Κλίμακα Διαπολιτισμικής Ευαισθησίας [ISS-15&24]

Περιγραφή της Κλίμακας

Η Κλίμακα Διαπολιτισμικής Ευαισθησίας (Intercultural Sensitivity Scale – ISS) αναπτύχθηκε από τους Chen και Starosta (2000) με στόχο τη συστηματική αξιολόγηση της ευαισθησίας που εκδηλώνει ένα άτομο κατά την επικοινωνία και αλληλεπίδρασή του με ανθρώπους διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου.

Η διαπολιτισμική ευαισθησία αφορά την ικανότητα του ατόμου να προσεγγίζει τις πολιτισμικές διαφορές με σεβασμό, θετική διάθεση και προσοχή, καθώς και να αισθάνεται επαρκή αυτοπεποίθηση κατά τη συμμετοχή του σε διαπολιτισμικές αλληλεπιδράσεις.

Η κλίμακα προσφέρει μια πολυδιάστατη προσέγγιση της διαπολιτισμικής επικοινωνίας, εξετάζοντας όχι μόνο τη στάση απέναντι στην πολιτισμική διαφορετικότητα αλλά και τα συναισθήματα, την αυτοπεποίθηση και τον τρόπο συμμετοχής του ατόμου σε καταστάσεις επικοινωνίας με ανθρώπους διαφορετικής κουλτούρας.

Στόχος

Βασικός στόχος της ISS είναι η αξιολόγηση της διαπολιτισμικής ευαισθησίας και των στάσεων που εκδηλώνονται κατά τη διαδικασία της διαπολιτισμικής επικοινωνίας.

Η κλίμακα επιδιώκει να αποτυπώσει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται και αντιμετωπίζουν ανθρώπους που ενδέχεται να διαφέρουν ως προς τη συμπεριφορά, τις αντιλήψεις, τις αξίες ή τα συναισθήματά τους λόγω διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου.

Μέσω της αξιολόγησης διαφορετικών πτυχών της διαπολιτισμικής αλληλεπίδρασης μπορεί να προσφέρει μια περισσότερο ολοκληρωμένη εικόνα της ετοιμότητας και της θετικής προδιάθεσης του ατόμου για επικοινωνία σε πολιτισμικά διαφοροποιημένα περιβάλλοντα.

Διαστάσεις της Κλίμακας

Σύμφωνα με το αρχικό εργαλείο, η ISS περιλαμβάνει πέντε υποκλίμακες:

Συμμετοχή στην Αλληλεπίδραση (Interaction Engagement): Αφορά τη θετική διάθεση και την ενεργή συμμετοχή του ατόμου στη διαπολιτισμική επικοινωνία.

Σεβασμός των Πολιτισμικών Διαφορών (Respect for Cultural Differences): Εξετάζει τον βαθμό αποδοχής, σεβασμού και ανοχής απέναντι στις απόψεις και στις πολιτισμικές διαφοροποιήσεις των άλλων.

Εμπιστοσύνη Αλληλεπίδρασης (Interaction Confidence): Αφορά τον βαθμό αυτοπεποίθησης και σιγουριάς που αισθάνεται το άτομο όταν επικοινωνεί σε ένα διαπολιτισμικό περιβάλλον.

Απόλαυση Αλληλεπίδρασης (Interaction Enjoyment): Εξετάζει τη θετική συναισθηματική ανταπόκριση και την ευχαρίστηση που συνδέεται με την επικοινωνία με άτομα διαφορετικών πολιτισμών.

Προσεκτικότητα Αλληλεπίδρασης (Interaction Attentiveness): Αφορά την προσπάθεια του ατόμου να παρατηρεί, να κατανοεί και να λαμβάνει υπόψη το πολιτισμικό πλαίσιο και την οπτική του συνομιλητή κατά τη διαπολιτισμική επικοινωνία.

Βαθμονόμηση των Ερωτήσεων

Σύμφωνα με το αρχικό αρχείο, η κλίμακα αποτελείται από 24 ερωτήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο θετικά όσο και αρνητικά διατυπωμένες προτάσεις.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να απαντήσουν έχοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν άτομα διαφορετικών πολιτισμών και τα συναισθήματα που βιώνουν κατά την αλληλεπίδραση μαζί τους.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert:

1 = Διαφωνώ απόλυτα
2 = Διαφωνώ
3 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
4 = Συμφωνώ
5 = Συμφωνώ απόλυτα

Πριν από τον υπολογισμό των βαθμολογιών απαιτείται η κατάλληλη αντιστροφή των αρνητικά διατυπωμένων προτάσεων.

Κατανομή Ερωτήσεων στις Υποκλίμακες

Σύμφωνα με την κατανομή που παρέχεται στο αρχικό αρχείο:

Συμμετοχή στην Αλληλεπίδραση: Ερωτήσεις 1, 9, 11, 19, 20, 21, 22, 23 και 24, με την ερώτηση 19 να είναι αρνητικά διατυπωμένη.

Σεβασμός των Πολιτισμικών Διαφορών: Ερωτήσεις 2, 7, 14, 16 και 18, με τις 2, 7, 16 και 18 να είναι αρνητικά διατυπωμένες.

Εμπιστοσύνη Αλληλεπίδρασης: Ερωτήσεις 3, 4, 5 και 6, με την ερώτηση 4 να είναι αρνητικά διατυπωμένη.

Απόλαυση Αλληλεπίδρασης: Ερωτήσεις 8, 10 και 13.

Προσεκτικότητα Αλληλεπίδρασης: Ερωτήσεις 12, 15 και 17.

