Σύστημα αξιολόγησης κοινωνικών δεξιοτήτων – Έκδοση για παιδιά, Δάσκαλο και Γονέα [SSRS-142]

Περιγραφή

Το Social Skills Rating System (SSRS) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης που αναπτύχθηκε από τους Frank M. Gresham και Stephen N. Elliott για τη συστηματική διερεύνηση των κοινωνικών δεξιοτήτων, των προβλημάτων συμπεριφοράς και συναφών διαστάσεων της σχολικής λειτουργικότητας παιδιών και εφήβων.

Βασικό χαρακτηριστικό του SSRS είναι η πολυπληροφοριακή προσέγγιση (multi-informant assessment). Το σύστημα αξιοποιεί διαφορετικές πηγές πληροφόρησης, επιτρέποντας την εξέταση της συμπεριφοράς του παιδιού από διαφορετικές οπτικές και σε διαφορετικά περιβάλλοντα.

Η έκδοση του παιδιού βασίζεται στην αυτοαναφορά και αποτυπώνει την αντίληψη του ίδιου του παιδιού ή εφήβου για πτυχές της κοινωνικής του λειτουργικότητας. Η έκδοση του εκπαιδευτικού παρέχει πληροφορίες για τις κοινωνικές δεξιότητες και τη συμπεριφορά του μαθητή στο σχολικό περιβάλλον, ενώ η έκδοση του γονέα εστιάζει στη συμπεριφορά του παιδιού στο οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Η αξιοποίηση πολλαπλών πληροφορητών αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα του συστήματος, καθώς η κοινωνική συμπεριφορά μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με το περιβάλλον και τις συνθήκες στις οποίες παρατηρείται.

Το SSRS εξετάζει βασικές διαστάσεις των κοινωνικών δεξιοτήτων, ενώ παράλληλα περιλαμβάνει αξιολόγηση προβλημάτων συμπεριφοράς. Στην κατάλληλη μορφή του συστήματος εξετάζεται επίσης η ακαδημαϊκή επάρκεια (Academic Competence), προσφέροντας πληροφορίες για τη σχολική λειτουργικότητα του μαθητή.

Στόχος

Βασικός στόχος του SSRS είναι η συστηματική και πολυδιάστατη αξιολόγηση της κοινωνικής λειτουργικότητας παιδιών και εφήβων.

Η χρήση διαφορετικών πληροφορητών επιτρέπει τη διερεύνηση των κοινωνικών δεξιοτήτων και της συμπεριφοράς του παιδιού από διαφορετικές οπτικές. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διαμορφωθεί μια περισσότερο ολοκληρωμένη εικόνα των δυνατών σημείων και των πιθανών δυσκολιών του.

Παράλληλα, το σύστημα μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό συμπεριφορών που ενδέχεται να δυσχεραίνουν την κοινωνική ή σχολική προσαρμογή και στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κοινωνικών δεξιοτήτων, συμπεριφορικών χαρακτηριστικών και ακαδημαϊκής λειτουργικότητας.

Ένας ακόμη σημαντικός στόχος είναι η παροχή συστηματικών δεδομένων που μπορούν να υποστηρίξουν τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση στοχευμένων παρεμβάσεων για την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και την αντιμετώπιση συμπεριφορικών δυσκολιών.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του SSRS πραγματοποιείται σύμφωνα με τη μορφή του εργαλείου και τον αντίστοιχο πληροφορητή. Οι διαφορετικές εκδόσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες βαθμολόγησης και ερμηνείας.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών.

Οι βαθμολογίες μπορούν να εξετάζονται στις προβλεπόμενες διαστάσεις των κοινωνικών δεξιοτήτων και των προβλημάτων συμπεριφοράς, καθώς και στην ακαδημαϊκή επάρκεια όπου αυτή περιλαμβάνεται στην αντίστοιχη έκδοση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση μεταξύ διαφορετικών πληροφορητών. Η αξιολόγηση του παιδιού μπορεί, για παράδειγμα, να συγκριθεί με τις αντίστοιχες αντιλήψεις του εκπαιδευτικού και του γονέα.

