Κλίμακα Οικογενειακών Τελετουργικών Συνηθειών [TFS-11]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Κλίμακα Οικογενειακών Τελετουργικών Συνηθειών (The Family Rituals Scale – TFS-11) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της παρουσίας, της συχνότητας και της συνέχειας των οικογενειακών τελετουργικών πρακτικών.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε με στόχο τη μελέτη της οικογενειακής λειτουργίας σε οικογένειες που έχουν μέλος με σχιζοφρένεια, εξετάζοντας τον βαθμό στον οποίο διατηρούνται σταθερές πρακτικές που συμβάλλουν στη συνοχή, στη συναισθηματική σύνδεση και στη διατήρηση της οικογενειακής ταυτότητας.

Οι οικογενειακές τελετουργίες μπορεί να περιλαμβάνουν κοινωνικές, πολιτισμικές και θρησκευτικές δραστηριότητες, οι οποίες λειτουργούν ως μηχανισμοί υποστήριξης, οργάνωσης της οικογενειακής ζωής και ενίσχυσης της αίσθησης συνέχειας μεταξύ των μελών.

Η TFS-11 χρησιμοποιείται κυρίως σε πλαίσια κοινωνικής ψυχιατρικής έρευνας και κλινικής αξιολόγησης της οικογενειακής δυναμικής.

Στόχος Κλίμακας

Βασικός στόχος της TFS-11 είναι η αξιολόγηση του βαθμού διατήρησης των οικογενειακών τελετουργικών συνηθειών και της σταθερότητας των οικογενειακών πρακτικών.

Η κλίμακα αποσκοπεί στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι οικογένειες οργανώνουν κοινές δραστηριότητες και διατηρούν πρακτικές που ενισχύουν τη συνοχή, την επικοινωνία και τη συναισθηματική υποστήριξη μεταξύ των μελών τους.

Παράλληλα, το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ οικογενειακών τελετουργιών, οικογενειακής λειτουργικότητας και ψυχοκοινωνικής προσαρμογής σε συνθήκες χρόνιας ψυχικής νόσου.

Δομή και Περιεχόμενο

Η TFS-11 αποτελείται από 11 ερωτήσεις, οι οποίες προέκυψαν από αρχική πιλοτική μορφή 16 ερωτήσεων. Από αυτές επιλέχθηκαν οι 11 με τη μεγαλύτερη διακριτική ικανότητα.

Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιείται μέσω συνέντευξης με μέλος της οικογένειας, το οποίο καλείται να αναφέρει εάν συγκεκριμένες τελετουργικές δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών.

Οι δραστηριότητες που αξιολογούνται περιλαμβάνουν ενδεικτικά:

Τον εορτασμό γενεθλίων.

Τις ανταλλαγές δώρων σε εορταστικές περιόδους, όπως τα Χριστούγεννα.

Το μαγείρεμα παραδοσιακών φαγητών.

Τις οικογενειακές εξόδους και εκδρομές.

Τις επισκέψεις σε κοιμητήρια.

Τα οικογενειακά γεύματα, όπως τα κυριακάτικα γεύματα.

Άλλες κοινωνικά ή θρησκευτικά καθορισμένες οικογενειακές πρακτικές.

Η κλίμακα δεν περιλαμβάνει επιμέρους υποκλίμακες, αλλά παρέχει έναν συνολικό δείκτη διατήρησης των οικογενειακών τελετουργικών συνηθειών.

Βαθμονόμηση

Κάθε ερώτηση της TFS-11 βαθμολογείται σε τετραβάθμια κλίμακα.

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται ως εξής:

1 = Κανονικά (η τελετουργική πρακτική πραγματοποιείται συστηματικά)

έως

4 = Ποτέ (η πρακτική απουσιάζει πλήρως).

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των 11 ερωτήσεων και κυμαίνεται από:

11 έως 44 βαθμούς.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερη παρουσία και μειωμένη διατήρηση οικογενειακών τελετουργικών πρακτικών.

Για τη διχοτομική κατηγοριοποίηση των οικογενειών προτείνεται το όριο:

Σκορ <18: Οικογένειες που διατηρούν οικογενειακές τελετουργικές συνήθειες.

Σκορ ≥18: Οικογένειες με περιορισμένη ή απουσιάζουσα διατήρηση τελετουργικών συνηθειών.

Ανάλυση και Στατιστική Επεξεργασία

Η ανάπτυξη και αξιολόγηση της TFS-11 πραγματοποιήθηκε σε δείγμα οικογενειών με και χωρίς μέλος με σχιζοφρένεια.

Το αρχικό δείγμα περιλάμβανε:

71 οικογένειες με τουλάχιστον ένα μέλος με σχιζοφρένεια, συνολικά 250 άτομα.

67 οικογένειες από τον γενικό πληθυσμό, συνολικά 295 άτομα.

Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι η κλίμακα έχει ικανότητα διάκρισης μεταξύ οικογενειών που διατηρούν και οικογενειών που δεν διατηρούν τελετουργικές πρακτικές.

Το προτεινόμενο όριο ≥18 παρουσίασε καλή διακριτική ικανότητα, με υψηλότερες βαθμολογίες να συνδέονται με μεγαλύτερη αποδιοργάνωση των οικογενειακών τελετουργιών και πιθανώς αυξημένη δυσλειτουργία στη δυναμική της οικογένειας.

Η παρουσία υψηλών βαθμολογιών μπορεί να αποτελέσει ένδειξη ανάγκης για περαιτέρω ψυχοκοινωνική αξιολόγηση και υποστήριξη.

Εγκυρότητα Κλίμακας

Η εγκυρότητα της TFS-11 έχει αξιολογηθεί μέσω σύγκρισης με την Κλίμακα Οικογενειακής Ατμόσφαιρας ως εξωτερικό κριτήριο.

Τα αποτελέσματα έδειξαν:

Ευαισθησία: 0,73

Ειδικότητα: 0,75

για το όριο ≥18, υποδεικνύοντας ικανοποιητική ικανότητα διάκρισης μεταξύ οικογενειών με και χωρίς διατήρηση οικογενειακών τελετουργιών.

Αξιοπιστία Κλίμακας

Η αξιοπιστία της TFS-11 αξιολογήθηκε μέσω του δείκτη εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha.

Οι τιμές που καταγράφηκαν ήταν:

α = 0,89 για το συνολικό δείγμα.

α = 0,85 για τον γενικό πληθυσμό.

α = 0,81 για τις οικογένειες με μέλος που πάσχει από ψύχωση.

Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν υψηλή εσωτερική συνοχή και σταθερότητα των ερωτήσεων της κλίμακας.

Εφαρμογές

Η TFS-11 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην κοινωνική ψυχιατρική, στην οικογενειακή θεραπεία και στην έρευνα της οικογενειακής λειτουργίας.

Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση του ρόλου των οικογενειακών τελετουργιών στη διατήρηση της συνοχής, της συναισθηματικής υποστήριξης και της προσαρμογής οικογενειών που αντιμετωπίζουν χρόνιες ψυχικές δυσκολίες.

Η χρήση της μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων που ενισχύουν τη λειτουργικότητα και τη συνοχή της οικογένειας.

Βιβλιογραφία

Madianos, M., & Economou, M. (1994). Schizophrenia and Family Rituals: Measuring Family Rituals among Families of Schizophrenics and “Normals”. European Psychiatry, 9, 46–51.