση των διαδικασιών και των προσδοκιών της εκπαιδευτικής δομής.

Βαθμονόμηση

Η PDH-ECS-22 αξιολογεί δύο διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές διαστάσεις: τη συχνότητα (frequency) και την ένταση ή επιβάρυνση (intensity) των καθημερινών δυσκολιών.

Για τη συχνότητα, οι γονείς αναφέρουν πόσο συχνά αντιμετώπισαν κάθε κατάσταση κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, συνήθως του προηγούμενου μήνα.

Παράλληλα, αξιολογούν πόσο μεγάλη δυσκολία ή επιβάρυνση αποτέλεσε κάθε κατάσταση. Η ένταση μπορεί να αποτυπωθεί σε πενταβάθμια κλίμακα, από πολύ χαμηλή ή μηδενική επιβάρυνση έως πολύ υψηλή επιβάρυνση.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη ερευνητική αξία, καθώς δύο γονείς μπορεί να αντιμετωπίζουν μια δυσκολία με την ίδια συχνότητα, αλλά να τη βιώνουν με εντελώς διαφορετικό βαθμό επιβάρυνσης.

Στατιστική Ανάλυση

Η ανάλυση της PDH-ECS-22 μπορεί να πραγματοποιηθεί ξεχωριστά για τη συχνότητα και την ένταση των καθημερινών δυσκολιών.

Αρχικά μπορούν να υπολογιστούν περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών. Παράλληλα, η κατανομή των απαντήσεων ανά στοιχείο μπορεί να αναδείξει συγκεκριμένες πηγές καθημερινής γονεϊκής επιβάρυνσης.

Η εσωτερική συνέπεια της κλίμακας μπορεί να διερευνηθεί μέσω δεικτών όπως ο Cronbach’s α και ο McDonald’s ω, ενώ η δομή της μπορεί να εξεταστεί με διερευνητική ή επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέταση της σχέσης μεταξύ συχνότητας και έντασης. Μια κατάσταση που εμφανίζεται συχνά δεν είναι απαραίτητα αυτή που προκαλεί τη μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση στον γονέα.

Οι βαθμολογίες μπορούν επίσης να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως το γονεϊκό στρες, η κοινωνική υποστήριξη, η οικογενειακή λειτουργικότητα, η επαγγελματική κατάσταση, οι ώρες εργασίας, η ηλικία και ο αριθμός των παιδιών ή η ικανοποίηση από τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

Εφαρμογές

Η PDH-ECS-22 μπορεί να αξιοποιηθεί στην οικογενειακή και αναπτυξιακή έρευνα, στην εκπαιδευτική ψυχολογία, στην κοινωνική πολιτική και στην αξιολόγηση προγραμμάτων πρώιμης παιδικής ηλικίας.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών μοντέλων παροχής υπηρεσιών. Για παράδειγμα, είναι δυνατό να εξεταστεί εάν οι οικογένειες που χρησιμοποιούν ολοκληρωμένες υπηρεσίες εκπαίδευσης και φροντίδας παρουσιάζουν διαφορετικά επίπεδα καθημερινής επιβάρυνσης σε σχέση με οικογένειες που χρησιμοποιούν περισσότερο κατακερματισμένες υπηρεσίες.

Η επαναλαμβανόμενη εφαρμογή της κλίμακας μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση μεταβολών στο γονεϊκό στρες μετά την εφαρμογή μιας εκπαιδευτικής, οικογενειακής ή κοινωνικής παρέμβασης.

Αξία στην Έρευνα

Η ιδιαίτερη αξία της PDH-ECS-22 βρίσκεται στην εστίασή της στις μικρές και επαναλαμβανόμενες δυσκολίες της καθημερινής οικογενειακής ζωής, αντί αποκλειστικά σε μεγάλα ή έκτακτα στρεσογόνα γεγονότα.

Οι καθημερινές αυτές απαιτήσεις μπορεί μεμονωμένα να φαίνονται περιορισμένης σημασίας, αλλά η συσσώρευσή τους μπορεί να επηρεάζει την ευημερία των γονέων, την οικογενειακή λειτουργικότητα και την εμπειρία της γονεϊκότητας.

Η PDH-ECS-22 προσφέρει επομένως ένα χρήσιμο πλαίσιο για τη στατιστική αποτύπωση του καθημερινού γονεϊκού στρες στο περιβάλλον της πρώιμης παιδικής ηλικίας, επιτρέποντας παράλληλα τον εντοπισμό συγκεκριμένων περιοχών στις οποίες μπορούν να σχεδιαστούν περισσότερο στοχευμένες υπηρεσίες και παρεμβάσεις.

Βιβλιογραφία

Crnic, K. A., & Greenberg, M. T. (1990). Minor Parenting Stresses with Young Children. Child Development, 61(5), 1628–1637.