Measure of Moral Distress for Healthcare Professionals [MMD-HP-27]

Μέτρο Ηθικής Δυσφορίας για Επαγγελματίες Υγείας

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Measure of Moral Distress for Healthcare Professionals (MMD-HP) είναι ένα σύγχρονο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για την αξιολόγηση της ηθικής δυσφορίας (moral distress) σε επαγγελματίες υγείας διαφορετικών ειδικοτήτων. Αποτελεί αναθεωρημένη και διευρυμένη εκδοχή της Moral Distress Scale–Revised (MDS-R) και δημιουργήθηκε ώστε να μπορεί να εφαρμόζεται σε ευρύτερο φάσμα επαγγελματιών και κλινικών περιβαλλόντων.

Η ηθική δυσφορία αφορά την ψυχολογική, συναισθηματική ή επαγγελματική επιβάρυνση που μπορεί να προκύψει όταν ένας επαγγελματίας αντιλαμβάνεται ότι μια κατάσταση συγκρούεται με τις ηθικές ή επαγγελματικές του αξίες, αλλά δεν μπορεί να ενεργήσει με τον τρόπο που θεωρεί κατάλληλο εξαιτίας οργανωτικών, θεσμικών, διαπροσωπικών ή άλλων περιορισμών.

Το MMD-HP περιλαμβάνει 27 καταστάσεις δυνητικού ηθικού συμβιβασμού ή ηθικής σύγκρουσης. Για καθεμία από αυτές, ο συμμετέχων αξιολογεί χωριστά τη συχνότητα εμφάνισης της κατάστασης και τον βαθμό ηθικής δυσφορίας που αυτή του προκαλεί. Το εργαλείο σχεδιάστηκε για χρήση από διαφορετικές επαγγελματικές ομάδες υγείας και όχι αποκλειστικά από νοσηλευτές.

Στόχος

Βασικός στόχος του MMD-HP είναι η ποσοτική αποτίμηση του επιπέδου ηθικής δυσφορίας που βιώνουν οι επαγγελματίες υγείας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Ειδικότερα, μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό κλινικών και οργανωτικών καταστάσεων που προκαλούν συχνότερα ή εντονότερα ηθική δυσφορία, στη διερεύνηση διαφορών μεταξύ επαγγελματικών ομάδων και υπηρεσιών και στην αξιολόγηση της σχέσης της ηθικής δυσφορίας με άλλες επαγγελματικές και ψυχοκοινωνικές μεταβλητές.

Η συστηματική καταγραφή της ηθικής δυσφορίας μπορεί επίσης να προσφέρει πληροφορίες χρήσιμες για την ανάπτυξη παρεμβάσεων ηθικής υποστήριξης, τη βελτίωση της οργανωσιακής κουλτούρας και την αντιμετώπιση παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος που περιορίζουν την ηθικά συνεπή επαγγελματική πρακτική.

Δομή του Εργαλείου

Το MMD-HP αποτελείται από 27 στοιχεία. Κάθε στοιχείο περιγράφει μια κατάσταση που μπορεί να δημιουργήσει ηθική δυσφορία στον επαγγελματία υγείας.

Για κάθε κατάσταση πραγματοποιούνται δύο ξεχωριστές αξιολογήσεις:

α. Συχνότητα (Frequency): πόσο συχνά έχει βιώσει ο επαγγελματίας τη συγκεκριμένη κατάσταση.

β. Ένταση δυσφορίας (Distress): πόσο ηθικά δυσάρεστη ή επιβαρυντική είναι η συγκεκριμένη κατάσταση για τον ίδιο.

Και οι δύο διαστάσεις αξιολογούνται σε πενταβάθμια κλίμακα από 0 έως 4. Για τη συχνότητα, το 0 αντιστοιχεί στο «ποτέ» και το 4 στο «πολύ συχνά», ενώ για την ένταση της δυσφορίας το 0 αντιστοιχεί στην απουσία δυσφορίας και το 4 σε πολύ υψηλή ή πολύ έντονη δυσφορία.

Η δομή αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι δεν εξετάζει μόνο εάν μια κατάσταση θεωρείται ηθικά προβληματική, αλλά συνυπολογίζει και το πόσο συχνά ο επαγγελματίας έρχεται αντιμέτωπος με αυτήν.

Βαθμολόγηση και Ανάλυση Δεδομένων

Για κάθε ένα από τα 27 στοιχεία υπολογίζεται μία σύνθετη βαθμολογία ηθικής δυσφορίας, πολλαπλασιάζοντας τη βαθμολογία συχνότητας επί τη βαθμολογία έντασης:

Βαθμολογία στοιχείου = Συχνότητα × Ένταση δυσφορίας

Καθώς κάθε διάσταση λαμβάνει τιμές από 0 έως 4, η βαθμολογία κάθε στοιχείου μπορεί να κυμαίνεται από:

0 έως 16 βαθμούς.

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται με την άθροιση των 27 επιμέρους γινομένων:

Συνολικό MMD-HP Score = Σ (Frequency × Distress)

Το συνολικό θεωρητικό εύρος της κλίμακας είναι επομένως:

0–432 βαθμοί.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερη συνολική εμπειρία ηθικής δυσφορίας, καθώς αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης ηθικά δύσκολων καταστάσεων και μεγαλύτερη ένταση της δυσφορίας που αυτές προκαλούν.

