Κέντρο Ελέγχου των Εκπαιδευτικών [MTBCSO-28]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Κέντρο Ελέγχου των Εκπαιδευτικών (Measurement of Teachers’ Beliefs in their Control over Student Outcome – MTBCSO-28) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που σχεδιάστηκε για τη διερεύνηση των πεποιθήσεων των εκπαιδευτικών σχετικά με τον βαθμό ελέγχου που θεωρούν ότι ασκούν στα αποτελέσματα και στις συμπεριφορές των μαθητών τους.

Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει 28 προτάσεις, στις οποίες οι εκπαιδευτικοί καλούνται να δηλώσουν εάν συμφωνούν ή διαφωνούν. Η ελληνική προσαρμογή του εργαλείου πραγματοποιήθηκε από την Ε. Καλύβα και έχει αξιοποιηθεί σε ερευνητικά δείγματα εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η έννοια του κέντρου ελέγχου αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί αποδίδουν τα αποτελέσματα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ένα περισσότερο εσωτερικό κέντρο ελέγχου υποδηλώνει ότι ο εκπαιδευτικός θεωρεί πως η δική του συμπεριφορά, οι διδακτικές επιλογές και οι παρεμβάσεις του μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τους μαθητές. Αντίθετα, ένα περισσότερο εξωτερικό κέντρο ελέγχου συνδέεται με την πεποίθηση ότι τα αποτελέσματα επηρεάζονται κυρίως από παράγοντες που βρίσκονται έξω από τον άμεσο έλεγχο του εκπαιδευτικού.

Στόχος

Βασικός στόχος του MTBCSO-28 είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ότι μπορούν να επηρεάζουν και να ελέγχουν όσα συμβαίνουν μέσα στη σχολική τάξη και, ειδικότερα, τα αποτελέσματα που σχετίζονται με τη συμπεριφορά και την εκπαιδευτική πορεία των μαθητών.

Η διερεύνηση αυτών των πεποιθήσεων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί αντιλαμβάνονται τον επαγγελματικό τους ρόλο, τις δυνατότητες παρέμβασής τους και την προσωπική τους ευθύνη απέναντι στις δυσκολίες που εμφανίζονται στο σχολικό περιβάλλον.

Ανάλυση και Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Το ερωτηματολόγιο παρουσιάζει καλή φαινομενική εγκυρότητα. Σε σχετικές εφαρμογές έχει παρατηρηθεί στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του κέντρου ελέγχου των εκπαιδευτικών και της επαγγελματικής εξουθένωσης (r = 0,56), γεγονός που υποδηλώνει ότι οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τον έλεγχο των σχολικών αποτελεσμάτων μπορεί να συνδέονται με την επαγγελματική τους ευημερία.

Η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας για το σύνολο των προτάσεων αναφέρεται ως Cronbach’s α = 0,79, ενώ για την κλίμακα ηθικότητας αναφέρεται τιμή α = 0,78. Οι τιμές αυτές υποδηλώνουν ικανοποιητική εσωτερική συνοχή στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εφαρμογής.

Βαθμονόμηση

Για κάθε μία από τις 28 προτάσεις οι συμμετέχοντες επιλέγουν μία από δύο πιθανές απαντήσεις, δηλώνοντας συμφωνία ή διαφωνία.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 0 έως 28.

Χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περισσότερο εσωτερικό κέντρο ελέγχου, δηλαδή ισχυρότερη πεποίθηση ότι ο ίδιος ο εκπαιδευτικός μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα των μαθητών.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν περισσότερο εξωτερικό κέντρο ελέγχου, δηλαδή μεγαλύτερη απόδοση των αποτελεσμάτων σε εξωτερικούς παράγοντες που δεν ελέγχονται άμεσα από τον εκπαιδευτικό.

Εφαρμογές

Το MTBCSO-28 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τις επαγγελματικές πεποιθήσεις των εκπαιδευτικών, την αυτοαποτελεσματικότητα, την επαγγελματική εξουθένωση, τη διαχείριση της τάξης και την αντίληψη των μαθητικών συμπεριφορών.

Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί για τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με την επαγγελματική προσαρμογή των εκπαιδευτικών και για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων ή προγραμμάτων επιμόρφωσης που στοχεύουν στην ενίσχυση της αίσθησης επαγγελματικού ελέγχου και αποτελεσματικότητας.

Βιβλιογραφία

Καλύβα, Ε., Καραγιάννης, Π., Τζάστας, Θ., Τσουντάκη, Μ., & Χατζηλεξιάδου, Ε. (2007). Η επίδραση της εξουθένωσης των εκπαιδευτικών στην αντίληψη ανεπιθύμητων συμπεριφορών από τους μαθητές. Στο Πρακτικά του Συνεδρίου «Η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και οι Προκλήσεις της Εποχής μας» (σσ. 1279–1283). Ιωάννινα.

Rose, J. S., & Medway, F. J. (1981). Measurement of teachers’ beliefs in their control over student outcome. Journal of Educational Research, 74, 185–190.