Δοκιμασία Επιλεκτικής Προσοχής 2 και 7 [SAT-10]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Η Δοκιμασία Επιλεκτικής Προσοχής 2 και 7 [Selective Attention Test – SAT-10] αποτελεί μια νευροψυχολογική δοκιμασία αξιολόγησης της επιλεκτικής και διατηρούμενης οπτικής προσοχής. Η δοκιμασία βασίζεται στην ικανότητα του ατόμου να εντοπίζει συγκεκριμένους αριθμητικούς στόχους μέσα σε ένα σύνολο άσχετων οπτικών ερεθισμάτων.

Η διαδικασία περιλαμβάνει δύο τύπους δοκιμίων. Στην πρώτη συνθήκη οι συμμετέχοντες καλούνται να εντοπίσουν τους αριθμούς-στόχους 2 και 7 ανάμεσα σε γράμματα, διαδικασία που αξιολογεί την αυτόματη ανίχνευση ερεθισμάτων. Στη δεύτερη συνθήκη οι ίδιοι στόχοι παρουσιάζονται ανάμεσα σε άλλους αριθμούς, απαιτώντας μεγαλύτερο επίπεδο γνωστικού ελέγχου και ελεγχόμενης ανίχνευσης.

Η δοκιμασία απαιτεί συνεχή οπτική παρακολούθηση, ταχύτητα επεξεργασίας, ακρίβεια και ικανότητα αναστολής άσχετων πληροφοριών.

Στόχος Δοκιμασίας

Ο βασικός στόχος της SAT-10 είναι η αξιολόγηση των μηχανισμών επιλεκτικής και διατηρούμενης προσοχής.

Συγκεκριμένα, εξετάζει την ικανότητα του ατόμου:

να εντοπίζει συγκεκριμένα ερεθίσματα μέσα σε σύνθετο οπτικό περιβάλλον,

να διατηρεί τη συγκέντρωσή του για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα,

να αγνοεί παρεμβατικά ή μη σχετικά ερεθίσματα,

να ανταποκρίνεται με ταχύτητα και ακρίβεια σε απαιτητικές γνωστικές συνθήκες.

Η δοκιμασία χρησιμοποιείται τόσο στην κλινική νευροψυχολογική αξιολόγηση όσο και σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν τη λειτουργία της προσοχής, τη γνωστική γήρανση και τις επιδράσεις διαφόρων παραγόντων στη γνωστική απόδοση.

Τρόπος Βαθμολόγησης

Η βαθμολόγηση της SAT-10 βασίζεται σε δύο κύριες παραμέτρους:

Ταχύτητα απόκρισης, η οποία αφορά τον αριθμό των σωστά εντοπισμένων στόχων μέσα στον διαθέσιμο χρόνο.

Ακρίβεια απόκρισης, η οποία υπολογίζεται με βάση το πλήθος των σωστών εντοπισμών, λαμβάνοντας υπόψη τα σφάλματα και τις παραλείψεις.

Ο συνολικός δείκτης επίδοσης προκύπτει από τη συνδυασμένη αξιολόγηση της ταχύτητας και της ακρίβειας. Οι επιδόσεις συγκρίνονται με κανονιστικές τιμές αναφοράς που λαμβάνουν υπόψη την ηλικία και άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά.

Υψηλότερες επιδόσεις υποδηλώνουν καλύτερη ικανότητα επιλεκτικής προσοχής και αποτελεσματικότερη διαχείριση οπτικών πληροφοριών.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της δοκιμασίας έχει εξεταστεί μέσω συγκρίσεων μεταξύ διαφορετικών ομάδων πληθυσμού. Τα αποτελέσματα έχουν δείξει ότι η SAT-10 μπορεί να διαφοροποιήσει ομάδες με διαφορετικά επίπεδα γνωστικής λειτουργίας.

Μελέτες έχουν αναδείξει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ υγιών ενηλίκων και ατόμων που συμμετείχαν σε προγράμματα απεξάρτησης, ιδιαίτερα ως προς την ταχύτητα και την ακρίβεια εντοπισμού των στόχων.

Παράλληλα, έχουν παρατηρηθεί διαφοροποιήσεις ανά ηλικιακή ομάδα, με νεότερους ενήλικες να εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, ιδιαίτερα στις συνθήκες που απαιτούν αυξημένο γνωστικό έλεγχο.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία της SAT-10 έχει αξιολογηθεί μέσω διαδικασιών επαναληπτικής μέτρησης (test–retest). Σε ελληνικό δείγμα ενηλίκων, η επανεξέταση πραγματοποιήθηκε μετά από χρονικό διάστημα περίπου 12 έως 14 εβδομάδων.

Οι δείκτες αξιοπιστίας κρίθηκαν ικανοποιητικοί έως υψηλοί, υποδεικνύοντας σταθερότητα των μετρήσεων και δυνατότητα χρήσης της δοκιμασίας για την αξιολόγηση της προσοχής σε ερευνητικά και κλινικά πλαίσια.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα της SAT-10 αναλύονται μέσω περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής με στόχο την αξιολόγηση της επίδοσης και τη σύγκριση μεταξύ ομάδων.

Χρησιμοποιούνται δείκτες όπως ο μέσος όρος, η τυπική απόκλιση και οι κατανομές των επιδόσεων, ενώ για συγκρίσεις ομάδων μπορούν να εφαρμοστούν παραμετρικές ή μη παραμετρικές δοκιμασίες, όπως το t-test και η δοκιμασία Mann–Whitney U.

Η δοκιμασία μπορεί να αξιοποιηθεί στην αξιολόγηση:

της επιλεκτικής προσοχής,

της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών,

της γνωστικής λειτουργίας σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες,

των επιδράσεων νευρολογικών, ψυχολογικών ή περιβαλλοντικών παραγόντων στη συγκέντρωση.

Βιβλιογραφία

Messinis, L., Kosmidis, M. H., Tsakona, I., Georgiou, V., Aretouli, E., & Papathanasopoulos, P. (2007). Ruff 2 and 7 Selective Attention Test: Normative data, discriminant validity and test-retest reliability in Greek adults. Archives of Clinical Neuropsychology, 22, 773–785.

Ruff, R. M., Neiman, H., Allen, C. C., Farrow, C. E., & Wylie, T. (1992). The Ruff 2 and 7 Selective Attention Test: A neuropsychological application. Perceptual and Motor Skills, 75, 1311–1319.