Δοκιμασία Αναγνώρισης Συναισθημάτων του Προσώπου [FERT-65]

Περιγραφή

Η Δοκιμασία Αναγνώρισης Συναισθημάτων του Προσώπου (Facial Emotion Recognition Task – FERT) αποτελεί ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο νευροψυχολογικό εργαλείο αξιολόγησης της ικανότητας αναγνώρισης βασικών συναισθημάτων μέσω των εκφράσεων του ανθρώπινου προσώπου. Χρησιμοποιείται στη νευροψυχολογική, αναπτυξιακή και ψυχιατρική αξιολόγηση ενηλίκων, παιδιών και εφήβων και εφαρμόζεται σε πληθυσμούς με διαταραχές του αυτιστικού φάσματος, διαταραχές διάθεσης, σχιζοφρένεια και νευρολογικές παθήσεις. Η δοκιμασία αξιολογεί τόσο την ακρίβεια όσο και τον χρόνο αντίδρασης κατά την αναγνώριση των συναισθηματικών εκφράσεων.

Στόχος

Βασικός στόχος της FERT είναι η αξιολόγηση της ικανότητας του ατόμου να αναγνωρίζει με ακρίβεια τα βασικά ανθρώπινα συναισθήματα μέσω των εκφράσεων του προσώπου. Η δοκιμασία συμβάλλει στη διερεύνηση της κοινωνικής νόησης και της συναισθηματικής επεξεργασίας, ενώ χρησιμοποιείται τόσο για διαγνωστικούς όσο και για ερευνητικούς σκοπούς, υποστηρίζοντας την κατανόηση των δυσκολιών αναγνώρισης συναισθημάτων σε διάφορες ψυχικές και νευρολογικές διαταραχές.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η FERT αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1990 από τον Paul Ekman και τους συνεργάτες του και βασίζεται στο γνωστό σύνολο φωτογραφιών Pictures of Facial Affect. Η δοκιμασία περιλαμβάνει φωτογραφίες προσώπων που εκφράζουν τα έξι βασικά συναισθήματα, δηλαδή τη χαρά, τη λύπη, τον θυμό, τον φόβο, την αηδία και την έκπληξη, καθώς και ουδέτερες εκφράσεις. Οι συμμετέχοντες καλούνται να επιλέξουν το συναίσθημα που αντιστοιχεί στην έκφραση του προσώπου που παρατηρούν. Σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, υπάρχουν διαφορετικές εκδόσεις της δοκιμασίας που περιλαμβάνουν 42, 60 ή 100 φωτογραφικά ερεθίσματα, ανάλογα με τον σκοπό της αξιολόγησης.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της FERT βασίζεται στην αξιολόγηση της ακρίβειας αναγνώρισης των συναισθημάτων και του χρόνου αντίδρασης των συμμετεχόντων. Εκτός από τη συνολική επίδοση, μπορούν να υπολογιστούν επιμέρους δείκτες για κάθε συναίσθημα, επιτρέποντας τον εντοπισμό ειδικών δυσκολιών στην αναγνώριση συγκεκριμένων συναισθηματικών εκφράσεων. Η στατιστική επεξεργασία περιλαμβάνει την αξιολόγηση των μέσων ποσοστών επιτυχίας, των μέσων χρόνων αντίδρασης, καθώς και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων ή φύλου. Σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, στον υγιή πληθυσμό τα ποσοστά ορθής αναγνώρισης κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 80% και 95%, ενώ η λύπη και ο φόβος αποτελούν τα συναισθήματα που αναγνωρίζονται με μικρότερη ακρίβεια.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η FERT παρουσιάζει υψηλή εγκυρότητα και αξιοπιστία σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι διαθέτει ισχυρή οικοδομική και διακριτική εγκυρότητα, ενώ συγκρίνεται θετικά με άλλες δοκιμασίες αξιολόγησης της αναγνώρισης συναισθημάτων και χρησιμοποιείται διεθνώς σε διαγνωστικά πρωτόκολλα. Ως προς την αξιοπιστία, παρουσιάζει υψηλή test–retest reliability (>0,85), ενώ η εσωτερική συνέπεια είναι επίσης υψηλή, με Cronbach’s α μεγαλύτερο από 0,80 για τα περισσότερα συναισθήματα. Επιπλέον, η αξιοπιστία της διατηρείται σε διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές προσαρμογές της δοκιμασίας.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της FERT πραγματοποιείται με δυαδικό σύστημα αξιολόγησης, όπου κάθε απάντηση χαρακτηρίζεται ως σωστή ή λανθασμένη. Η συνολική επίδοση προκύπτει από τον αριθμό των σωστών απαντήσεων, ενώ παράλληλα μπορούν να υπολογιστούν επιμέρους βαθμολογίες για κάθε βασικό συναίσθημα, ώστε να εντοπιστούν ειδικές δυσκολίες στην αναγνώρισή τους. Η αξιολόγηση συμπληρώνεται από την ανάλυση των χρόνων αντίδρασης, προσφέροντας μια πληρέστερη εικόνα της ταχύτητας και της ακρίβειας της συναισθηματικής επεξεργασίας.

Βιβλιογραφία

Καραδήμας, Ε. (2019). Συναισθηματική αναγνώριση και κοινωνική νόηση. Εκδόσεις Πεδίο.

Ekman, P., & Friesen, W. V. (1976). Pictures of Facial Affect. Palo Alto: Consulting Psychologists Press.

Tottenham, N., et al. (2009). The NimStim set of facial expressions: Judgments from untrained research participants. Psychiatry Research, 168, 242–249.

Adolphs, R. (2002). Recognizing emotion from facial expressions: Psychological and neurological mechanisms. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 1(1), 21–62.