Δύο Κύριες Περιβαλλοντικές Αξίες [TMEV-20]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Ερωτηματολόγιο Δύο Κύριων Περιβαλλοντικών Αξιών (Two Major Environmental Values – 2-MEV-20) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο και σταθμισμένο ψυχομετρικό εργαλείο για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών στάσεων και αξιών, με ιδιαίτερη εφαρμογή σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες.

Το θεωρητικό μοντέλο του 2-MEV βασίζεται στην υπόθεση ότι οι περιβαλλοντικές αξίες οργανώνονται σε δύο βασικές και ανεξάρτητες διαστάσεις: τη Διατήρηση (Preservation) και την Αξιοποίηση (Utilization).

Η διάσταση της Διατήρησης (Preservation) εκφράζει έναν βιοκεντρικό προσανατολισμό, ο οποίος συνδέεται με τη θετική στάση απέναντι στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη φροντίδα της φύσης και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

Η διάσταση της Αξιοποίησης (Utilization) αντιπροσωπεύει έναν ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό, ο οποίος σχετίζεται με την αντίληψη ότι οι φυσικοί πόροι μπορούν να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών.

Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από 20 δηλώσεις, από τις οποίες οι 10 αξιολογούν τη διάσταση της Διατήρησης και οι 10 τη διάσταση της Αξιοποίησης. Οι απαντήσεις δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert από 1 = Διαφωνώ απόλυτα έως 5 = Συμφωνώ απόλυτα.

Στόχος Ερωτηματολογίου

Βασικός στόχος του 2-MEV είναι η διερεύνηση των θεμελιωδών αξιακών προσανατολισμών που σχετίζονται με την περιβαλλοντική στάση των ατόμων.

Η αξιολόγηση της τάσης προς τη Διατήρηση ή την Αξιοποίηση του περιβάλλοντος παρέχει ένα πλαίσιο κατανόησης των αντιλήψεων, των προθέσεων και πιθανών συμπεριφορών που σχετίζονται με τη σχέση ανθρώπου και φύσης.

Παράλληλα, το εργαλείο συμβάλλει στη μελέτη των γνωστικών, συναισθηματικών και ηθικών διαστάσεων που διαμορφώνουν την περιβαλλοντική συνείδηση.

Δομή και Περιεχόμενο

Το 2-MEV αποτελείται από δύο βασικές υποκλίμακες:

Η Διατήρηση (Preservation) αξιολογεί τη στάση προστασίας του περιβάλλοντος, την ευαισθησία απέναντι στη φύση και την αντίληψη ότι το φυσικό περιβάλλον αποτελεί αξία που πρέπει να διαφυλάσσεται.

Η Αξιοποίηση (Utilization) αξιολογεί την αντίληψη του ανθρώπου ως χρήστη των φυσικών πόρων και τη στάση απέναντι στην αξιοποίηση της φύσης για την κάλυψη κοινωνικών και οικονομικών αναγκών.

Οι δύο διαστάσεις θεωρούνται ανεξάρτητες μεταξύ τους, γεγονός που σημαίνει ότι ένα άτομο μπορεί να εμφανίζει ταυτόχρονα υψηλή περιβαλλοντική ευαισθησία και υψηλή αποδοχή της αξιοποίησης των φυσικών πόρων.

Βαθμονόμηση

Η βαθμονόμηση του ερωτηματολογίου πραγματοποιείται μέσω του υπολογισμού των μέσων όρων των απαντήσεων για κάθε μία από τις δύο διαστάσεις.

Για τη διάσταση της Διατήρησης, υψηλές τιμές κοντά στο 5 υποδηλώνουν έντονα θετικές περιβαλλοντικές στάσεις και αυξημένη περιβαλλοντική ευαισθησία.

Για τη διάσταση της Αξιοποίησης, υψηλές τιμές υποδηλώνουν μεγαλύτερη αποδοχή της χρήσης και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων.

Οι απαντήσεις μπορούν να ερμηνευθούν τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, ιδιαίτερα όταν το εργαλείο χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλες περιβαλλοντικές ή κοινωνικές μετρήσεις.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιείται ξεχωριστά για τις δύο διαστάσεις του μοντέλου. Υπολογίζεται ο μέσος όρος των απαντήσεων για τα δέκα στοιχεία της Διατήρησης και αντίστοιχα ο μέσος όρος για τα δέκα στοιχεία της Αξιοποίησης.

Οι δείκτες των δύο διαστάσεων ερμηνεύονται ανεξάρτητα, καθώς θεωρούνται στατιστικά ασυσχέτιστοι.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση σχέσεων μεταξύ περιβαλλοντικών αξιών και άλλων μεταβλητών, όπως η περιβαλλοντική συμπεριφορά, δημογραφικά χαρακτηριστικά, εκπαιδευτικοί παράγοντες και κοινωνικές στάσεις.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει συσχετίσεις, αναλύσεις διακύμανσης και μοντέλα παλινδρόμησης για την κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τις περιβαλλοντικές στάσεις.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Το 2-MEV έχει αξιολογηθεί ως προς την εγκυρότητα και την αξιοπιστία του μέσω παραγοντικών αναλύσεων και μελετών σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Η δομή των δύο διαστάσεων έχει επιβεβαιωθεί σε διεθνείς μελέτες, ενώ οι δείκτες εσωτερικής συνέπειας υποστηρίζουν την αξιοπιστία των υποκλιμάκων.

Η εφαρμογή του εργαλείου σε διαφορετικές ηλικιακές και πολιτισμικές ομάδες επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι περιβαλλοντικές αξίες διαμορφώνονται και μεταβάλλονται.

Εφαρμογές

Το 2-MEV χρησιμοποιείται στην περιβαλλοντική ψυχολογία, στην εκπαιδευτική έρευνα και στις μελέτες περιβαλλοντικής αγωγής.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν για την κατανόηση των περιβαλλοντικών στάσεων διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων, καθώς και για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.

Παράλληλα, μπορεί να ενσωματωθεί σε ευρύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν κοινωνικές αξίες, συμπεριφορές και στάσεις απέναντι στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Βιβλιογραφία

Kaiser, F. G., & Wilson, M. (2004). Goal-directed conservation behavior: The specific composition of a general performance. Personality and Individual Differences, 36(7), 1531–1544.

Bogner, F. X., & Wiseman, M. (2006). Adolescents’ attitudes towards nature and environment: Quantifying the 2-MEV model. The Environmentalist, 26(4), 247–254.

Kaiser, F. G. (1998). A general measure of ecological behavior. Journal of Applied Social Psychology, 28(5), 395–422.

Milfont, T. L., & Duckitt, J. (2010). The environmental attitudes inventory: A valid and reliable measure to assess the structure of environmental attitudes. Journal of Environmental Psychology, 30(1), 80–94.