Κλίμακα Εργασιακού Περιβάλλοντος [TWES-90]

Περιγραφή

Η Work Environment Scale (WES-90) αναπτύχθηκε από τον Rudolf H. Moos για την αξιολόγηση του κοινωνικού και οργανωσιακού κλίματος στον χώρο εργασίας. Αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται τις διαπροσωπικές σχέσεις, τις δυνατότητες επαγγελματικής ανάπτυξης, την οργάνωση και τις συνθήκες λειτουργίας του εργασιακού τους περιβάλλοντος.

Η αρχική WES δεν σχεδιάστηκε αποκλειστικά για επαγγελματίες υγείας, αλλά έχει χρησιμοποιηθεί και προσαρμοστεί σε νοσοκομεία και άλλες υπηρεσίες υγείας. Ο όρος «WES Health» πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο όταν αναφέρεται σε συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη προσαρμογή για τον υγειονομικό τομέα.

Δομή

Η κλίμακα περιλαμβάνει 90 δηλώσεις, οργανωμένες σε δέκα υποκλίμακες των εννέα προτάσεων. Οι υποκλίμακες εντάσσονται σε τρεις ευρύτερες διαστάσεις:

Διαπροσωπικές σχέσεις

Η Εμπλοκή αξιολογεί το ενδιαφέρον και τη δέσμευση των εργαζομένων στην εργασία. Η Συνοχή Συναδέλφων εξετάζει τον βαθμό αλληλοϋποστήριξης και συνεργασίας, ενώ η Υποστήριξη από τον Προϊστάμενο αποτυπώνει τον βαθμό ενθάρρυνσης και αναγνώρισης που παρέχεται από τη διοίκηση.

Προσωπική ανάπτυξη και προσανατολισμός στους στόχους

Η Αυτονομία αξιολογεί τη δυνατότητα λήψης πρωτοβουλιών και αποφάσεων. Ο Προσανατολισμός στο Έργο εξετάζει την έμφαση στον προγραμματισμό, την αποτελεσματικότητα και την ολοκλήρωση των εργασιών. Η Εργασιακή Πίεση αποτυπώνει την ένταση, τον φόρτο εργασίας και την πίεση χρόνου.

Διατήρηση και αλλαγή του οργανωσιακού συστήματος

Η Σαφήνεια αξιολογεί το κατά πόσο οι ρόλοι, οι κανόνες και οι εργασιακές προσδοκίες είναι κατανοητοί. Ο Έλεγχος εξετάζει την έμφαση της διοίκησης στην τήρηση κανόνων και στην εποπτεία. Η Καινοτομία αποτυπώνει την ενθάρρυνση νέων ιδεών και πρακτικών, ενώ η Σωματική Άνεση αφορά την ποιότητα και την ευχάριστη διαμόρφωση του φυσικού εργασιακού χώρου.

Μορφές της κλίμακας

Η WES διατίθεται σε διαφορετικές μορφές. Η Real Form αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται το υφιστάμενο περιβάλλον. Η Ideal Form αποτυπώνει το εργασιακό περιβάλλον που θα θεωρούσαν ιδανικό, ενώ η Expectations Form εξετάζει τις προσδοκίες τους για έναν νέο ή μελλοντικό χώρο εργασίας.

Η σύγκριση πραγματικού και ιδανικού περιβάλλοντος μπορεί να αναδείξει περιοχές ασυμφωνίας και να υποστηρίξει τον σχεδιασμό οργανωσιακών παρεμβάσεων.

Στόχος

Στόχος της WES-90 είναι η συστηματική αξιολόγηση του ψυχοκοινωνικού και οργανωσιακού εργασιακού περιβάλλοντος. Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης του εργασιακού κλίματος με την επαγγελματική ικανοποίηση, τη δέσμευση, την απόδοση, το εργασιακό άγχος, την πρόθεση αποχώρησης και την επαγγελματική εξουθένωση.

Στον χώρο της υγείας μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση της συνεργασίας, της υποστήριξης, της εργασιακής πίεσης, της αυτονομίας και της οργανωσιακής λειτουργίας νοσοκομείων και άλλων υπηρεσιών.

