Ερωτηματολόγιο Conners-28 για Εκπαιδευτικούς [CPTRS-28]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Conners Teacher Rating Scale – 28 (CPTRS-28) αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση συμπεριφορικών, συναισθηματικών και μαθησιακών δυσκολιών παιδιών σχολικής ηλικίας από την οπτική των εκπαιδευτικών. Η κλίμακα σχεδιάστηκε για να καταγράφει τη συχνότητα και την ένταση συμπεριφορών που εκδηλώνονται στο σχολικό περιβάλλον και σχετίζονται κυρίως με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), αλλά και με προβλήματα συμπεριφοράς, δυσκολίες συγκέντρωσης, παρορμητικότητα, υπερκινητικότητα και κοινωνική προσαρμογή.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι παρατηρούν συστηματικά τη συμπεριφορά του παιδιού μέσα στην τάξη και σε άλλες σχολικές δραστηριότητες. Η πολυετής χρήση του εργαλείου σε κλινικά και ερευνητικά περιβάλλοντα το έχει καταστήσει βασικό μέσο πρώιμου εντοπισμού παιδιών που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω ψυχολογική, παιδαγωγική ή ψυχιατρική αξιολόγηση.

Η ελληνική προσαρμογή της κλίμακας έχει μελετηθεί σε αντιπροσωπευτικά δείγματα του γενικού και του κλινικού πληθυσμού, επιβεβαιώνοντας τη δομική σταθερότητα και τη χρησιμότητά της στην αξιολόγηση παιδιών σχολικής ηλικίας.

Στόχος του Ερωτηματολογίου

Βασικός στόχος του CPTRS-28 είναι η έγκαιρη αναγνώριση συμπεριφορικών και αναπτυξιακών δυσκολιών που επηρεάζουν τη σχολική λειτουργικότητα του παιδιού. Η κλίμακα συμβάλλει στον εντοπισμό χαρακτηριστικών που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ, τις δυσκολίες αυτοελέγχου, την υπερκινητικότητα, τις διαταραχές συμπεριφοράς και τις δυσκολίες προσαρμογής στο σχολικό περιβάλλον.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ως μέσο προσυμπτωματικού ελέγχου (screening), παρακολούθησης της πορείας του παιδιού και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών ή θεραπευτικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών, γονέων και επαγγελματιών ψυχικής υγείας, παρέχοντας αντικειμενικά δεδομένα για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με την εκπαιδευτική και θεραπευτική υποστήριξη του μαθητή.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Το CPTRS-28 παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα σε διεθνείς και ελληνικούς πληθυσμούς. Η αξιοπιστία του εξετάζεται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α, McDonald’s ω, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) και της συμφωνίας μεταξύ αξιολογητών (inter-rater reliability).

Η εγκυρότητα κατασκευής αξιολογείται με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα εξετάζεται μέσω συγκρίσεων με άλλες κλίμακες αξιολόγησης της ΔΕΠΥ και των προβλημάτων συμπεριφοράς, όπως οι νεότερες εκδόσεις των Conners Rating Scales, οι ADHD Rating Scale, CBCL και Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ).

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι η ελληνική έκδοση παρουσιάζει ικανοποιημένη δομική εγκυρότητα και διακρίνει αποτελεσματικά παιδιά του γενικού πληθυσμού από παιδιά με κλινικές διαγνώσεις, επιβεβαιώνοντας τη διαπολιτισμική εφαρμοσιμότητα της κλίμακας.

Βαθμονόμηση

Το CPTRS-28 αποτελείται από 28 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται από τον εκπαιδευτικό μέσω τετραβάθμιας κλίμακας Likert:

1 = Παντελώς απών

2 = Σχεδόν καθόλου

3 = Αρκετά παρών

4 = Πάρα πολύ παρών

Οι επιμέρους βαθμολογίες χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των υποκλιμάκων και της συνολικής εικόνας του μαθητή. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη συχνότητα ή ένταση προβληματικών συμπεριφορών και αποτελούν ένδειξη για περαιτέρω διερεύνηση από εξειδικευμένους επαγγελματίες.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται πάντοτε σε συνδυασμό με την κλινική αξιολόγηση, τις πληροφορίες από τους γονείς και άλλα διαγνωστικά εργαλεία.

Ανάλυση Δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων του CPTRS-28 περιλαμβάνει περιγραφικές αναλύσεις με υπολογισμό μέσων όρων, τυπικών αποκλίσεων, ασυμμετρίας και κύρτωσης για τις συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες.

Η αξιοπιστία της κλίμακας αξιολογείται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α, McDonald’s ω, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων και της συμφωνίας μεταξύ αξιολογητών, ενώ η δομική εγκυρότητα εξετάζεται με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).

Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα διερευνώνται μέσω συσχετίσεων με δείκτες σχολικής επίδοσης, ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας, συναισθηματικών δυσκολιών και άλλων εργαλείων αξιολόγησης της ΔΕΠΥ. Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους), γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, αναλύσεις ROC για τον προσδιορισμό διαγνωστικών ορίων, καθώς και σε Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ συμπεριφορικών, γνωστικών και σχολικών μεταβλητών.

Βιβλιογραφία

Goyette, C. H., Conners, C. K., & Ulrich, R. F. (1978). Normative Data on Revised Conners Parent and Teacher Rating Scales. Journal of Abnormal Child Psychology, 6, 221–236.

Conners, C. K. (2008). Conners 3rd Edition (Conners 3) Manual. Multi-Health Systems.

Epstein, J. N., Johnson, D. E., & Conners, C. K. (2001). Conners’ Teacher Rating Scale–Revised: Factor Structure, Reliability, and Criterion Validity. Journal of Abnormal Child Psychology.

DuPaul, G. J., Power, T. J., Anastopoulos, A. D., & Reid, R. (2016). ADHD Rating Scale–5 for Children and Adolescents. Guilford Press.

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., Text Revision; DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.