Κλίμακα Σύγκρουσης Ρόλων Εργασίας και Οικογένειας [WFC-FCW–12]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Κλίμακα Σύγκρουσης Ρόλων Εργασίας και Οικογένειας (Work-Family Conflict Scale – WFC-FCW-12) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί την αμφίδρομη σύγκρουση μεταξύ των απαιτήσεων της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής.

Η κλίμακα εξετάζει τόσο την κατάσταση κατά την οποία οι απαιτήσεις της εργασίας επηρεάζουν τις οικογενειακές υποχρεώσεις, όσο και την αντίστροφη διαδικασία, όπου οι οικογενειακές απαιτήσεις παρεμβαίνουν στην επαγγελματική ζωή. Απευθύνεται κυρίως σε εργαζόμενα άτομα που παράλληλα έχουν οικογενειακές ευθύνες και χρησιμοποιείται για την αναγνώριση και αξιολόγηση των επιπέδων σύγκρουσης ρόλων που βιώνουν.

Η κλίμακα παρέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με ψυχολογικές και συμπεριφορικές διαστάσεις που συνδέονται με τη δυσκολία εξισορρόπησης επαγγελματικών και οικογενειακών απαιτήσεων.

Στόχος Κλίμακας

Ο βασικός στόχος της WFC-FCW-12 είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι δύο βασικοί ρόλοι του ατόμου, ο εργασιακός και ο οικογενειακός, αλληλεπιδρούν δημιουργώντας συγκρούσεις.

Η κλίμακα αποσκοπεί:

Στη μέτρηση της επίδρασης των εργασιακών απαιτήσεων στην οικογενειακή ζωή.

Στην αξιολόγηση της επίδρασης των οικογενειακών υποχρεώσεων στην επαγγελματική λειτουργικότητα.

Στην κατανόηση των παραγόντων που δυσχεραίνουν την ισορροπία εργασίας–οικογένειας.

Στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ σύγκρουσης ρόλων, εργασιακής ικανοποίησης και ψυχολογικής επιβάρυνσης.

Ανάλυση Ερωτηματολογίου

Η κλίμακα δημιουργήθηκε από τους Carlson και Frone (2003) και η ελληνική προσαρμογή της πραγματοποιήθηκε από τους Καφετσάο, Περυσινάκη και Λυδάκη.

Αποτελείται από 12 ερωτήσεις, οι οποίες κατανέμονται σε τέσσερις υποκλίμακες των τριών ερωτήσεων η καθεμία.

Οι τέσσερις διαστάσεις είναι:

Εξωτερική Σύγκρουση Εργασίας–Οικογένειας (Work-Family External Conflict – WFE)

Αξιολογεί κατά πόσο εξωτερικοί παράγοντες της εργασίας, όπως το ωράριο ή οι απαιτήσεις της θέσης εργασίας, επηρεάζουν την οικογενειακή ζωή.

Εσωτερική Σύγκρουση Εργασίας–Οικογένειας (Work-Family Internal Conflict – WFI)

Εξετάζει τη συναισθηματική και γνωστική επιβάρυνση που προκύπτει από την εργασία και επηρεάζει τον οικογενειακό ρόλο.

Εξωτερική Σύγκρουση Οικογένειας–Εργασίας (Family-Work External Conflict – FWE)

Αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι οικογενειακές απαιτήσεις δημιουργούν πρακτικά εμπόδια στην επαγγελματική ζωή.

Εσωτερική Σύγκρουση Οικογένειας–Εργασίας (Family-Work Internal Conflict – FWI)

Εξετάζει τις εσωτερικές συναισθηματικές και ψυχολογικές επιβαρύνσεις που προκαλούνται από την προσπάθεια συνδυασμού οικογενειακού και εργασιακού ρόλου.

Η WFC-FCW-12 αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς και έχει χρησιμοποιηθεί σε ερευνητικά πλαίσια τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας Likert, όπου ο συμμετέχων αξιολογεί πόσο συχνά βιώνει κάθε κατάσταση που περιγράφεται στις ερωτήσεις.

Οι απαντήσεις κυμαίνονται από:

1 = Σχεδόν ποτέ / ποτέ

έως

5 = Σχεδόν πάντα / πάντα.

Η τελική βαθμολογία μπορεί να υπολογιστεί:

Συνολικά για ολόκληρη την κλίμακα.

Ξεχωριστά για κάθε μία από τις τέσσερις υποκλίμακες.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν αυξημένα επίπεδα σύγκρουσης μεταξύ εργασιακού και οικογενειακού ρόλου.

Στατιστική Ανάλυση

Η συνολική βαθμολογία κάθε υποκλίμακας προκύπτει από το άθροισμα των τριών αντίστοιχων ερωτήσεων και κυμαίνεται από 3 έως 15 βαθμούς.

Η ανάλυση επιτρέπει τον προσδιορισμό του τύπου και της έντασης της σύγκρουσης που βιώνει το άτομο.

Για παράδειγμα, υψηλή βαθμολογία στην υποκλίμακα WFI υποδηλώνει ότι ο εργαζόμενος βιώνει έντονη εσωτερική πίεση από την εργασία, η οποία δυσχεραίνει την οικογενειακή του ζωή.

Η διάκριση μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών μορφών σύγκρουσης επιτρέπει την κατανόηση του κατά πόσο οι δυσκολίες προέρχονται από αντικειμενικές συνθήκες ή από ψυχολογικές επιβαρύνσεις, όπως άγχος και ενοχές.

Εγκυρότητα Κλίμακας

Η εγκυρότητα της WFC-FCW-12 έχει επιβεβαιωθεί μέσω επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης.

Σύμφωνα με τη μελέτη του Καφετσάου (2007), η δομή των τεσσάρων παραγόντων αποδείχθηκε ισχυρή και διακριτή, επιτρέποντας την αξιόπιστη αποτύπωση της αμφίδρομης σύγκρουσης μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Αξιοπιστία Κλίμακας

Η αξιοπιστία της κλίμακας έχει εξεταστεί σε δύο ελληνικά δείγματα.

Σε δείγμα 365 εκπαιδευτικών, οι τιμές του Cronbach’s α για τις τέσσερις υποκλίμακες ήταν:

WFE = 0,84

WFI = 0,84

FWE = 0,82

FWI = 0,91

Σε δεύτερη μελέτη με 93 εργαζόμενα άτομα, οι αντίστοιχες τιμές ήταν:

WFE = 0,70

WFI = 0,82

FWE = 0,89

FWI = 0,92

Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν υψηλή εσωτερική αξιοπιστία της κλίμακας τόσο σε εργαζόμενους του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα.

Βιβλιογραφία

Kafetsios, K. (2007). Work-family conflict and its relationship with job satisfaction and psychological distress: The role of affect at work and gender. Hellenic Journal of Psychology, 4, 15–35.

Carlson, D. S., & Frone, M. R. (2003). Relation of behavioral and psychological involvement to a new four-factor conceptualization of work-family interference. Journal of Business and Psychology, 17(4), 515–535.