Ερωτηματολόγιο για τη Διερεύνηση της Συμπεριφοράς σε Θέματα Υγείας [FEG-85]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο για τη Διερεύνηση της Συμπεριφοράς σε Θέματα Υγείας (Fragebogen zur Erfassung des Gesundheitsverhaltens – FEG-85) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης συμπεριφορών που σχετίζονται με την υγεία. Έχει προσαρμοστεί στην ελληνική γλώσσα με στόχο να καλύψει την ανάγκη ύπαρξης αξιόπιστων εργαλείων στον τομέα της Ψυχολογίας της Υγείας και χρησιμοποιείται τόσο στην ερευνητική διαδικασία όσο και στην κλινική και συμβουλευτική πρακτική. Το ερωτηματολόγιο επιτρέπει την περιγραφή των συνηθισμένων συμπεριφορών υγείας, την αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης, καθώς και την εκτίμηση της ποιότητας της υγείας μέσω σύνθετων δεικτών συμπεριφοράς.

Στόχος

Βασικός στόχος του FEG-85 είναι η συστηματική αξιολόγηση των συμπεριφορών που σχετίζονται με την υγεία, ώστε να διευκολύνεται η μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τον τρόπο ζωής των ατόμων. Το εργαλείο χρησιμοποιείται για την περιγραφή προτύπων συμπεριφοράς, τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ συμπεριφορών υγείας και χαρακτηριστικών προσωπικότητας ή άλλων ατομικών διαφορών, καθώς και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων πρόληψης, προαγωγής της υγείας και παρεμβάσεων αλλαγής συμπεριφοράς.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το FEG-85 αποτελείται από 85 ερωτήματα, τα οποία καλύπτουν επτά βασικούς τομείς συμπεριφορών υγείας: τη διατροφή, τη σωματική άσκηση, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, τις συμπεριφορές πρόληψης, τη λήψη φαρμάκων και τον ύπνο και την ευεξία. Για κάθε τομέα οι συμμετέχοντες απαντούν σε εξειδικευμένες ερωτήσεις που αφορούν τις καθημερινές τους συνήθειες και τις συμπεριφορές τους. Οι απαντήσεις μπορούν να βαθμολογηθούν είτε από τον ίδιο τον συμμετέχοντα είτε από τον ερευνητή και για κάθε τομέα υπολογίζεται ένας σύνθετος δείκτης συμπεριφοράς, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανεξάρτητα ή σε συνδυασμό με τους υπόλοιπους δείκτες.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Τα δεδομένα του FEG-85 επιτρέπουν την ξεχωριστή αξιολόγηση κάθε τομέα υγείας, καθώς και τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ διαφορετικών συμπεριφορών υγείας, χαρακτηριστικών προσωπικότητας, δημογραφικών μεταβλητών και δεικτών υγείας. Οι επιμέρους δείκτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε ως εξαρτημένες είτε ως ανεξάρτητες μεταβλητές σε στατιστικές αναλύσεις, συμβάλλοντας στη μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία και την ποιότητα ζωής. Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων, αναλύσεις παλινδρόμησης και πολυμεταβλητές αναλύσεις, ανάλογα με τους στόχους της έρευνας.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Το FEG-85 έχει προσαρμοστεί στην ελληνική γλώσσα, ενώ η πλήρης στάθμισή του στον ελληνικό πληθυσμό αναφέρεται ότι βρίσκεται υπό επεξεργασία. Στο διαθέσιμο υλικό παρουσιάζονται δεδομένα από στάθμιση σε δείγμα 518 ατόμων στη Γερμανία. Η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας (Cronbach’s α) παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον τομέα αξιολόγησης. Για τη διατροφή οι τιμές κυμαίνονται από 0,51 έως 0,91, για τη σωματική άσκηση από 0,43 έως 0,71, για την κατανάλωση αλκοόλ από 0,86 έως 0,90, για τη λήψη φαρμάκων από 0,59 έως 0,84, για το κάπνισμα από 0,84 έως 0,85, για τον ύπνο ανέρχονται σε 0,62, ενώ για την ευεξία (well-being) αναφέρεται τιμή 0,49.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του FEG-85 πραγματοποιείται με διαφορετικούς τύπους κλιμάκων, ανάλογα με τη φύση κάθε ερώτησης. Χρησιμοποιούνται τετραβάθμιες κλίμακες Likert από 1 (ποτέ) έως 4 (καθημερινά ή περισσότερες φορές την ημέρα), πενταβάθμιες κλίμακες από 1 (διαφωνώ απόλυτα) έως 5 (συμφωνώ απόλυτα) και επταβάθμιες κλίμακες από −3 (πολύ δυσαρεστημένος/η) έως +3 (πολύ ικανοποιημένος/η). Σε ορισμένες ερωτήσεις ο συμμετέχων επιλέγει μία ή περισσότερες απαντήσεις από προκαθορισμένη λίστα. Οι επιμέρους διαστάσεις μπορούν να αξιολογηθούν μέσω υπολογισμού μέσων όρων ή αθροιστικών βαθμολογιών, ενώ η ευελιξία του συστήματος βαθμολόγησης επιτρέπει την προσαρμογή της ανάλυσης στις απαιτήσεις κάθε ερευνητικού ή κλινικού πρωτοκόλλου.

Βιβλιογραφία

Dlugosch, G. E. (1994). Veränderungen des Gesundheitsverhaltens während einer Kur. Eine Längsschnittstudie zur Reliabilitäts- und Validitätsprüfung des Fragebogens zur Erfassung des Gesundheitsverhaltens (FEG). Landau: Empirische Pädagogik.

Dlugosch, G. E., & Krieger, W. (1995). Fragebogen zur Erfassung des Gesundheitsverhaltens – FEG: Handanweisung. Frankfurt: Sweet Test Services.

Σοφιανοπούλου, Α., & Καλαντζή-Αζζ., Α. (2003). Περιγραφή συμπεριφορών σχετικών με την υγεία: διατροφή, άσκηση, αλκοόλ, κάπνισμα και ύπνος. Η επίδραση της ηλικίας, του φύλου και της ψυχολογικής κατάστασης. Πτυχιακή εργασία, Τμήμα ΦΠΨ (Πρόγραμμα Ψυχολογίας), Πανεπιστήμιο Αθηνών.