Ερωτηματολόγιο Ιδιοσυγκρασίας κατά Pavlov [PTS-60]

Περιγραφή

Το Pavlovian Temperament Survey (PTS-60) είναι ένα ερωτηματολόγιο 60 ερωτήσεων, βασισμένο στη θεωρία του Pavlov για τις βασικές ιδιότητες του κεντρικού νευρικού συστήματος και τη σχέση τους με την ιδιοσυγκρασία.

Το εργαλείο εξετάζει τρεις κύριες λειτουργίες: τη δύναμη της διέγερσης, τη δύναμη της αναστολής και την κινητικότητα των νευρικών διεργασιών. Αναφέρεται επίσης μία τέταρτη διάσταση, η ισορροπία μεταξύ διέγερσης και αναστολής, η οποία δεν εξετάζεται στην ελληνική έκδοση.

Οι ερωτήσεις είναι διατυπωμένες με τρόπο κατανοητό από τον γενικό πληθυσμό και δεν απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του PTS-60 είναι η αξιολόγηση βασικών ιδιοσυγκρασιακών χαρακτηριστικών τα οποία, σύμφωνα με τη θεωρητική προσέγγιση του Pavlov, συνδέονται με τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Το εργαλείο επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο το άτομο ανταποκρίνεται σε διαφορετικά ερεθίσματα και καταστάσεις και συμβάλλει στη μελέτη της συμπεριφορικής έκφρασης βασικών νευροφυσιολογικών λειτουργιών.

Βασικές Διαστάσεις

Η Δύναμη Διέγερσης αφορά την ικανότητα του νευρικού συστήματος να ανταποκρίνεται και να διατηρεί τη λειτουργικότητά του σε συνθήκες έντονης ή παρατεταμένης διέγερσης.

Η Δύναμη Αναστολής αναφέρεται στην ικανότητα περιορισμού, ελέγχου ή διακοπής αντιδράσεων όταν οι περιστάσεις το απαιτούν.

Η Κινητικότητα των Νευρικών Διεργασιών αφορά την ταχύτητα και την ευκολία με την οποία το άτομο μεταβαίνει από μια μορφή αντίδρασης ή δραστηριότητας σε μια άλλη.

Δομή και Βαθμολόγηση

Το PTS-60 περιλαμβάνει 60 ερωτήσεις, οι οποίες απαντώνται σε τετράβαθμη κλίμακα Likert:

Συμφωνώ απόλυτα
Μάλλον συμφωνώ
Μάλλον διαφωνώ
Διαφωνώ απόλυτα

Κάθε απάντηση αντιστοιχεί σε αριθμητική τιμή και οι επιμέρους βαθμολογίες συνδυάζονται ώστε να υπολογιστούν οι τρεις βασικές υποκλίμακες.

Οι βαθμολογίες επιτρέπουν τη δημιουργία ενός προφίλ ιδιοσυγκρασιακών χαρακτηριστικών ως προς τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα του εργαλείου υποστηρίζεται από την κοινή διαδικασία κατασκευής και εφαρμογής του σε περισσότερες από 20 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αγγλία, η Ιταλία, η Ινδία και η Ρωσία.

Η χρήση κοινής μεθοδολογικής προσέγγισης και η προσαρμογή του εργαλείου σε διαφορετικούς πληθυσμούς ενισχύουν την εννοιολογική του εγκυρότητα.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια των τριών βασικών υποκλιμάκων ήταν:

Cronbach’s α = 0,86 για τη Δύναμη Διέγερσης
Cronbach’s α = 0,80 για τη Δύναμη Αναστολής
Cronbach’s α = 0,88 για την Κινητικότητα των Νευρικών Διεργασιών

Οι συντελεστές αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest) ήταν:

r = 0,78 για τη Δύναμη Διέγερσης
r = 0,59 για τη Δύναμη Αναστολής
r = 0,82 για την Κινητικότητα των Νευρικών Διεργασιών

Οι τιμές αυτές υποδηλώνουν ικανοποιητική έως υψηλή αξιοπιστία για τις περισσότερες διαστάσεις του εργαλείου.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα αποτελέσματα μπορούν να αναλυθούν ξεχωριστά για κάθε μία από τις τρεις διαστάσεις ή συνδυαστικά, ώστε να δημιουργηθεί ένα συνολικό προφίλ ιδιοσυγκρασιακής λειτουργίας.

Το PTS-60 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες ψυχολογίας και ψυχοφυσιολογίας, καθώς και σε εφαρμογές που εξετάζουν την προσαρμογή, την αντίδραση σε περιβαλλοντικά ερεθίσματα και τη σχέση ιδιοσυγκρασίας και συμπεριφοράς.

Βιβλιογραφία

Καλατζή-Αζίζη, Α., Χριστακοπούλου, Σ., Μυλωνάς, Κ., Angleitner, A., & Strelau, J. (1996). Μέτρηση της ιδιοσυγκρασίας για ενήλικες με το Pavlovian Temperament Survey. Ψυχολογία, 3, 130–138.