Κλίμακες Εκτίμησης της Συμπεριφοράς Παιδιών Προσχολικής Ηλικίας [PKBS-34]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Οι Κλίμακες Εκτίμησης Συμπεριφοράς Παιδιών Προσχολικής Ηλικίας [Preschool and Kindergarten Behavior Scales – PKBS-34] αποτελούν ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης της κοινωνικής λειτουργικότητας και των συμπεριφορικών χαρακτηριστικών παιδιών προσχολικής ηλικίας. Το εργαλείο περιλαμβάνει δύο διακριτές διαστάσεις αξιολόγησης: την Κλίμακα Κοινωνικών Δεξιοτήτων και την Κλίμακα Δύσκολων Συμπεριφορών.

Η Κλίμακα Κοινωνικών Δεξιοτήτων αποτελείται από 17 δηλώσεις και αξιολογεί βασικές κοινωνικές ικανότητες, όπως η συνεργατικότητα, ο αυτοέλεγχος και η αποτελεσματική κοινωνική αλληλεπίδραση. Αντίστοιχα, η Κλίμακα Δύσκολων Συμπεριφορών περιλαμβάνει 17 δηλώσεις και εξετάζει προβληματικές συμπεριφορές, τόσο εξωτερικευμένες όσο και εσωτερικευμένες, όπως η παρορμητικότητα, η επιθετικότητα και η κοινωνική απόσυρση.

Στόχος Ερωτηματολογίου

Ο κύριος στόχος του PKBS-34 είναι η αξιολόγηση των κοινωνικών δεξιοτήτων και των δύσκολων συμπεριφορών παιδιών ηλικίας 3 έως 6 ετών. Η αξιολόγηση μπορεί να πραγματοποιηθεί από γονείς ή εκπαιδευτικούς, μέσα από την παρατήρηση της συμπεριφοράς των παιδιών στο πλαίσιο του νηπιαγωγείου ή του οικογενειακού περιβάλλοντος.

Το εργαλείο συμβάλλει στην πρώιμη αναγνώριση κοινωνικών και συμπεριφορικών δυσκολιών, παρέχοντας χρήσιμες πληροφορίες για την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού και τον σχεδιασμό κατάλληλων εκπαιδευτικών ή ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Το PKBS-34 αποτελείται συνολικά από 34 δηλώσεις, οι οποίες κατανέμονται ισόποσα στις δύο βασικές κλίμακες. Τα δεδομένα που συλλέγονται επιτρέπουν την αποτύπωση του κοινωνικού προφίλ του παιδιού, καθώς και την αναγνώριση πιθανών δυσκολιών στη συμπεριφορά και την προσαρμογή.

Οι συνολικές βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ερευνητικά και κλινικά πλαίσια, καθώς και στην εκπαιδευτική διαδικασία, για την ανίχνευση παιδιών που ενδέχεται να παρουσιάζουν αναπτυξιακές ή κοινωνικοσυμπεριφορικές δυσκολίες.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται μέσω τετράβαθμης κλίμακας Likert, όπου οι συμμετέχοντες αξιολογούν κάθε δήλωση ως εξής: 0 = «ποτέ», 1 = «σπάνια», 2 = «μερικές φορές» και 3 = «συχνά». Οι απαντήσεις αθροίζονται ξεχωριστά για την Κλίμακα Κοινωνικών Δεξιοτήτων και την Κλίμακα Δύσκολων Συμπεριφορών.

Υψηλές βαθμολογίες στην Κλίμακα Κοινωνικών Δεξιοτήτων υποδηλώνουν υψηλό επίπεδο κοινωνικής επάρκειας και προσαρμογής, ενώ υψηλές βαθμολογίες στην Κλίμακα Δύσκολων Συμπεριφορών υποδηλώνουν αυξημένη παρουσία προβληματικών συμπεριφορών.

Στατιστική Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων του PKBS-34 περιλαμβάνει τον υπολογισμό συνολικών βαθμολογιών για κάθε κλίμακα και τη μετατροπή τους σε τυπικές βαθμολογίες, ώστε να είναι δυνατή η σύγκριση με πρότυπα δεδομένα και η αναγνώριση παιδιών που εμφανίζουν πιθανές αναπτυξιακές δυσκολίες.

Επιπλέον, μπορούν να εφαρμοστούν στατιστικές τεχνικές όπως ανάλυση παραγόντων, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων παιδιών και συσχετιστικές αναλύσεις με άλλους αναπτυξιακούς ή ψυχοκοινωνικούς δείκτες.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα των κλιμάκων έχει υποστηριχθεί από ερευνητικά δεδομένα και παραγοντικές αναλύσεις, οι οποίες επιβεβαιώνουν τη διάκριση μεταξύ κοινωνικών δεξιοτήτων και προβληματικών συμπεριφορών. Η δομή του εργαλείου υποστηρίζει την αξιολόγηση διαφορετικών πτυχών της κοινωνικής και συμπεριφορικής λειτουργικότητας των παιδιών.

Το εργαλείο έχει μεταφραστεί και προσαρμοστεί για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό, επιτρέποντας την εφαρμογή του σε ελληνικά εκπαιδευτικά και ερευνητικά πλαίσια.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία του PKBS-34 είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική. Ο δείκτης εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha ανέρχεται σε 0,86 για την Κλίμακα Κοινωνικών Δεξιοτήτων και σε 0,78 για την Κλίμακα Δύσκολων Συμπεριφορών.

Η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων σε χρονικό διάστημα τριών μηνών παρουσιάζει τιμές 0,58 για τις κοινωνικές δεξιότητες και 0,69 για τις δύσκολες συμπεριφορές, υποδεικνύοντας ικανοποιητική σταθερότητα των μετρήσεων στον χρόνο.

Βιβλιογραφία

Chiou, V., Zissi, A., Xanthakou, G., & Kaila, M. (2005). An interpersonal problem-solving intervention among preschoolers in Greece. Paper presented at the 27th Annual Conference of International School Psychology Association, Athens, Greece.

Χίου, Β., Ζήση, Α., Ξανθάκου, Γ., & Καϊλα, Μ. (2005). Παρουσίαση ψυχομετρικών ιδιοτήτων του PKBS-2 στο ελληνικό δείγμα. Στο Α. Ζήση, Ν. Πολεμικός, & Μ. Καϊλα (Επιμ.), Ψυχική Υγεία (σελ. 124–149). Αθήνα: Ατραπός.

Merrell, K. (2002). Preschool and Kindergarten Behavior Scales.