Βαθμολόγηση

Στην αρχική έκδοση οι 90 προτάσεις απαντώνται με διχοτομική επιλογή «Αληθές/Ψευδές» και όχι με πενταβάθμια κλίμακα Likert. Μετά την εφαρμογή του κατάλληλου κλειδιού βαθμολόγησης, κάθε υποκλίμακα λαμβάνει ακατέργαστη βαθμολογία από 0 έως 9.

Οι ακατέργαστες βαθμολογίες μπορούν να μετατραπούν σε τυποποιημένες βαθμολογίες βάσει των πινάκων του εγχειριδίου. Η χρήση τοπικών κατηγοριών, όπως «χαμηλή», «μέτρια» και «υψηλή» βαθμολογία, προϋποθέτει κατάλληλα δεδομένα αναφοράς.

Οι υψηλότερες τιμές δεν έχουν πάντοτε θετική σημασία. Για παράδειγμα, η υψηλή βαθμολογία στην Υποστήριξη, την Αυτονομία ή τη Σαφήνεια μπορεί να θεωρηθεί ευνοϊκή, ενώ η υψηλή Εργασιακή Πίεση ή ο έντονος Έλεγχος μπορεί να υποδηλώνουν περισσότερο απαιτητικό ή περιοριστικό περιβάλλον. Επομένως, οι υποκλίμακες πρέπει να ερμηνεύονται χωριστά και ως συνολικό οργανωσιακό προφίλ.

Ανάλυση δεδομένων

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία για κάθε υποκλίμακα, συγκρίσεις μεταξύ επαγγελματικών ομάδων ή οργανωτικών μονάδων και αξιολόγηση μεταβολών πριν και μετά από μια παρέμβαση.

Η αξιοπιστία εξετάζεται χωριστά για κάθε υποκλίμακα με δείκτες εσωτερικής συνέπειας και, όπου είναι δυνατόν, επαναληπτικών μετρήσεων. Η παραγοντική δομή μπορεί να αξιολογηθεί με διερευνητική ή επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση. Η εγκυρότητα κατασκευής διερευνάται μέσω συσχετίσεων με την εργασιακή ικανοποίηση, την εξουθένωση, την οργανωσιακή δέσμευση και άλλες συναφείς μεταβλητές.

Αξιοπιστία και εγκυρότητα

Η WES έχει χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικά επαγγελματικά και οργανωσιακά περιβάλλοντα, παρέχοντας ενδείξεις αξιοπιστίας και εγκυρότητας. Ωστόσο, η ψυχομετρική επάρκεια δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως δεδομένη για κάθε μετάφραση, πληθυσμό ή ειδική προσαρμογή.

Η χρήση ελληνικής ή ειδικά προσαρμοσμένης έκδοσης για επαγγελματίες υγείας απαιτεί τεκμηριωμένη μετάφραση, αντίστροφη μετάφραση, πιλοτική εφαρμογή και έλεγχο της αξιοπιστίας, της παραγοντικής δομής και της ισοδυναμίας μέτρησης.

Περιορισμοί

Η WES αποτυπώνει τις υποκειμενικές αντιλήψεις των εργαζομένων και μπορεί να επηρεάζεται από την τρέχουσα συναισθηματική κατάσταση, την εργασιακή ικανοποίηση και πρόσφατα οργανωσιακά γεγονότα. Επιπλέον, ο διχοτομικός τρόπος απάντησης περιορίζει τη λεπτομέρεια με την οποία εκφράζεται η ένταση κάθε αντίληψης.

Για ολοκληρωμένη οργανωσιακή αξιολόγηση, τα αποτελέσματα είναι σκόπιμο να συνδυάζονται με συνεντεύξεις, ομάδες εστίασης, αντικειμενικούς οργανωσιακούς δείκτες και άλλα εξειδικευμένα εργαλεία.

Βιβλιογραφία

Karasek, R. A., & Theorell, T. (1990). Healthy work: Stress, productivity, and the reconstruction of working life. Basic Books.

Moos, R. H. (1981). Work Environment Scale manual. Consulting Psychologists Press.

Moos, R. H. (1994). Work Environment Scale manual: Development, applications, research (3rd ed.). Consulting Psychologists Press.

Moos, R. H. (2008). Work Environment Scale manual (4th ed.). Mind Garden.

Moos, R. H., & Insel, P. M. (1974). Work Environment Scale. Consulting Psychologists Press.