Στατιστική Ανάλυση και Βαθμολογία

Η βαθμολογία κάθε υποκλίμακας υπολογίζεται από το άθροισμα των βαθμολογιών των αντίστοιχων ερωτήσεων, αφού προηγηθεί η απαιτούμενη αντιστροφή των αρνητικά διατυπωμένων στοιχείων.

Συμμετοχή στην Αλληλεπίδραση

Η βαθμολογία κυμαίνεται από 9 έως 45. Υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν θετικότερα συναισθήματα και μεγαλύτερη διάθεση συμμετοχής στη διαπολιτισμική επικοινωνία.

Σεβασμός των Πολιτισμικών Διαφορών

Η βαθμολογία κυμαίνεται από 5 έως 25. Υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερο βαθμό σεβασμού και ανοχής απέναντι στις απόψεις και την κουλτούρα των άλλων.

Εμπιστοσύνη Αλληλεπίδρασης

Η βαθμολογία κυμαίνεται από 4 έως 20. Υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αίσθημα σιγουριάς κατά τη διαπολιτισμική αλληλεπίδραση.

Απόλαυση Αλληλεπίδρασης

Η βαθμολογία κυμαίνεται από 3 έως 15. Υψηλότερη βαθμολογία αντανακλά θετικότερη συναισθηματική ανταπόκριση κατά την επικοινωνία με άτομα διαφορετικών πολιτισμών.

Προσεκτικότητα Αλληλεπίδρασης

Η βαθμολογία κυμαίνεται από 3 έως 15. Υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν μεγαλύτερη προσπάθεια κατανόησης του πολιτισμικού υπόβαθρου και της οπτικής του συνομιλητή.

Συνολική Βαθμολογία

Η συνολική βαθμολογία της Κλίμακας Διαπολιτισμικής Ευαισθησίας κυμαίνεται από 24 έως 120.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία → Υψηλότερο επίπεδο διαπολιτισμικής ευαισθησίας

Χαμηλότερη συνολική βαθμολογία → Χαμηλότερο επίπεδο διαπολιτισμικής ευαισθησίας

Η εξέταση της συνολικής βαθμολογίας μπορεί να συνδυάζεται με τις επιμέρους υποκλίμακες, ώστε να προσδιορίζονται οι συγκεκριμένες διαστάσεις στις οποίες ένα άτομο εμφανίζει υψηλότερες ή χαμηλότερες βαθμολογίες.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Σύμφωνα με το αρχικό αρχείο, η κλίμακα έχει προσαρμοστεί στην ελληνική γλώσσα από τη Φ. Κοσσυβάκη, ακολουθώντας διαδικασία αντίστροφης ανεξάρτητης μετάφρασης.

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους υποκλιμάκων αναφέρεται ότι κυμάνθηκε σε μέτρια επίπεδα.

Ειδικότερα, αναφέρονται χαμηλότερες τιμές Cronbach’s alpha για:

Συμμετοχή στην Αλληλεπίδραση: α = 0,57

Προσεκτικότητα Αλληλεπίδρασης: α = 0,50

Αντίθετα, η συνολική Κλίμακα Διαπολιτισμικής Ευαισθησίας παρουσίασε Cronbach’s alpha = 0,78, τιμή που στο αρχικό αρχείο χαρακτηρίζεται αρκετά ικανοποιητική.

Οι επιμέρους δείκτες αξιοπιστίας είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, ιδιαίτερα όταν η ανάλυση επικεντρώνεται στις υποκλίμακες και όχι στη συνολική βαθμολογία.

Εφαρμογές

Η ISS μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τη διαπολιτισμική επικοινωνία, τη διαπολιτισμική ευαισθησία, τις στάσεις απέναντι στην πολιτισμική διαφορετικότητα και την αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμων διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου.

Η πολυδιάστατη δομή της επιτρέπει την εξέταση τόσο της συνολικής διαπολιτισμικής ευαισθησίας όσο και συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της διαπολιτισμικής αλληλεπίδρασης, όπως ο σεβασμός, η αυτοπεποίθηση, η συμμετοχή, η απόλαυση και η προσεκτικότητα.

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες στην ISS υποδηλώνουν υψηλότερα επίπεδα διαπολιτισμικής ευαισθησίας.

Ωστόσο, η ανάλυση των πέντε υποκλιμάκων μπορεί να προσφέρει περισσότερο εξειδικευμένες πληροφορίες σχετικά με το προφίλ του συμμετέχοντα.

Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει υψηλό σεβασμό απέναντι στις πολιτισμικές διαφορές αλλά χαμηλότερη εμπιστοσύνη κατά την πραγματική διαπολιτισμική αλληλεπίδραση. Για τον λόγο αυτό, η συνδυαστική εξέταση συνολικής και επιμέρους βαθμολογίας μπορεί να προσφέρει πληρέστερη εικόνα.

Οι βαθμολογίες πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με το πλαίσιο και τον πληθυσμό της εκάστοτε έρευνας και όχι ως αυτόνομοι κλινικοί ή διαγνωστικοί δείκτες.

Βιβλιογραφία

Chen, G. M., & Starosta, W. J. (2000).

Λέξεις-Κλειδιά

Intercultural Sensitivity Scale, ISS-24, ISS-15, Κλίμακα Διαπολιτισμικής Ευαισθησίας, διαπολιτισμική ευαισθησία, διαπολιτισμική επικοινωνία, πολιτισμικές διαφορές, Interaction Engagement, Respect for Cultural Differences, Interaction Confidence, Interaction Enjoyment, Interaction Attentiveness, Cronbach’s alpha.