Περιγραφή

Το Couples Relating to Each Other Questionnaire (CREOQ-384) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης της διαπροσωπικής δυναμικής των σχέσεων ζευγαριών. Αναπτύχθηκε από τον John Birtchnell στο πλαίσιο της Θεωρίας του Σχετίζεσθαι (Relating Theory) και στοχεύει στη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους οι σύντροφοι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Το εργαλείο εξετάζει τόσο την αυτοαντίληψη όσο και την αντίληψη που έχει κάθε σύντροφος για τον άλλο, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της σχέσης. Το CREOQ-384 αποτελείται από τέσσερις διακριτές φόρμες αξιολόγησης, καθεμία με 96 προτάσεις, οι οποίες καλύπτουν οκτώ βασικές διαστάσεις της διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης. Η ιδιαίτερη έμφαση του εργαλείου δίνεται στον εντοπισμό δυσλειτουργικών ή αρνητικών προτύπων σχέσης, χωρίς να παραλείπονται στοιχεία που λειτουργούν ως δείκτες ελέγχου της αξιοπιστίας των απαντήσεων. Χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχοθεραπεία ζεύγους, στη συμβουλευτική οικογένειας και στην έρευνα των διαπροσωπικών σχέσεων.

Στόχος

Βασικός στόχος του CREOQ-384 είναι η συστηματική αξιολόγηση των προτύπων αλληλεπίδρασης που χαρακτηρίζουν τη σχέση ενός ζευγαριού, με ιδιαίτερη έμφαση στις δυσλειτουργικές μορφές επικοινωνίας, ελέγχου, συναισθηματικής απόστασης, εξάρτησης και σύγκρουσης. Η κλίμακα επιτρέπει την αναγνώριση των διαπροσωπικών μηχανισμών που επηρεάζουν την ποιότητα της σχέσης, τη συναισθηματική εγγύτητα και τη σταθερότητα του δεσμού. Παράλληλα, παρέχει χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό θεραπευτικών παρεμβάσεων, την αξιολόγηση της θεραπευτικής προόδου και την ενίσχυση της αυτογνωσίας των συντρόφων σχετικά με τον τρόπο που σχετίζονται μεταξύ τους.

Δομή και Βαθμολόγηση

Το CREOQ-384 περιλαμβάνει τέσσερις ξεχωριστές φόρμες αξιολόγησης, οι οποίες αντιστοιχούν στην αυτοαξιολόγηση κάθε συντρόφου και στην αξιολόγηση του άλλου συντρόφου. Κάθε φόρμα αποτελείται από 96 δηλώσεις, οργανωμένες σε οκτώ διαστάσεις που περιγράφουν διαφορετικούς τρόπους διαπροσωπικής συσχέτισης σύμφωνα με το μοντέλο του διαπροσωπικού οκταγώνου. Οι απαντήσεις δίνονται σε τετραβάθμια κλίμακα Likert, από το «Ποτέ» έως το «Πάντα». Οι βαθμολογίες υπολογίζονται ξεχωριστά για κάθε διάσταση, ενώ τα θετικά στοιχεία χρησιμοποιούνται ως μηχανισμός ελέγχου της συνέπειας των απαντήσεων και δεν συμμετέχουν στον υπολογισμό της τελικής βαθμολογίας. Η σύγκριση μεταξύ αυτοαντίληψης και ετεροαντίληψης επιτρέπει την ανάδειξη περιοχών συμφωνίας ή ασυμφωνίας μεταξύ των συντρόφων, ενώ η γραφική απεικόνιση των αποτελεσμάτων διευκολύνει την κλινική ερμηνεία και την παρακολούθηση της θεραπευτικής πορείας.

Στατιστική Ανάλυση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του CREOQ-384 πραγματοποιείται μέσω του ελέγχου της εσωτερικής συνοχής με τον συντελεστή Cronbach’s α, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) και της αξιοπιστίας μεταξύ των τεσσάρων μορφών αξιολόγησης. Η δομική εγκυρότητα εξετάζεται με διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA και CFA), ώστε να επιβεβαιωθεί η οκταδιάστατη δομή του εργαλείου. Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα αξιολογούνται μέσω συσχετίσεων με εργαλεία που μετρούν την ποιότητα της σχέσης, τη συναισθηματική εγγύτητα, την προσκόλληση, τη συζυγική ικανοποίηση, τη συν-γονεϊκότητα και τη γενικότερη ψυχολογική ευημερία. Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται περιγραφική στατιστική, συντελεστές συσχέτισης Pearson ή Spearman, έλεγχοι διαφορών μεταξύ ομάδων (t-test, ANOVA ή MANOVA), πολυμεταβλητή παλινδρόμηση και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), προκειμένου να διερευνηθούν οι παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργικότητα των σχέσεων και η αποτελεσματικότητα ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων.

Εφαρμογές

Το CREOQ-384 χρησιμοποιείται κυρίως στην ψυχοθεραπεία ζεύγους, στη συμβουλευτική οικογένειας, στην κλινική ψυχολογία και στην έρευνα των διαπροσωπικών σχέσεων. Αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές, οικογενειακούς θεραπευτές και ερευνητές που επιθυμούν να αξιολογήσουν τη δυναμική της σχέσης, να εντοπίσουν δυσλειτουργικά πρότυπα επικοινωνίας και να σχεδιάσουν εξατομικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, αξιοποιείται σε μελέτες που εξετάζουν τη σχέση των διαπροσωπικών προτύπων με την προσκόλληση, τη συζυγική ικανοποίηση, την ψυχική υγεία, τη γονεϊκή συνεργασία και τη σταθερότητα των συντροφικών σχέσεων, καθώς και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της επικοινωνίας και της συναισθηματικής σύνδεσης μεταξύ των συντρόφων.

Βιβλιογραφία

Birtchnell, J. (1993). How Humans Relate: A New Interpersonal Theory. Praeger.

Birtchnell, J. (2002). Relating in Psychotherapy: The Application of a New Theory. Praeger.

Birtchnell, J., Falkowski, A., & Steffert, B. (2006). Measuring Interrelating Within Couples: The Couples Relating to Each Other Questionnaires (CREOQ). Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 79(3), 403–418.

Harnagea, C. (2011). Couple Interrelating and Attachment in Psychotherapy. Doctoral Dissertation, City University London.

Birtchnell, J., et al. (2016). The CREOQ3: A Brief Version of the Couple’s Relating Questionnaire Validated in Greek.