Ερωτηματολογιο Σχολικου Κλιματος και Εκφοβισμου [QSCB-27]

Περιγραφή

Το Questionnaire on School Climate and Bullying (QSCB-27) αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς που αποσκοπεί στη διερεύνηση των αντιλήψεων και εμπειριών των μαθητών σχετικά με το σχολικό κλίμα, τις διαπροσωπικές σχέσεις και τον σχολικό εκφοβισμό.

Το εργαλείο εξετάζει διαφορετικές πτυχές της καθημερινής σχολικής εμπειρίας, όπως το αίσθημα ασφάλειας και αποδοχής, την ποιότητα των σχέσεων μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών, την κοινωνική ένταξη, καθώς και εμπειρίες ή αντιλήψεις που σχετίζονται με συμπεριφορές εκφοβισμού. Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικούς ρόλους στο φαινόμενο του bullying, όπως την εμπειρία του μαθητή ως θύματος, παρατηρητή ή δράστη.

Με τον τρόπο αυτό παρέχεται μια ευρύτερη εικόνα του ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος της σχολικής κοινότητας και των παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν την ευημερία και την προσαρμογή των μαθητών.

Στόχος

Βασικός στόχος του ερωτηματολογίου είναι η συστηματική αξιολόγηση του σχολικού κλίματος και των εμπειριών σχολικού εκφοβισμού, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζονται παράγοντες που επηρεάζουν την ασφάλεια, την κοινωνική ένταξη και τη συναισθηματική ευημερία των μαθητών.

Τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό προβληματικών πτυχών της σχολικής ζωής, όπως η παρουσία εκφοβιστικών συμπεριφορών, η κοινωνική απομόνωση, οι δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους ή εκπαιδευτικούς και το μειωμένο αίσθημα ασφάλειας.

Παράλληλα, η αξιολόγηση μπορεί να υποστηρίξει τον σχεδιασμό και την αποτίμηση προληπτικών και εκπαιδευτικών παρεμβάσεων κατά του σχολικού εκφοβισμού, καθώς και δράσεων που αποσκοπούν στη δημιουργία ενός ασφαλούς, συμπεριληπτικού και υποστηρικτικού σχολικού περιβάλλοντος.

Βαθμολόγηση

Σύμφωνα με την περιγραφή του διαθέσιμου υλικού, οι απαντήσεις μπορούν να καταγράφονται μέσω κλίμακας τύπου Likert, η οποία αποτυπώνει τη συχνότητα ή τον βαθμό συμφωνίας με τις αντίστοιχες δηλώσεις.

Οι επιμέρους διαστάσεις μπορούν να εξετάζονται ξεχωριστά, ώστε να προκύπτουν δείκτες που αφορούν διαφορετικές πτυχές του σχολικού κλίματος και του εκφοβισμού. Η κατεύθυνση της βαθμολογίας πρέπει να ερμηνεύεται ανάλογα με το περιεχόμενο των επιμέρους ερωτήσεων, καθώς υψηλότερες τιμές μπορεί να αντιπροσωπεύουν είτε θετικότερη αντίληψη του σχολικού περιβάλλοντος είτε μεγαλύτερη συχνότητα αρνητικών εμπειριών.

Για την εξαγωγή συνολικών ή επιμέρους βαθμολογιών θα πρέπει να ακολουθούνται οι επίσημες οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης του εργαλείου.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η αξιολόγηση του σχολικού κλίματος και του bullying απαιτεί εργαλεία με επαρκή ψυχομετρική τεκμηρίωση, καθώς πρόκειται για πολυδιάστατα φαινόμενα που επηρεάζονται από ατομικούς, κοινωνικούς και οργανωτικούς παράγοντες.

Η εσωτερική συνέπεια, η δομική εγκυρότητα και η δυνατότητα εφαρμογής του εργαλείου σε διαφορετικές ηλικιακές και πολιτισμικές ομάδες αποτελούν σημαντικές παραμέτρους κατά την ερευνητική χρήση του. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης στην πολιτισμική και γλωσσική προσαρμογή των ερωτήσεων, ώστε οι έννοιες του σχολικού κλίματος, της θυματοποίησης και του εκφοβισμού να αποδίδονται με τρόπο κατανοητό και κατάλληλο για τον εκάστοτε μαθητικό πληθυσμό.

Εφαρμογές

Το QSCB-27 μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο εκπαιδευτικής και ψυχοκοινωνικής έρευνας, καθώς και για την αποτύπωση του σχολικού περιβάλλοντος σε επίπεδο τάξης ή σχολικής μονάδας.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση ομάδων ή περιβαλλόντων αυξημένου κινδύνου, τη διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με τον σχολικό εκφοβισμό και την παρακολούθηση μεταβολών μετά την εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης και αντιμετώπισης.

Σε επίπεδο σχολικής κοινότητας, η συστηματική αξιολόγηση μπορεί να υποστηρίξει τη διαμόρφωση πολιτικών που προάγουν την ασφάλεια, τον σεβασμό, τη συμπερίληψη, τις θετικές διαπροσωπικές σχέσεις και την ψυχοκοινωνική ευημερία των μαθητών.

Βιβλιογραφία

UNESCO. Behind the Numbers: Ending School Violence and Bullying. Paris: UNESCO; 2019.

Olweus D. Bullying at School: What We Know and What We Can Do. Oxford: Blackwell; 1993.

Smith PK, Sharp S, editors. School Bullying: Insights and Perspectives. London: Routledge; 1994.

Rigby K. Consequences of bullying in schools. Canadian Journal of Psychiatry. 2003;48(9):583-590.