Κλίμακα Κοινωνικής Υποστήριξης από Φίλους και Οικογένεια [SSFAFS-40]

Περιγραφή

Η Social Support – Friends and Family Scale [SSFAFS-40] αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης από την οικογένεια και τους φίλους.

Η κοινωνική υποστήριξη αναφέρεται στους συναισθηματικούς, κοινωνικούς και πρακτικούς πόρους που το άτομο αντιλαμβάνεται ότι είναι διαθέσιμοι μέσα από τις διαπροσωπικές του σχέσεις. Η αντίληψη ότι υπάρχουν σημαντικά πρόσωπα στα οποία μπορεί να βασιστεί κάποιος όταν αντιμετωπίζει δυσκολίες αποτελεί σημαντική διάσταση της κοινωνικής και ψυχολογικής λειτουργικότητας.

Η SSFAFS-40 εστιάζει σε δύο ιδιαίτερα σημαντικές πηγές κοινωνικής υποστήριξης: την οικογένεια και τους φίλους. Η διάκριση αυτή επιτρέπει τη διερεύνηση της κοινωνικής υποστήριξης όχι μόνο ως συνολικής κατασκευής, αλλά και σε σχέση με το κοινωνικό πλαίσιο από το οποίο προέρχεται.

Η οικογενειακή υποστήριξη αφορά την αντίληψη ότι τα μέλη της οικογένειας είναι διαθέσιμα για κατανόηση, επικοινωνία και βοήθεια, ενώ η υποστήριξη από φίλους αποτυπώνει αντίστοιχες αντιλήψεις στο πλαίσιο των φιλικών σχέσεων.

Με αυτόν τον τρόπο, το εργαλείο μπορεί να αναδείξει διαφορετικά πρότυπα κοινωνικής υποστήριξης. Ένα άτομο, για παράδειγμα, μπορεί να αντιλαμβάνεται υψηλή υποστήριξη από τους φίλους του αλλά χαμηλότερη υποστήριξη από το οικογενειακό του περιβάλλον ή το αντίστροφο.

Στόχος

Βασικός στόχος της SSFAFS-40 είναι η ποσοτική αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης που προέρχεται από την οικογένεια και τους φίλους.

Η χρήση της επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο το άτομο θεωρεί ότι διαθέτει υποστηρικτικές διαπροσωπικές σχέσεις και κοινωνικούς πόρους στους οποίους μπορεί να βασιστεί.

Παράλληλα, η διάκριση μεταξύ οικογένειας και φίλων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της σχετικής σημασίας που έχουν διαφορετικά κοινωνικά δίκτυα για το άτομο.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με μεταβλητές όπως η ψυχολογική ευημερία, το αντιλαμβανόμενο στρες, η ποιότητα ζωής και άλλες διαστάσεις της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας.

Η αξιολόγηση μπορεί επίσης να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικών σχέσεων και των διαθέσιμων πηγών υποστήριξης.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων της SSFAFS-40 πραγματοποιείται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες οδηγίες βαθμολόγησης της χρησιμοποιούμενης έκδοσης.

Το αρχικό υλικό περιγράφει σύστημα απόκρισης τύπου Likert, στο οποίο οι απαντήσεις κυμαίνονται από 1 («ποτέ») έως 5 («πάντα»), ανάλογα με τη συχνότητα με την οποία ο συμμετέχων αντιλαμβάνεται ότι λαμβάνει την αντίστοιχη υποστήριξη.

Οι βαθμολογίες μπορούν να υπολογίζονται για τις προβλεπόμενες διαστάσεις της υποστήριξης από την οικογένεια και της υποστήριξης από τους φίλους, ακολουθώντας πάντοτε τις οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης του εργαλείου.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών.

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να διερευνηθεί με δείκτες όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω.

Αναλύσεις συσχέτισης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ οικογενειακής και φιλικής υποστήριξης, καθώς και της σχέσης τους με άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές. Ανάλογα με το ερευνητικό ερώτημα, μπορούν επίσης να εφαρμοστούν συγκρίσεις ομάδων και μοντέλα παλινδρόμησης.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SSFAFS-40 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της δομής των βαθμολογιών της.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζει κατά πόσο τα στοιχεία που συγκροτούν τις επιμέρους διαστάσεις παρουσιάζουν επαρκή συνοχή.

Η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σταθερότητας των βαθμολογιών σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, όταν δεν αναμένεται ουσιαστική μεταβολή στην εξεταζόμενη κατασκευή.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να διερευνηθεί μέσω κατάλληλων παραγοντικών τεχνικών. Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω της σχέσης της SSFAFS-40 με άλλα εργαλεία κοινωνικής υποστήριξης ή θεωρητικά συναφείς κατασκευές, ενώ η διακριτή εγκυρότητα αφορά τη διαφοροποίησή της από εννοιολογικά διαφορετικές μεταβλητές.

Σε περίπτωση εφαρμογής της κλίμακας σε διαφορετικό γλωσσικό ή πολιτισμικό πλαίσιο απαιτείται κατάλληλη μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική τεκμηρίωση στον νέο πληθυσμό.

Εφαρμογές

Η SSFAFS-40 μπορεί να αξιοποιηθεί στην ψυχολογική, κοινωνική και συμπεριφορική έρευνα για τη διερεύνηση του ρόλου των οικογενειακών και φιλικών σχέσεων στην κοινωνική και ψυχολογική λειτουργικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα χωριστής εξέτασης της υποστήριξης από την οικογένεια και τους φίλους. Οι δύο αυτές πηγές μπορεί να λειτουργούν διαφορετικά ανάλογα με την ηλικία, τις συνθήκες ζωής και το κοινωνικό περιβάλλον του ατόμου.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τη σχέση της κοινωνικής υποστήριξης με την ψυχολογική ευημερία, την προσαρμογή, το στρες και την ποιότητα ζωής.

Σε εφαρμοσμένο επίπεδο, τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό των κοινωνικών δικτύων στα οποία το άτομο αντιλαμβάνεται μεγαλύτερη ή μικρότερη υποστήριξη και να προσφέρουν πληροφορίες για τον σχεδιασμό σχετικών παρεμβάσεων.

Η SSFAFS-40 μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε διαχρονικές μελέτες ή σε μελέτες παρέμβασης, ώστε να διερευνηθούν πιθανές μεταβολές στην αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη.

Οι βαθμολογίες πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες οδηγίες του εργαλείου και τα διαθέσιμα ψυχομετρικά δεδομένα. Υψηλότερες βαθμολογίες μπορούν να ερμηνεύονται ως μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη μόνο σύμφωνα με την κατεύθυνση βαθμολόγησης της συγκεκριμένης έκδοσης.

Βιβλιογραφία

Procidano, M. E., & Heller, K. (1983). Measures of perceived social support from friends and from family: Three validation studies. American Journal of Community Psychology, 11(1), 1–24.