Ο Δείκτης Ικανοποίησης Ζευγαριών [CSI-32]

Περιγραφή του ερωτηματολογίου

Ο Couple Satisfaction Index (CSI-32) αποτελεί ένα σύγχρονο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της ικανοποίησης από τη συντροφική σχέση σε ζευγάρια, ανεξάρτητα από τη μορφή της σχέσης τους, όπως παντρεμένα ζευγάρια, ζευγάρια σε συμβίωση ή άτομα που βρίσκονται στα αρχικά στάδια μιας ερωτικής σχέσης.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε με στόχο την ακριβέστερη μέτρηση της ποιότητας της σχέσης και της συνολικής ικανοποίησης των συντρόφων, αντιμετωπίζοντας περιορισμούς παλαιότερων εργαλείων που συχνά παρουσίαζαν χαμηλότερη ευαισθησία στη διαφοροποίηση μεταξύ υγιών και προβληματικών σχέσεων. Ο CSI-32 αξιολογεί τόσο τη γενική θετική ή αρνητική αξιολόγηση της σχέσης όσο και επιμέρους χαρακτηριστικά, όπως η επικοινωνία, η συναισθηματική εγγύτητα, η εμπιστοσύνη, η συμφωνία μεταξύ των συντρόφων και η παρουσία δυσκολιών στη σχέση.

Η ποιότητα της συντροφικής σχέσης αποτελεί σημαντικό παράγοντα ψυχολογικής ευεξίας και κοινωνικής προσαρμογής. Η χαμηλή ικανοποίηση από τη σχέση έχει συσχετιστεί με αυξημένο άγχος, καταθλιπτικά συμπτώματα, μειωμένη ποιότητα ζωής και δυσκολίες στην οικογενειακή λειτουργικότητα, ενώ οι σταθερές και υποστηρικτικές σχέσεις συνδέονται με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα και καλύτερη προσαρμογή.

Ο CSI-32 χρησιμοποιείται ευρέως στην οικογενειακή ψυχολογία, στη συμβουλευτική ζευγαριών, στην κλινική έρευνα και στη μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν τη δυναμική των διαπροσωπικών σχέσεων.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η ανάπτυξη του Couple Satisfaction Index βασίζεται στη σύγχρονη θεωρία της ποιότητας των διαπροσωπικών σχέσεων, σύμφωνα με την οποία η ικανοποίηση από μια σχέση αποτελεί μια πολυδιάστατη έννοια που επηρεάζεται από συναισθηματικούς, γνωστικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες.

Η ικανοποίηση ζευγαριού δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την απουσία συγκρούσεων, αλλά περιλαμβάνει την ύπαρξη θετικών αλληλεπιδράσεων, την αμοιβαία υποστήριξη, την αποτελεσματική επικοινωνία, την εμπιστοσύνη και την ικανότητα διαχείρισης των διαφορών.

Η θεωρητική προσέγγιση του CSI-32 συνδέεται με μοντέλα που εξετάζουν τη σταθερότητα και τη λειτουργικότητα των σχέσεων, όπως τα μοντέλα συζυγικής αλληλεπίδρασης και τις θεωρίες που υποστηρίζουν ότι η ποιότητα μιας σχέσης διαμορφώνεται από την ισορροπία μεταξύ θετικών εμπειριών και προβληματικών αλληλεπιδράσεων.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τους Funk και Rogge (2007) και σχεδιάστηκε ώστε να παρέχει μεγαλύτερη ακρίβεια στη μέτρηση της ικανοποίησης από τη σχέση σε σύγκριση με προηγούμενα εργαλεία αξιολόγησης.

Δομή και χαρακτηριστικά

Ο Couple Satisfaction Index (CSI-32) αποτελείται από 32 στοιχεία-ερωτήσεις, τα οποία αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της ποιότητας και της ικανοποίησης από τη συντροφική σχέση.

Η κλίμακα περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους ερωτήσεων και μορφών απάντησης, ώστε να αξιολογεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τόσο τη συνολική αξιολόγηση της σχέσης όσο και επιμέρους χαρακτηριστικά της.

Οι βασικές θεματικές περιοχές που εξετάζονται περιλαμβάνουν:

την υποκειμενική ικανοποίηση από τη σχέση, τη συναισθηματική σύνδεση μεταξύ των συντρόφων, τον βαθμό συμφωνίας, την επικοινωνία, την εμπιστοσύνη, την αντίληψη υποστήριξης και την παρουσία προβλημάτων ή συγκρούσεων.

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του CSI είναι η δυνατότητα χρήσης συντομότερων εκδόσεων. Οι δημιουργοί της κλίμακας έχουν δείξει ότι το αρχικό εργαλείο μπορεί να περιοριστεί με ασφάλεια σε μορφή 16 στοιχείων ή ακόμη και 4 στοιχείων, ανάλογα με τις ανάγκες της ερευνητικής εφαρμογής.

Η δυνατότητα αυτή καθιστά τον CSI ιδιαίτερα χρήσιμο σε μεγάλες ερευνητικές μελέτες, όπου απαιτείται σύντομη χορήγηση χωρίς σημαντική απώλεια ψυχομετρικής ακρίβειας.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του CSI-32 αποσκοπεί στην ποσοτική αξιολόγηση της ποιότητας της συντροφικής σχέσης και στη διερεύνηση παραγόντων που συνδέονται με υψηλή ή χαμηλή ικανοποίηση.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ ικανοποίησης ζευγαριού και άλλων ψυχολογικών μεταβλητών, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η συναισθηματική ρύθμιση, η ποιότητα επικοινωνίας, η γονεϊκή λειτουργικότητα και η ψυχική ευεξία.