Η συνολική βαθμολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συνεχής μεταβλητή σε περιγραφικές και επαγωγικές στατιστικές αναλύσεις, καθώς και για συγκρίσεις μεταξύ επαγγελματικών ομάδων, κλινικών τμημάτων ή διαφορετικών οργανωτικών περιβαλλόντων.

Ερμηνεία της Βαθμολογίας

Η ερμηνεία του MMD-HP πρέπει να πραγματοποιείται με προσοχή. Παρότι το θεωρητικό εύρος της συνολικής βαθμολογίας είναι 0–432, η αρχική ανάπτυξη και οι σύγχρονες επικυρώσεις του εργαλείου δεν καθιερώνουν γενικώς αποδεκτά κλινικά cut-off σημεία που να διαχωρίζουν επίσημα τη χαμηλή, μέτρια και υψηλή ηθική δυσφορία. Οι υψηλότερες βαθμολογίες ερμηνεύονται ως ένδειξη μεγαλύτερης ηθικής δυσφορίας.

Για τον λόγο αυτό, κατηγορίες όπως 0–100 = χαμηλή, 101–250 = μέτρια και 251–432 = υψηλή ηθική δυσφορία δεν θα πρέπει να παρουσιάζονται ως επίσημα ή καθιερωμένα όρια του MMD-HP χωρίς ειδική βιβλιογραφική τεκμηρίωση.

Σε ερευνητικές εφαρμογές είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται η συνολική βαθμολογία ως συνεχής μεταβλητή ή να πραγματοποιείται κατηγοριοποίηση βάσει της κατανομής του συγκεκριμένου δείγματος, εφόσον αυτό προβλέπεται από το ερευνητικό πρωτόκολλο.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η ανάπτυξη του MMD-HP βασίστηκε σε εκτεταμένη αναθεώρηση της προηγούμενης MDS-R, σε δεδομένα από 22 προηγούμενες μελέτες, σε περισσότερα από 300 πρόσθετα στοιχεία που είχαν προταθεί από συμμετέχοντες και σε ανασκόπηση σύγχρονων αιτιών ηθικής δυσφορίας μεταξύ διαφορετικών επαγγελματιών υγείας. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ένα εργαλείο 27 στοιχείων κατάλληλο για πολλαπλές επαγγελματικές κατηγορίες και περιβάλλοντα φροντίδας.

Η αρχική ανάπτυξη του εργαλείου παρείχε ισχυρές ενδείξεις αξιοπιστίας και εγκυρότητας, ενώ μεταγενέστερες μεταφράσεις και πολιτισμικές προσαρμογές έχουν επίσης παρουσιάσει υψηλή εσωτερική συνέπεια. Για παράδειγμα, στη βραζιλιάνικη επικύρωση αναφέρθηκε Cronbach’s α = 0,942, ενώ άλλες μελέτες έχουν επίσης υποστηρίξει την ψυχομετρική επάρκεια του εργαλείου σε διαφορετικούς πληθυσμούς επαγγελματιών υγείας.

Πρόσφατη γερμανική ψυχομετρική επικύρωση εξακολουθεί να χρησιμοποιεί την ίδια βασική δομή των 27 στοιχείων, με ανεξάρτητη αξιολόγηση συχνότητας και έντασης και συνολικό εύρος βαθμολογίας 0–432, γεγονός που υποστηρίζει τη συνεχιζόμενη διεθνή χρήση του εργαλείου.

Εφαρμογές

Το MMD-HP μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε νοσοκομεία, μονάδες εντατικής θεραπείας, υπηρεσίες οξείας και μακροχρόνιας φροντίδας, μονάδες παρηγορικής φροντίδας και άλλα κλινικά περιβάλλοντα.

Μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης της ηθικής δυσφορίας με την επαγγελματική εξουθένωση, την πρόθεση αποχώρησης από την εργασία, την επαγγελματική ικανοποίηση, την ποιότητα της φροντίδας, την οργανωσιακή υποστήριξη και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την επαγγελματική ευημερία.

Η κλίμακα αποτελεί κυρίως ερευνητικό και οργανωσιακό εργαλείο αξιολόγησης και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο κλινικό διαγνωστικό εργαλείο.

Βιβλιογραφία

Epstein EG, Whitehead PB, Prompahakul C, Thacker LR, Hamric AB. Enhancing understanding of moral distress: The Measure of Moral Distress for Health Care Professionals. AJOB Empirical Bioethics. 2019;10(2):113–124. doi:10.1080/23294515.2019.1586008.

Hamric AB, Borchers CT, Epstein EG. Development and testing of an instrument to measure moral distress in healthcare professionals. AJOB Primary Research. 2012;3(2):1–9.

Epstein EG, Hamric AB. Moral distress, moral residue, and the crescendo effect. Journal of Clinical Ethics. 2009;20(4):330–342.

Corley MC. Nurse moral distress: A proposed theory and research agenda. Nursing Ethics. 2002;9(6):636–650.

Beltrão JR, et al. Adaptation and validation of the Brazilian version of the Measure of Moral Distress for Healthcare Professionals (MMD-HP BR) in the context of palliative care. BMC Palliative Care. 2023.

Jansen JAF, et al. [Σύγχρονες διεθνείς ψυχομετρικές εφαρμογές και προσαρμογές του MMD-HP χρησιμοποιούν τη δομή 27 στοιχείων και τη βαθμολόγηση 0–432.]