Ερωτηματολόγιο στυλ απόδοσης παιδιών Kastan – Αναθεωρημένο [KCASQ-R-24]

Περιγραφή

Το Αναθεωρημένο Ερωτηματολόγιο Στυλ Αιτιώδους Απόδοσης Παιδιών Kastan (KCASQR-24) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα παιδιά ερμηνεύουν τα αίτια των θετικών και αρνητικών γεγονότων της καθημερινής τους ζωής. Βασίζεται στη θεωρία του αιτιώδους στυλ (attributional style), σύμφωνα με την οποία ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο αποδίδει τα αίτια των γεγονότων επηρεάζει τη συναισθηματική του κατάσταση, τη συμπεριφορά του και την ψυχολογική του προσαρμογή.

Το KCASQR-24 αποτελεί την αναθεωρημένη έκδοση του Children’s Attributional Style Questionnaire και περιλαμβάνει 24 ερωτήματα, μέσω των οποίων αξιολογούνται οι βασικές διαστάσεις των αιτιωδών αποδόσεων των παιδιών. Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή ψυχολογία, την εκπαιδευτική ψυχολογία και την παιδοψυχιατρική για την κατανόηση των γνωστικών προτύπων που σχετίζονται με την ψυχική υγεία, την ανθεκτικότητα και τη σχολική προσαρμογή.

Στόχος

Βασικός στόχος του KCASQR-24 είναι η παροχή μιας αξιόπιστης και έγκυρης μεθόδου αξιολόγησης του στυλ αιτιώδους απόδοσης στα παιδιά.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό γνωστικών προτύπων που σχετίζονται με την ψυχική υγεία, την κατάθλιψη, το άγχος και την ακαδημαϊκή επίδοση, ενώ παράλληλα συμβάλλει στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση των γνωστικών στρατηγικών, της ψυχολογικής ανθεκτικότητας και της συναισθηματικής προσαρμογής των παιδιών. Αποτελεί πολύτιμο εργαλείο τόσο στην έρευνα όσο και στην κλινική και εκπαιδευτική αξιολόγηση.

Δομή και χαρακτηριστικά του ερωτηματολογίου

Το KCASQR-24 αξιολογεί το στυλ αιτιώδους απόδοσης μέσα από τρεις βασικές γνωστικές διαστάσεις:

Η πρώτη αφορά την Εσωτερική ή Εξωτερική Απόδοση (Internal–External Attribution) και εξετάζει κατά πόσο το παιδί αποδίδει τα γεγονότα στον εαυτό του ή σε εξωτερικούς παράγοντες.

Η δεύτερη αξιολογεί τη Σταθερότητα των Αιτίων (Stable–Unstable Attribution), δηλαδή εάν οι αιτίες θεωρούνται μόνιμες ή προσωρινές.

Η τρίτη διερευνά την Καθολικότητα των Αιτίων (Global–Specific Attribution), εξετάζοντας αν οι αιτίες θεωρούνται ότι επηρεάζουν πολλούς τομείς της ζωής ή μόνο συγκεκριμένες καταστάσεις.

Οι συνδυασμοί αυτών των διαστάσεων επιτρέπουν τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προφίλ αιτιώδους απόδοσης, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της γνωστικής ευαλωτότητας ή της ψυχολογικής ανθεκτικότητας του παιδιού.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του KCASQR-24 περιλαμβάνει την αξιολόγηση των απαντήσεων των παιδιών με σκοπό τον προσδιορισμό του προτύπου των αιτιωδών αποδόσεών τους.

Η επεξεργασία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται με τη χρήση στατιστικών τεχνικών, όπως η παραγοντική ανάλυση, για τη διερεύνηση της δομής του εργαλείου, καθώς και με ελέγχους αξιοπιστίας των υποκλιμάκων. Οι απαντήσεις ταξινομούνται και βαθμολογούνται ώστε να δημιουργηθεί ένα εξατομικευμένο προφίλ αιτιώδους απόδοσης.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην έρευνα, στην κλινική αξιολόγηση και στην εκπαιδευτική πράξη για την αναγνώριση παιδιών που παρουσιάζουν δυσλειτουργικά γνωστικά πρότυπα και για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα του KCASQR-24 έχει τεκμηριωθεί μέσα από ερευνητικές εφαρμογές σε διαφορετικούς πληθυσμούς παιδιών.

Σύμφωνα με τη μελέτη του 1998, η αναθεωρημένη έκδοση παρουσίασε ισοδύναμη εγκυρότητα κριτηρίου σε σχέση με την αρχική μορφή του εργαλείου ως προς την αξιολόγηση της αυτοαναφερόμενης κατάθλιψης. Επιπλέον, η ιταλική επικύρωση του 2024 επιβεβαίωσε τις ψυχομετρικές ιδιότητες του εργαλείου, αναδεικνύοντας τέσσερα διακριτά προφίλ αιτιώδους απόδοσης που διαφοροποιούνταν σημαντικά ως προς τα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

Αξιοπιστία

Το KCASQR-24 έχει αξιολογηθεί ψυχομετρικά σε μεγάλους παιδικούς πληθυσμούς.

Η μελέτη του 1998, στην οποία συμμετείχαν 1.086 παιδιά ηλικίας 9–12 ετών, έδειξε ότι η αναθεωρημένη έκδοση ήταν ελαφρώς λιγότερο αξιόπιστη από την αρχική μορφή του ερωτηματολογίου, διατηρώντας όμως ισοδύναμη εγκυρότητα κριτηρίου. Ωστόσο, στο διαθέσιμο αρχείο δεν αναφέρονται συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας, όπως ο συντελεστής Cronbach’s α ή δείκτες test–retest reliability, και επομένως δεν μπορούν να παρατεθούν συγκεκριμένες ψυχομετρικές τιμές.

Βαθμονόμηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του KCASQR-24 βασίζεται στην κωδικοποίηση των απαντήσεων κάθε παιδιού και στη μετατροπή τους σε βαθμολογίες που αντιπροσωπεύουν τις τρεις βασικές διαστάσεις του αιτιώδους στυλ:

• Εσωτερική – Εξωτερική Απόδοση
• Σταθερή – Ασταθής Απόδοση
• Καθολική – Συγκεκριμένη Απόδοση

Οι επιμέρους βαθμολογίες συνδυάζονται για τη δημιουργία ενός συνολικού προφίλ αιτιώδους απόδοσης. Το προφίλ αυτό επιτρέπει την αναγνώριση παιδιών με περισσότερο απαισιόδοξο ή περισσότερο αισιόδοξο γνωστικό τρόπο ερμηνείας των γεγονότων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της ανάγκης ψυχολογικής υποστήριξης ή εκπαιδευτικών παρεμβάσεων.

Βιβλιογραφία

Kaslow, N. J., Stark, K. D., Printz, B., Livingston, R., & Ling Tsai, S. (1992). Cognitive Triad Inventory for Children and the Children’s Attributional Style Questionnaire: Developmental and Psychometric Characteristics.

Kaslow, N. J., et al. (1998). Psychometric Evaluation of the Kastan Children’s Attributional Style Questionnaire – Revised (KCASQR-24). Μελέτη σε 1.086 παιδιά ηλικίας 9–12 ετών.

Ιταλική μελέτη επικύρωσης (2024). Psychometric Validation of the KCASQR-24 in an Italian Sample.

Μελέτες για τις γενετικές και περιβαλλοντικές επιδράσεις στο αιτιώδες στυλ, την απελπισία, την κατάθλιψη και το άγχος στους εφήβους.