Κλίμακα Ρόλου και Προσανατολισμού του Φύλου [SRO-SF-30]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Ρόλου και Προσανατολισμού του Φύλου – Σύντομη Μορφή (Sex Role Orientation – Short Form, SRO-SF-30) αποτελεί ένα εργαλείο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε ως σύντομη έκδοση της Bem Sex Role Inventory (BSRI). Στόχος της είναι η αξιολόγηση χαρακτηριστικών προσωπικότητας που σχετίζονται με τις διαστάσεις της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας, ανεξάρτητα από το βιολογικό φύλο του ατόμου.

Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία της ψυχολογικής ανδρογυνίας της Sandra Bem, σύμφωνα με την οποία η αρρενωπότητα και η θηλυκότητα αποτελούν δύο ανεξάρτητες διαστάσεις της προσωπικότητας και όχι αντίθετα άκρα της ίδιας διάστασης. Μέσω της αξιολόγησης αυτών των χαρακτηριστικών, η κλίμακα επιτρέπει την ταξινόμηση των ατόμων σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: αρρενωπά, θηλυκά, ανδρόγυνα και μη διαφοροποιημένα.

Στόχος

Βασικός στόχος της SRO-SF-30 είναι η μελέτη των έμφυλων χαρακτηριστικών της προσωπικότητας και η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται και υιοθετούν χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα, ανεξάρτητα από το βιολογικό τους φύλο.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται στην ψυχολογική έρευνα, στις κοινωνικές επιστήμες και στη μελέτη της ταυτότητας φύλου, συμβάλλοντας στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ ψυχολογικών χαρακτηριστικών, κοινωνικών ρόλων και προσαρμογής του ατόμου.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η SRO-SF-30 αξιολογεί δύο ανεξάρτητες διαστάσεις της προσωπικότητας:

• Αρρενωπότητα (Masculinity)
• Θηλυκότητα (Femininity)

Οι συμμετέχοντες καλούνται να αξιολογήσουν 20 χαρακτηριστικά προσωπικότητας χρησιμοποιώντας επταβάθμια κλίμακα Likert, όπου 1 αντιστοιχεί στο «Καθόλου αληθές για μένα» και 7 στο «Απόλυτα αληθές για μένα».

Με βάση τους μέσους όρους των δύο διαστάσεων, τα άτομα ταξινομούνται στις κατηγορίες ανδρόγυνο, αρρενωπό, θηλυκό ή μη διαφοροποιημένο, ανάλογα με το επίπεδο των βαθμολογιών τους στις δύο υποκλίμακες.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της SRO-SF-30 βασίζεται στον υπολογισμό των μέσων όρων των δύο βασικών διαστάσεων, της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας. Οι βαθμολογίες αυτές χρησιμοποιούνται για την ταξινόμηση των συμμετεχόντων και για τη διερεύνηση της σχέσης των έμφυλων χαρακτηριστικών με δημογραφικές, ψυχολογικές και κοινωνικές μεταβλητές.

Η προσαρμογή της κλίμακας πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 204 ενηλίκων, με μέση ηλικία 34,6 έτη. Τα δεδομένα της κλίμακας μπορούν να αξιοποιηθούν σε μελέτες που αφορούν την ταυτότητα φύλου, τους κοινωνικούς ρόλους, την προσωπικότητα και τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η εγκυρότητα της κλίμακας τεκμηριώνεται από την απουσία σημαντικής συσχέτισης μεταξύ των δύο βασικών διαστάσεων, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η αρρενωπότητα και η θηλυκότητα αποτελούν ανεξάρτητα χαρακτηριστικά προσωπικότητας και όχι αντίθετες όψεις της ίδιας διάστασης.

Η αξιοπιστία της SRO-SF-30 είναι ιδιαίτερα υψηλή, καθώς η εσωτερική συνέπεια (Cronbach’s α) για τις υποκλίμακες υπερβαίνει το 0,80, γεγονός που υποδηλώνει υψηλή ομοιογένεια των ερωτήσεων και σταθερότητα των μετρήσεων.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SRO-SF-30 πραγματοποιείται με τον υπολογισμό του μέσου όρου των απαντήσεων στις δύο υποκλίμακες της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων βασίζεται στον συνδυασμό των δύο βαθμολογιών:

• Υψηλή βαθμολογία και στις δύο διαστάσεις χαρακτηρίζει το άτομο ως ανδρόγυνο.
• Χαμηλή βαθμολογία και στις δύο διαστάσεις οδηγεί στην κατηγορία μη διαφοροποιημένο.
• Υψηλή βαθμολογία μόνο στην αρρενωπότητα χαρακτηρίζει το άτομο ως αρρενωπό.
• Υψηλή βαθμολογία μόνο στη θηλυκότητα χαρακτηρίζει το άτομο ως θηλυκό.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει την πληρέστερη κατανόηση του ψυχολογικού προσανατολισμού του φύλου, ανεξάρτητα από το βιολογικό φύλο του εξεταζομένου.

Βιβλιογραφία

Bem, S. L. (1974). The Measurement of Psychological Androgyny. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42, 155–162.