Οι αποκλίσεις μεταξύ των αξιολογήσεων δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως πρόβλημα αξιοπιστίας. Είναι δυνατό να αντανακλούν πραγματικές διαφοροποιήσεις στη συμπεριφορά του παιδιού μεταξύ σχολικού, οικογενειακού και άλλου κοινωνικού περιβάλλοντος.

Για τη διερεύνηση της εσωτερικής συνέπειας μπορούν να χρησιμοποιηθούν δείκτες όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω. Ανάλογα με το ερευνητικό ερώτημα, μπορούν επίσης να εφαρμοστούν αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων, μοντέλα παλινδρόμησης ή κατάλληλες τεχνικές για τη μελέτη της συμφωνίας μεταξύ διαφορετικών πληροφορητών.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SSRS περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της δομής των βαθμολογιών που προκύπτουν από τις διαφορετικές μορφές του συστήματος.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζει κατά πόσο τα στοιχεία που συγκροτούν τις επιμέρους κλίμακες παρουσιάζουν επαρκή συνοχή. Η αξιοπιστία μπορεί επίσης να διερευνηθεί μέσω επαναλαμβανόμενων μετρήσεων, όπου αυτό είναι κατάλληλο.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να εξεταστεί με παραγοντικές τεχνικές, προκειμένου να διερευνηθεί κατά πόσο η εμπειρική δομή των δεδομένων ανταποκρίνεται στις θεωρητικά προβλεπόμενες διαστάσεις του συστήματος.

Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα μπορούν να εξεταστούν μέσω της σχέσης των βαθμολογιών του SSRS με άλλες μετρήσεις κοινωνικών δεξιοτήτων, συμπεριφορικής προσαρμογής και συναφών ψυχοκοινωνικών κατασκευών.

Το SSRS διαθέτει κανονιστικά δεδομένα, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ερμηνεία των επιμέρους βαθμολογιών σε σχέση με κατάλληλες ομάδες αναφοράς. Η χρήση τους πρέπει να ακολουθεί τις προδιαγραφές της αντίστοιχης έκδοσης και να λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού στον οποίο εφαρμόζεται το εργαλείο.

Σε περίπτωση μετάφρασης ή εφαρμογής σε διαφορετικό γλωσσικό και πολιτισμικό πλαίσιο απαιτείται κατάλληλη πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική τεκμηρίωση.

Εφαρμογές

Το SSRS μπορεί να αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική, αναπτυξιακή και ψυχολογική έρευνα για τη μελέτη των κοινωνικών δεξιοτήτων και της συμπεριφορικής προσαρμογής παιδιών και εφήβων.

Η πολυπληροφοριακή προσέγγιση επιτρέπει την εξέταση της κοινωνικής λειτουργικότητας σε διαφορετικά περιβάλλοντα και μπορεί να αναδείξει τόσο κοινά χαρακτηριστικά όσο και διαφοροποιήσεις μεταξύ σχολείου και οικογένειας.

Σε εφαρμοσμένο επίπεδο, τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό δυνατών σημείων και αναγκών υποστήριξης, καθώς και στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση κοινωνικών δεξιοτήτων και στη διαχείριση συμπεριφορικών δυσκολιών.

Το SSRS μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις για τη διερεύνηση πιθανών μεταβολών μετά την εφαρμογή εκπαιδευτικών ή ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να βασίζεται στη συγκεκριμένη έκδοση, στον πληροφορητή και στα αντίστοιχα κανονιστικά και ψυχομετρικά δεδομένα. Οι βαθμολογίες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μεμονωμένα για την εξαγωγή κλινικής διάγνωσης ή για τον συνολικό χαρακτηρισμό της λειτουργικότητας ενός παιδιού.

Βιβλιογραφία

Gresham, F. M., & Elliott, S. N. (1990). Social Skills Rating System (SSRS). American Guidance Service.

Gresham, F. M., & Elliott, S. N. (2008). Social Skills Improvement System: Rating Scales. Pearson Assessments.

Merrell, K. W. (2003). Assessment of children’s social skills: A review of tools and techniques. School Psychology Review, 32(3), 401–418.