Κλίμακα Εκτίμησης Συμμετοχής στην Ομάδα [GPES-47]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Εκτίμησης Συμμετοχής στην Ομάδα (Group Participation Evaluation Scale – GPES-47) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για τη συστηματική καταγραφή της συμπεριφοράς και του βαθμού συμμετοχής ενός ατόμου σε θεραπευτικές ή άλλες δομημένες ομαδικές διαδικασίες. Η κλίμακα χρησιμοποιείται κυρίως σε πλαίσια ομαδικής ψυχοθεραπείας και κοινωνικοθεραπευτικών παρεμβάσεων, επιτρέποντας την αντικειμενική εκτίμηση της αλληλεπίδρασης των συμμετεχόντων με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας.

Το εργαλείο αποτελείται από 47 ερωτήσεις, εκ των οποίων οι 21 πρώτες αξιολογούν θετικές μορφές συμπεριφοράς, όπως η συνεργασία, η ενθάρρυνση και η θετική ανταπόκριση προς τα υπόλοιπα μέλη, ενώ οι υπόλοιπες καταγράφουν αρνητικές συμπεριφορές, όπως η επιθετικότητα, η εχθρικότητα ή οι έντονες αρνητικές αντιδράσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται σε τετραβάθμια κλίμακα από 0 έως 3, ανάλογα με τη συχνότητα εμφάνισης της συγκεκριμένης συμπεριφοράς. Ο απαιτούμενος χρόνος συμπλήρωσης της κλίμακας είναι περίπου 30 λεπτά, γεγονός που την καθιστά κατάλληλη για την αξιολόγηση της δυναμικής των θεραπευτικών ομάδων και της προόδου των συμμετεχόντων.

Στόχος

Βασικός στόχος της Κλίμακας Εκτίμησης Συμμετοχής στην Ομάδα (GPES-47) είναι η αξιολόγηση της ποιότητας και του βαθμού συμμετοχής του ατόμου σε οργανωμένες ομαδικές διαδικασίες, με ιδιαίτερη έμφαση στην ομαδική ψυχοθεραπεία.

Η κλίμακα επιτρέπει την καταγραφή τόσο των θετικών όσο και των αρνητικών μορφών συμπεριφοράς που εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια της συμμετοχής σε ομάδες συζήτησης, επίλυσης προβλημάτων, κοινωνικοθεραπευτικών δραστηριοτήτων και προγραμμάτων αποκατάστασης ατόμων με ψυχικές διαταραχές. Τα αποτελέσματά της μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της θεραπευτικής πορείας, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων και την υποστήριξη της κλινικής λήψης αποφάσεων.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η GPES-47 αποτελείται από 47 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της συμπεριφοράς του συμμετέχοντα κατά τη διάρκεια της ομαδικής διαδικασίας.

Οι 21 πρώτες ερωτήσεις αφορούν θετικές μορφές συμμετοχής, όπως η συνεργασία, η ενσυναίσθηση, η υποστήριξη και η ενεργός εμπλοκή στην ομάδα. Οι υπόλοιπες 26 ερωτήσεις αξιολογούν αρνητικές μορφές συμπεριφοράς, όπως η εχθρικότητα, η απόρριψη, οι έντονες λεκτικές αντιδράσεις και η δυσκολία συνεργασίας.

Κάθε ερώτηση βαθμολογείται σε κλίμακα από 0 έως 3, όπου οι υψηλότερες τιμές αντιστοιχούν στη συχνότερη εμφάνιση της αντίστοιχης συμπεριφοράς. Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευμένους αξιολογητές στο πλαίσιο θεραπευτικών ή ερευνητικών εφαρμογών.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η αρχική πιλοτική εφαρμογή της GPES-47 πραγματοποιήθηκε σε 32 χρονίως ψυχικά ασθενείς, οι οποίοι συμμετείχαν σε εβδομαδιαίες συνεδρίες ομαδικής ψυχοθεραπείας. Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους, ώστε να εξεταστεί η σταθερότητα και η ευαισθησία του εργαλείου στην ανίχνευση αλλαγών στη συμπεριφορά των συμμετεχόντων.

Τα δεδομένα της κλίμακας χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της θεραπευτικής εξέλιξης, τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων ασθενών, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων και τη διερεύνηση της σχέσης της ενεργού συμμετοχής στην ομάδα με τη συνολική λειτουργικότητα και την ψυχοκοινωνική προσαρμογή των συμμετεχόντων.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η GPES-47 παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιητικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά.

Η εσωτερική συνέπεια της κλίμακας είναι υψηλή, με Cronbach’s α = 0,85, γεγονός που υποδηλώνει πολύ καλή συνοχή μεταξύ των επιμέρους ερωτήσεων.

Η αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών (inter-rater reliability) εξετάστηκε μέσω δύο ανεξάρτητων αξιολογητών σε τρεις διαδοχικές εκτιμήσεις, παρουσιάζοντας πολύ υψηλές συσχετίσεις (r = 0,80, r = 0,93 και r = 0,88).

Ως εξωτερικό κριτήριο χρησιμοποιήθηκε η Κλίμακα Ολικής Εκτίμησης Λειτουργικότητας (Global Assessment of Functioning – GAF). Με σημείο αναφοράς βαθμολογία άνω του 60 στη GAF, η GPES-47 παρουσίασε σημείο διάκρισης μεγαλύτερο των 47 μονάδων, επιτυγχάνοντας ευαισθησία 76% και ειδικότητα 79%, στοιχεία που υποστηρίζουν την ικανότητά της να διακρίνει αποτελεσματικά διαφορετικά επίπεδα λειτουργικότητας.

Βαθμονόμηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της GPES-47 πραγματοποιείται με την άθροιση των βαθμολογιών όλων των ερωτήσεων της κλίμακας.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 0 έως 78 βαθμούς, με τις υψηλότερες βαθμολογίες να αντανακλούν μεγαλύτερο βαθμό ενεργού συμμετοχής, συνεργασίας και θετικής συμπεριφοράς στο πλαίσιο της ομάδας, ενώ οι χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περιορισμένη συμμετοχή ή αυξημένη παρουσία δυσλειτουργικών συμπεριφορών. Η συνολική βαθμολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τη διαχρονική παρακολούθηση της θεραπευτικής πορείας όσο και για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων συμμετεχόντων.

Βιβλιογραφία

Madianos, M., & Kallergis, G. (in press). Measuring Individual Participation in Group Psychotherapy with Patients Suffering from Chronic Mental Illness. European Journal of Psychiatry.