Δείκτης Προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή [PREDIMED-14 / MEDAS]

Περιγραφή

Ο Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS), γνωστός και ως PREDIMED-14, είναι ένα σύντομο εργαλείο 14 ερωτήσεων που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της μελέτης PREDIMED (PREvención con DIeta MEDiterránea) για την αξιολόγηση του βαθμού προσκόλλησης ενός ατόμου στο πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής. Το εργαλείο σχεδιάστηκε ώστε να παρέχει μια γρήγορη και πρακτική εκτίμηση της ποιότητας της διατροφής, χωρίς να απαιτεί την εκτενή καταγραφή που χαρακτηρίζει τα πλήρη ερωτηματολόγια συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων.

Το MEDAS εξετάζει χαρακτηριστικές διατροφικές συμπεριφορές, όπως η χρήση ελαιολάδου, η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, ψαριών, ξηρών καρπών και άλλων τροφίμων που συνδέονται με το Μεσογειακό πρότυπο, καθώς και τον περιορισμό τροφίμων όπως το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, τα ζωικά λίπη, τα ζαχαρούχα αναψυκτικά και τα εμπορικά γλυκίσματα.

Στόχος

Βασικός στόχος του PREDIMED-14/MEDAS είναι η γρήγορη αξιολόγηση της προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή και η δυνατότητα αναγνώρισης ατόμων των οποίων οι διατροφικές συνήθειες αποκλίνουν από το συγκεκριμένο πρότυπο.

Το εργαλείο έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε μελέτες που διερευνούν τη σχέση της Μεσογειακής Διατροφής με την παχυσαρκία, τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και άλλους δείκτες καρδιομεταβολικής υγείας. Στην αρχική μελέτη PREDIMED, υψηλότερη προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή συσχετίστηκε αντίστροφα με δείκτες παχυσαρκίας, όπως ο δείκτης μάζας σώματος και η περίμετρος μέσης.

Δομή και Βαθμονόμηση

Το MEDAS αποτελείται από 14 ερωτήσεις. Οι 12 αφορούν τη συχνότητα κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφίμων και οι 2 αφορούν χαρακτηριστικές διατροφικές συνήθειες και προτιμήσεις.

Κάθε ερώτηση βαθμολογείται ως:

1 βαθμός: όταν ο συμμετέχων πληροί το προκαθορισμένο κριτήριο προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή.

0 βαθμοί: όταν το κριτήριο δεν πληρούται.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των 14 στοιχείων και κυμαίνεται από 0 έως 14, με τις υψηλότερες τιμές να υποδηλώνουν μεγαλύτερη προσκόλληση στο Μεσογειακό διατροφικό πρότυπο.

Ενδεικτικά, βαθμός αποδίδεται για συνήθειες όπως η χρήση ελαιολάδου ως κύριου μαγειρικού λίπους, η επαρκής κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, ψαριών και ξηρών καρπών, καθώς και η περιορισμένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος, ζωικών λιπών, ζαχαρούχων ποτών και εμπορικών γλυκισμάτων.

Ερμηνεία

Η βασική ερμηνεία είναι γραμμική: όσο υψηλότερη είναι η συνολική βαθμολογία, τόσο μεγαλύτερη είναι η προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή.

Σε αρκετές ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιείται ενδεικτικά η ακόλουθη κατηγοριοποίηση:

≤5: χαμηλή προσκόλληση
6–9: μέτρια προσκόλληση
≥10: υψηλή ή πολύ υψηλή προσκόλληση.

Ωστόσο, τα συγκεκριμένα όρια μπορεί να διαφέρουν μεταξύ μελετών και επομένως πρέπει να δηλώνεται πάντοτε το σύστημα ταξινόμησης που εφαρμόζεται στο εκάστοτε ερευνητικό πρωτόκολλο.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το MEDAS έχει μελετηθεί ως σύντομο εργαλείο διατροφικής αξιολόγησης και έχει συγκριθεί με πιο αναλυτικές μεθόδους, όπως ημερολόγια διατροφής και πλήρη ερωτηματολόγια συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων. Μελέτες επικύρωσης έχουν δείξει ικανοποιητική συσχέτιση με αναλυτικότερες διατροφικές μετρήσεις και δυνατότητα επαναλαμβανόμενης εφαρμογής.

Στη μελέτη PREDIMED, η βαθμολογία των 14 στοιχείων παρουσίασε ισχυρή αντίστροφη σχέση με δείκτες παχυσαρκίας σε ενήλικες υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, υποστηρίζοντας τη χρησιμότητα του εργαλείου ως σύντομου δείκτη ποιότητας διατροφής.

Εφαρμογές

Το PREDIMED-14/MEDAS μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιδημιολογικές έρευνες, κλινικές μελέτες, προγράμματα διατροφικής παρέμβασης και μελέτες πρόληψης καρδιομεταβολικών νοσημάτων.

Η σύντομη μορφή του επιτρέπει την εύκολη ενσωμάτωσή του σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την παροχή άμεσης ανατροφοδότησης σχετικά με το επίπεδο προσκόλλησης ενός ατόμου στη Μεσογειακή Διατροφή.

Συμπέρασμα

Το PREDIMED-14/MEDAS αποτελεί ένα σύντομο και πρακτικό εργαλείο 14 στοιχείων για την αξιολόγηση της προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή. Η συνολική βαθμολογία 0–14 επιτρέπει την εύκολη αποτύπωση της ποιότητας του διατροφικού προτύπου, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη συμμόρφωση με τις βασικές αρχές της Μεσογειακής Διατροφής.

Η ευκολία χορήγησης και η εκτεταμένη χρήση του σε διαφορετικούς πληθυσμούς το καθιστούν ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για διατροφική και καρδιομεταβολική έρευνα.

Βιβλιογραφία

Martínez-González, M. A., García-Arellano, A., Toledo, E., et al. (2012). A 14-item Mediterranean diet assessment tool and obesity indexes among high-risk subjects: The PREDIMED trial. PLoS ONE, 7(8), e43134.

Babio, N., Bulló, M., Basora, J., et al. (2009). Adherence to the Mediterranean diet and risk of metabolic syndrome and its components. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 19(8), 563–570.

Sánchez-Taínta, A., Estruch, R., Bulló, M., et al. (2008). Adherence to a Mediterranean-type diet and reduced prevalence of clustered cardiovascular risk factors in a cohort of high-risk patients. European Journal of Cardiovascular Prevention & Rehabilitation, 15(5), 589–593.

Panagiotakos, D. B., Pitsavos, C., Arvaniti, F., & Stefanadis, C. (2007). Adherence to the Mediterranean food pattern predicts the prevalence of hypertension, hypercholesterolemia, diabetes and obesity among healthy adults: The accuracy of the MedDietScore. Preventive Medicine, 44(4), 335–340.

Σημαντικό: το MedDietScore του Panagiotakos et al. είναι διαφορετικό εργαλείο από το PREDIMED-14/MEDAS. Η κλίμακα 0–5 ανά ομάδα τροφίμων που υπήρχε στο αρχικό σου κείμενο αφορά τη λογική του MedDietScore και όχι τη βαθμονόμηση του MEDAS.