Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ)

Περιγραφή

Το Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ) αποτελεί ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο εργαλείο αυτοαναφοράς για την αξιολόγηση των κινήτρων μάθησης και των στρατηγικών αυτορρυθμιζόμενης μάθησης σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Το εργαλείο συνδέεται με το έργο του Pintrich και των συνεργατών του και βασίζεται στην κοινωνικογνωστική προσέγγιση της μάθησης, σύμφωνα με την οποία τα κίνητρα, οι αντιλήψεις του εκπαιδευομένου και οι στρατηγικές που εφαρμόζει αποτελούν σημαντικούς παράγοντες της μαθησιακής διαδικασίας.

Στην ελληνική πραγματικότητα, το MSLQ έχει προσαρμοστεί και αξιοποιηθεί σε έρευνες που αφορούν περιβάλλοντα Μαζικών Ανοικτών Διαδικτυακών Μαθημάτων (Massive Open Online Courses – MOOCs), μεταξύ άλλων μέσω της πλατφόρμας Mathesis.

Στην αναφερόμενη ελληνική εφαρμογή, το εργαλείο περιλαμβάνει 30 μεταβλητές και χρησιμοποιεί 7βάθμια κλίμακα Likert, μέσω της οποίας οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας τους με τις αντίστοιχες προτάσεις.

Στόχος

Βασικός στόχος του MSLQ είναι η αποτύπωση των στάσεων, των αντιλήψεων και των συμπεριφορών των εκπαιδευομένων σχετικά με τα κίνητρα μάθησης και τις στρατηγικές αυτορρύθμισης που χρησιμοποιούν.

Στο πλαίσιο των MOOCs, το εργαλείο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η εξ αποστάσεως και περισσότερο αυτόνομη μορφή μάθησης απαιτεί από τους συμμετέχοντες αυξημένη ικανότητα να οργανώνουν, να παρακολουθούν και να αξιολογούν μόνοι τους τη μαθησιακή τους πορεία.

Η χρήση του MSLQ επιτρέπει επομένως τη διερεύνηση τόσο των παραγόντων που κινητοποιούν τον εκπαιδευόμενο όσο και των πρακτικών που εφαρμόζει για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της μάθησής του.

Διαστάσεις και Περιεχόμενο

Το εργαλείο διερευνά διαφορετικές πτυχές των κινήτρων και της αυτορρυθμιζόμενης μάθησης.

Μεταξύ των βασικών θεματικών που εξετάζονται περιλαμβάνονται:

Εγγενή κίνητρα, τα οποία σχετίζονται με το προσωπικό ενδιαφέρον και την εσωτερική ικανοποίηση που προκύπτει από τη μαθησιακή δραστηριότητα.

Εξωγενή κίνητρα, τα οποία συνδέονται με εξωτερικές ανταμοιβές, στόχους επίδοσης ή άλλες εξωτερικές επιδιώξεις.

Αξία της μάθησης, δηλαδή ο βαθμός στον οποίο ο εκπαιδευόμενος θεωρεί σημαντικό, χρήσιμο ή ενδιαφέρον το μαθησιακό αντικείμενο.

Αυτοαποτελεσματικότητα, η οποία αφορά την πεποίθηση του εκπαιδευομένου ότι διαθέτει τις απαραίτητες ικανότητες για να ανταποκριθεί επιτυχώς στις μαθησιακές απαιτήσεις.

Κριτική σκέψη, που αφορά την ενεργητική επεξεργασία, αξιολόγηση και σύνθεση των πληροφοριών.

Διαχείριση χρόνου και μαθησιακού περιβάλλοντος, που αφορά τον προγραμματισμό της μελέτης και τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για αποτελεσματική μάθηση.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση βασίζεται σε 7βάθμια κλίμακα Likert, όπου:

1 = Απόλυτη διαφωνία

και

7 = Απόλυτη συμφωνία.