Στην ερευνητική πρακτική εφαρμόζονται περιγραφικές αναλύσεις για την παρουσίαση των χαρακτηριστικών της σχέσης, αναλύσεις συσχέτισης για τη διερεύνηση σχέσεων μεταξύ μεταβλητών και πολυμεταβλητές τεχνικές για τον εντοπισμό παραγόντων που προβλέπουν την ποιότητα της σχέσης.

Ο CSI-32 έχει επίσης χρησιμοποιηθεί σε μελέτες αξιολόγησης θεραπευτικών παρεμβάσεων για ζευγάρια, καθώς μπορεί να καταγράψει μεταβολές στην ικανοποίηση πριν και μετά από παρεμβάσεις συμβουλευτικής ή ψυχοθεραπείας.

Οι βαθμολογίες του εργαλείου παρουσιάζουν υψηλή συσχέτιση με άλλες μετρήσεις ικανοποίησης σχέσης και μπορούν να διαφοροποιήσουν αποτελεσματικά σχέσεις με σημαντικά προβλήματα από σχέσεις χωρίς αντίστοιχες δυσκολίες.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η αξιολόγηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων του CSI-32 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας κατασκευής και της ικανότητας του εργαλείου να διαφοροποιεί διαφορετικά επίπεδα ποιότητας σχέσης.

Η εσωτερική συνέπεια της κλίμακας έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα υψηλή. Για τη σύντομη μορφή CSI-16 έχει αναφερθεί δείκτης Cronbach’s α = 0,94, γεγονός που υποδεικνύει εξαιρετική αξιοπιστία εσωτερικής συνοχής.

Στις σύγχρονες ψυχομετρικές εφαρμογές μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ο δείκτης McDonald’s ω, ο οποίος παρέχει συμπληρωματική αξιολόγηση της αξιοπιστίας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η κλίμακα παρουσιάζει σύνθετη δομή.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να εξεταστεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ώστε να επιβεβαιωθεί η θεωρητική δομή της ικανοποίησης σχέσης.

Παράλληλα, η συγκλίνουσα εγκυρότητα αξιολογείται μέσω συσχετίσεων με άλλες κλίμακες που μετρούν τη συζυγική προσαρμογή, τη συναισθηματική εγγύτητα, την επικοινωνία και την ψυχολογική ευεξία.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του CSI-32 πραγματοποιείται μέσω των απαντήσεων των συμμετεχόντων στις 32 ερωτήσεις της κλίμακας.

Οι πρώτες ερωτήσεις αξιολογούνται μέσω επταβάθμιας κλίμακας Likert, όπου οι τιμές κυμαίνονται από 0 = εξαιρετικά δυστυχισμένη σχέση έως 6 = τέλεια σχέση. Οι υπόλοιπες ερωτήσεις χρησιμοποιούν διαφορετικές μορφές απάντησης με κλίμακα έξι σημείων.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των απαντήσεων και μπορεί να κυμαίνεται από 2 έως 158 βαθμούς. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη σχέση.

Βαθμολογίες κάτω από 104,5 υποδηλώνουν σημαντική δυσαρέσκεια στη σχέση και πιθανή παρουσία προβλημάτων στη λειτουργία του ζευγαριού.

Η στατιστική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, έλεγχο αξιοπιστίας Cronbach’s α και McDonald’s ω, συσχετίσεις Pearson ή Spearman, συγκρίσεις ομάδων μέσω t-test και ANOVA, καθώς και μοντέλα παλινδρόμησης ή Structural Equation Modeling (SEM).

Εφαρμογές στην κλινική πράξη και στην έρευνα

Ο Couple Satisfaction Index (CSI-32) αποτελεί σημαντικό εργαλείο στην κλινική ψυχολογία, στη συμβουλευτική ζευγαριών και στην έρευνα οικογενειακών σχέσεων.

Στην κλινική πράξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της ποιότητας μιας σχέσης, τον εντοπισμό προβλημάτων επικοινωνίας και τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Στη θεραπεία ζευγαριών μπορεί να συμβάλει στην αντικειμενική αξιολόγηση της σχέσης πριν και μετά την παρέμβαση, παρέχοντας έναν ποσοτικό δείκτη αλλαγής.

Στην έρευνα χρησιμοποιείται για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ ποιότητας σχέσης και άλλων παραγόντων, όπως η γονεϊκότητα, το στρες, η ψυχική υγεία, η σεξουαλική ικανοποίηση και οι διαδικασίες συναισθηματικής σύνδεσης.

Η υψηλή ψυχομετρική ακρίβεια του CSI τον έχει καταστήσει ένα από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα εργαλεία αξιολόγησης της ικανοποίησης από τη σχέση στη σύγχρονη έρευνα.

Βιβλιογραφία

Funk, J. L., & Rogge, R. D. (2007). Testing the ruler with item response theory: Increasing precision of measurement for relationship satisfaction with the Couples Satisfaction Index. Journal of Family Psychology, 21(4), 572–583.

Funk, J. L., & Rogge, R. D. (2007). The Couples Satisfaction Index (CSI). Michigan: Fetzer Institute.

Fincham, F. D., & Rogge, R. (2010). Understanding relationship quality: Theoretical challenges and new tools for assessment. Journal of Family Theory & Review, 2(4), 227–242.

Forouzesh Yekta, F., Yaghubi, H., Mootabi, F., Roshan, R., Gholami Fesharaki, M., & Omidi, A. (2017). Psychometric characteristics and factor analysis of the Persian version of Couples Satisfaction Index. Avicenna Journal of Neuro Psycho Physiology, 4(2), 49–56.

Okhotnikov, I. A., & Wood, N. D. (2020). Adaptation of the couples satisfaction index into Russian. Contemporary Family Therapy, 42(2), 140–151.