Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Υποστήριξης – Σύντομη Μορφή [SFSSQ-6]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής Υποστήριξης – Σύντομη Μορφή (Short Form Social Support Questionnaire – SSQ-6) αποτελεί ένα σύντομο εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης και της ικανοποίησης από αυτήν. Αποτελεί την απλοποιημένη έκδοση του αρχικού Social Support Questionnaire (SSQ) των Sarason και συνεργατών, διατηρώντας τα βασικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά του αρχικού εργαλείου, ενώ παράλληλα μειώνει σημαντικά τον χρόνο συμπλήρωσης.

Το SSQ-6 αποτελείται από έξι ερωτήματα, τα οποία εξετάζουν διαφορετικές καταστάσεις στις οποίες ένα άτομο μπορεί να χρειαστεί κοινωνική υποστήριξη. Για κάθε ερώτηση, οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν τόσο τον αριθμό των ατόμων στα οποία μπορούν να απευθυνθούν όσο και τον βαθμό ικανοποίησής τους από την υποστήριξη που λαμβάνουν. Με τον τρόπο αυτό, το εργαλείο παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα τόσο της διαθεσιμότητας όσο και της ποιότητας της κοινωνικής υποστήριξης.

Στόχος

Βασικός στόχος του SSQ-6 είναι η αξιολόγηση δύο βασικών διαστάσεων της κοινωνικής υποστήριξης. Η πρώτη αφορά την υποκειμενική αντίληψη του ατόμου για τη διαθεσιμότητα υποστηρικτικών προσώπων, ενώ η δεύτερη αφορά τον βαθμό ικανοποίησης από την παρεχόμενη κοινωνική υποστήριξη σε σημαντικές προσωπικές και κοινωνικές καταστάσεις.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογική και κοινωνική έρευνα, καθώς και στην κλινική πρακτική, για τη μελέτη της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με την ψυχική υγεία, την προσαρμογή στο στρες, την ποιότητα ζωής και τη συνολική ευημερία.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το SSQ-6 αποτελείται από έξι ερωτήσεις, οι οποίες οργανώνονται σε δύο υποκλίμακες. Η πρώτη υποκλίμακα αξιολογεί τον αριθμό των διαθέσιμων ατόμων που μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη σε διαφορετικές περιστάσεις, ενώ η δεύτερη αξιολογεί τον βαθμό ικανοποίησης από την υποστήριξη αυτή.

Για κάθε ερώτηση, οι συμμετέχοντες δηλώνουν αρχικά τα άτομα στα οποία μπορούν να βασιστούν και στη συνέχεια αξιολογούν την ικανοποίησή τους χρησιμοποιώντας επταβάθμια κλίμακα Likert, όπου 1 αντιστοιχεί στο «Καθόλου» και 7 στο «Πολύ».

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του SSQ-6 βασίζεται στον υπολογισμό δύο ανεξάρτητων δεικτών: του αριθμού των διαθέσιμων πηγών κοινωνικής υποστήριξης και του βαθμού ικανοποίησης από την παρεχόμενη υποστήριξη. Οι δύο αυτοί δείκτες μπορούν να αναλυθούν ξεχωριστά ή να χρησιμοποιηθούν συνδυαστικά, ανάλογα με τον σκοπό της έρευνας ή της κλινικής αξιολόγησης.

Η ελληνική προσαρμογή του εργαλείου εφαρμόστηκε σε δείγμα 93 φοιτητών και 54 ενηλίκων. Ο μέσος όρος ηλικίας των φοιτητών ήταν 19,5 έτη, ενώ των ενηλίκων 33,7 έτη. Τα αποτελέσματα έδειξαν υψηλή εσωτερική συνέπεια και ικανοποιητικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά, γεγονός που υποστηρίζει τη χρήση του εργαλείου τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στην κλινική πράξη.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η εγκυρότητα του SSQ-6 έχει τεκμηριωθεί μέσω συσχετίσεων των δύο υποκλιμάκων με άλλες ψυχολογικές και κοινωνικές μεταβλητές, επιβεβαιώνοντας την επαρκή εννοιολογική κατασκευή του εργαλείου. Η διεθνής και ελληνική βιβλιογραφία δείχνει ότι οι βαθμολογίες του σχετίζονται με σημαντικούς δείκτες ψυχικής υγείας και κοινωνικής λειτουργικότητας.

Η αξιοπιστία του εργαλείου είναι ιδιαίτερα υψηλή. Ο δείκτης Cronbach’s α για την υποκλίμακα του αριθμού διαθέσιμων υποστηρικτών είναι 0,92, ενώ για την υποκλίμακα της ικανοποίησης από την κοινωνική υποστήριξη είναι 0,85, τιμές που αποδεικνύουν υψηλή εσωτερική συνέπεια και αξιοπιστία των δύο διαστάσεων του εργαλείου.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του SSQ-6 πραγματοποιείται ξεχωριστά για τις δύο υποκλίμακες. Για την πρώτη υποκλίμακα, οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον αριθμό των ατόμων που μπορούν να τους υποστηρίξουν σε κάθε κατάσταση. Για τη δεύτερη, αξιολογούν τον βαθμό ικανοποίησής τους χρησιμοποιώντας επταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 («Καθόλου») έως 7 («Πολύ»).

Για κάθε υποκλίμακα υπολογίζεται είτε το άθροισμα είτε ο μέσος όρος των επιμέρους απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες στην πρώτη υποκλίμακα υποδηλώνουν μεγαλύτερο αριθμό διαθέσιμων πηγών κοινωνικής υποστήριξης, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες στη δεύτερη υποδηλώνουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από την υποστήριξη που λαμβάνει το άτομο.

Βιβλιογραφία

Roussi, P., & Vassilaki, E. (2001). The Applicability of the Multiaxial Model of Coping to the Greek Population. Anxiety, Stress, and Coping: An International Journal, 14, 125–147.

Sarason, I. G., Sarason, B. R., Shearin, E. N., & Pierce, G. R. (1987). A Brief Measure of Social Support: Practical and Theoretical Implications. Journal of Social and Personal Relationships, 4, 497–510.