Οι βαθμολογίες των ερωτήσεων μπορούν να συνδυαστούν ανά επιμέρους ενότητα και να υπολογιστούν μέσοι όροι, ώστε να προκύπτει η σχετική επίδοση του συμμετέχοντα σε κάθε διάσταση.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν, ανάλογα με την εξεταζόμενη υποκλίμακα, υψηλότερα επίπεδα κινήτρων, μεγαλύτερη αυτοαποτελεσματικότητα ή συχνότερη χρήση στρατηγικών αυτορρυθμιζόμενης μάθησης.

Στατιστική Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων μπορεί να πραγματοποιηθεί σε πολλαπλά επίπεδα.

Αρχικά εφαρμόζεται περιγραφική στατιστική, με υπολογισμό μέσων τιμών, τυπικών αποκλίσεων και κατανομών των απαντήσεων.

Στη συνέχεια μπορεί να διερευνηθεί η σχέση των βαθμολογιών του MSLQ με δημογραφικά ή εκπαιδευτικά χαρακτηριστικά, όπως:

η ηλικία,

το φύλο,

το μορφωτικό επίπεδο,

καθώς και άλλες μεταβλητές που σχετίζονται με τη μαθησιακή εμπειρία.

Μπορούν επίσης να εφαρμοστούν έλεγχοι διαφορών μεταξύ επιμέρους ομάδων του δείγματος και αναλύσεις συσχέτισης μεταξύ των διαφορετικών διαστάσεων του εργαλείου.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους ενοτήτων μπορεί να εξεταστεί με τη χρήση του δείκτη Cronbach’s Alpha.

Στην ελληνική εφαρμογή που περιγράφεται στο παρεχόμενο υλικό πραγματοποιήθηκε επίσης Εξερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA), με στόχο τη διερεύνηση της παραγοντικής δομής του εργαλείου και της προσαρμογής του στο ελληνικό εκπαιδευτικό και πολιτισμικό πλαίσιο.

Σύμφωνα με το συγκεκριμένο υλικό, μετά την απαλοιφή 7 ερωτήσεων που παρουσίασαν προβλήματα στη μέτρηση, η τελική παραγοντική δομή διαφοροποιήθηκε από τον αρχικό σχεδιασμό του MSLQ. Η διαφοροποίηση αυτή αποδόθηκε σε πιθανές πολιτισμικές και εκπαιδευτικές διαφορές μεταξύ του αρχικού πληθυσμού στον οποίο αναπτύχθηκε το εργαλείο και του ελληνικού δείγματος.

Εφαρμογές

Το MSLQ μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που αφορούν:

την αυτορρυθμιζόμενη μάθηση,

τα κίνητρα των εκπαιδευομένων,

την ηλεκτρονική και εξ αποστάσεως εκπαίδευση,

τα MOOCs,

την αυτοαποτελεσματικότητα,

την κριτική σκέψη,

τη διαχείριση του χρόνου,

και γενικότερα τη σχέση ανάμεσα στις μαθησιακές στρατηγικές και στην ακαδημαϊκή επίδοση.

Ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα ηλεκτρονικής μάθησης, όπου η άμεση καθοδήγηση του εκπαιδευτικού είναι περιορισμένη, το εργαλείο μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση των παραγόντων που διευκολύνουν ή δυσχεραίνουν την αυτόνομη και αποτελεσματική μάθηση.

Βιβλιογραφία

Pintrich PR, Smith DAF, Garcia T, McKeachie WJ. A Manual for the Use of the Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ). National Center for Research to Improve Postsecondary Teaching and Learning, University of Michigan; 1991.

Βούσκα Ε. Προσαρμογή του Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ) στην ελληνική πραγματικότητα: μία μελέτη περίπτωσης. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης; 2018.

Zimmerman BJ. Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice. 2002;41(2):64–70.

Pintrich PR. A conceptual framework for assessing motivation and self-regulated learning in college students. Educational Psychology Review. 2004;16(4):385–407.