Διεθνές Ερωτηματολόγιο Τραύματος [ITQ-18]

Περιγραφή του Ερωτηματολογίου

Το Διεθνές Ερωτηματολόγιο Τραύματος (International Trauma Questionnaire – ITQ) αποτελεί σύντομο και εύχρηστο εργαλείο αυτοαναφοράς που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση βασικών συμπτωμάτων που σχετίζονται με τη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (Post-Traumatic Stress Disorder – PTSD) και τη Σύνθετη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (Complex Post-Traumatic Stress Disorder – CPTSD).

Το εργαλείο έχει αναπτυχθεί σε συμφωνία με το εννοιολογικό πλαίσιο της Διεθνούς Ταξινόμησης Νοσημάτων (ICD-11) και επικεντρώνεται σε ένα περιορισμένο αλλά κεντρικό σύνολο συμπτωμάτων, με στόχο τη διευκόλυνση της αξιολόγησης και της διεθνούς εφαρμογής του.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται αφενός στα βασικά συμπτώματα του PTSD και αφετέρου στις Διαταραχές Αυτο-Οργάνωσης (Disturbances in Self-Organization – DSO), οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος της εννοιολογικής διάκρισης της σύνθετης μετατραυματικής συμπτωματολογίας.

Στόχος

Βασικός στόχος του Διεθνούς Ερωτηματολογίου Τραύματος είναι η συστηματική αξιολόγηση των βασικών εκδηλώσεων PTSD και των Διαταραχών Αυτο-Οργάνωσης (DSO).

Η δομή του έχει σχεδιαστεί ώστε να επικεντρώνεται σε έναν περιορισμένο αριθμό κεντρικών συμπτωμάτων, ενισχύοντας την πρακτική χρησιμότητα και τη δυνατότητα εφαρμογής του σε διαφορετικούς πληθυσμούς και ερευνητικά περιβάλλοντα.

Μέσω της εφαρμογής του μπορούν να συγκεντρωθούν τυποποιημένα δεδομένα σχετικά με τη μετατραυματική συμπτωματολογία και να διερευνηθούν οι επιμέρους διαστάσεις που συνδέονται με το PTSD και το CPTSD.

Βαθμονόμηση Ερωτήσεων

Σύμφωνα με το αρχικό αρχείο, αναφέρονται διαφορετικές μορφές του εργαλείου, μεταξύ των οποίων εκτενέστερη και σύντομη μορφή.

Οι συμμετέχοντες αξιολογούν τα συμπτώματα χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert από 0 έως 4:

0 = Καθόλου
1 = Λίγο
2 = Μέτρια
3 = Πολύ
4 = Εξαιρετικά

Οι ερωτώμενοι καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό στον οποίο κάθε βασικό σύμπτωμα τούς έχει ενοχλήσει κατά τη διάρκεια του τελευταίου μήνα, λαμβάνοντας υπόψη το τραυματικό γεγονός που θεωρούν περισσότερο σημαντικό.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη αναφερόμενη ένταση της αντίστοιχης συμπτωματολογίας.

Στατιστική Ανάλυση

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων του ITQ μπορεί να περιλαμβάνει τον υπολογισμό βαθμολογιών για τις επιμέρους διαστάσεις του εργαλείου και την περιγραφική παρουσίαση των αποτελεσμάτων μέσω μέσων τιμών, τυπικών αποκλίσεων, συχνοτήτων και ποσοστών.

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να αξιολογηθεί μέσω κατάλληλων δεικτών αξιοπιστίας, όπως ο συντελεστής Cronbach’s alpha (α).

Ανάλογα με τον ερευνητικό σχεδιασμό, μπορούν επίσης να εφαρμοστούν συσχετιστικές αναλύσεις, συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων και πολυμεταβλητές στατιστικές τεχνικές για τη διερεύνηση της σχέσης των βαθμολογιών του ITQ με δημογραφικές, ψυχολογικές ή άλλες ερευνητικές μεταβλητές.

Για τη διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας μπορούν να χρησιμοποιηθούν παραγοντικές προσεγγίσεις, όταν αυτό προβλέπεται από τον σχεδιασμό και τους στόχους της μελέτης.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η ψυχομετρική αξιολόγηση αποτελεί σημαντικό μέρος της χρήσης του ITQ.

Στο αρχικό αρχείο αναφέρεται ότι η εσωτερική αξιοπιστία έχει εξεταστεί μέσω του Cronbach’s alpha, με ικανοποιητικά επίπεδα αξιοπιστίας για τις περισσότερες υποκατηγορίες PTSD και DSO.

Η αξιοπιστία και η εγκυρότητα είναι σημαντικό να επανεξετάζονται στο εκάστοτε ερευνητικό δείγμα, ιδιαίτερα όταν το ερωτηματολόγιο εφαρμόζεται σε διαφορετικές γλωσσικές, πολιτισμικές ή πληθυσμιακές ομάδες.

Εφαρμογές

Το ITQ μπορεί να αξιοποιηθεί σε κλινικές και ερευνητικές μελέτες που εξετάζουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις τραυματικών εμπειριών.

Η σύντομη και δομημένη μορφή του διευκολύνει τη συλλογή δεδομένων σε διαφορετικούς πληθυσμούς και επιτρέπει τη συστηματική διερεύνηση των βασικών συμπτωμάτων που σχετίζονται με PTSD και CPTSD.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε μελέτες που διερευνούν τη σχέση της μετατραυματικής συμπτωματολογίας με άλλες ψυχολογικές, κοινωνικές ή δημογραφικές μεταβλητές.

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τις επιμέρους διαστάσεις του εργαλείου όσο και το πλαίσιο μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η αξιολόγηση.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη αναφερόμενη επιβάρυνση από τα αντίστοιχα συμπτώματα, χωρίς όμως μια απλή συνολική βαθμολογία να πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτοτελώς ως κλινική διάγνωση.

Η ερμηνεία για ερευνητικούς ή κλινικούς σκοπούς πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες βαθμολόγησης και τα κριτήρια της συγκεκριμένης έκδοσης του ITQ που χρησιμοποιείται.

Βιβλιογραφία

Cloitre, M., Shevlin, M., Brewin, C. R., Bisson, J. I., Roberts, N. P., Maercker, A., Karatzias, T., & Hyland, P.

Λέξεις-Κλειδιά

Διεθνές Ερωτηματολόγιο Τραύματος, International Trauma Questionnaire, ITQ, Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, PTSD, Σύνθετη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, CPTSD, ICD-11, Διαταραχές Αυτο-Οργάνωσης, DSO, ψυχομετρική αξιολόγηση, τραύμα.