Κλίμακα Αποδιοργάνωσης της Γειτονιάς [Neighborhood Disorganization Scale]

Περιγραφή

Η Neighborhood Disorganization Scale (Κλίμακα Αποδιοργάνωσης της Γειτονιάς) αποτελεί ένα εργαλείο αξιολόγησης της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής και περιβαλλοντικής αποδιοργάνωσης μιας γειτονιάς. Βασίζεται στη θεωρητική προσέγγιση της κοινωνικής αποδιοργάνωσης, σύμφωνα με την οποία ορισμένα χαρακτηριστικά του τοπικού κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντος μπορούν να συνδέονται με αυξημένη εγκληματικότητα, κοινωνικά προβλήματα και μειωμένη συνοχή της κοινότητας.

Η κλίμακα εξετάζει ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων που σχετίζονται με τη φυσική υποβάθμιση του περιβάλλοντος, την κοινωνική αταξία, την εγκληματικότητα και την οικονομική αποστέρηση. Ενδεικτικά αξιολογούνται ζητήματα όπως η ανεργία, οι βανδαλισμοί, η εγκατάλειψη ή κακή συντήρηση κτιρίων, οι κλοπές, οι επιθέσεις, η παρουσία συμμοριών, η δημόσια χρήση ή διακίνηση ουσιών και άλλες εκδηλώσεις κοινωνικής αποδιοργάνωσης.

Στόχος

Βασικός στόχος της κλίμακας είναι η ποσοτική αποτύπωση του βαθμού στον οποίο οι κάτοικοι αντιλαμβάνονται τη γειτονιά τους ως υποβαθμισμένη, ανασφαλή ή κοινωνικά αποδιοργανωμένη. Μέσω της αξιολόγησης διαφορετικών διαστάσεων του τοπικού περιβάλλοντος, μπορεί να προκύψει μια συνολική εικόνα της ποιότητας και της λειτουργικότητας της γειτονιάς.

Το εργαλείο μπορεί να αξιοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών περιοχών, για τον εντοπισμό κοινοτήτων στις οποίες παρατηρούνται αυξημένες κοινωνικές ή περιβαλλοντικές δυσκολίες και για τον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων πρόληψης και κοινωνικής υποστήριξης.

Δομή και περιεχόμενο

Η κλίμακα περιλαμβάνει 17 ερωτήματα, στα οποία ο συμμετέχων καλείται να αξιολογήσει σε ποιον βαθμό συγκεκριμένες καταστάσεις αποτελούν πρόβλημα στη γειτονιά του. Μεταξύ των θεμάτων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η υψηλή ανεργία, οι κοινωνικές εντάσεις, οι βανδαλισμοί, η παραβατικότητα, τα εγκαταλελειμμένα ή υποβαθμισμένα κτίρια, οι διαρρήξεις και οι κλοπές, το οργανωμένο έγκλημα, οι επιθέσεις, οι συμμορίες, η έλλειψη στέγης και η εμφανής χρήση ή διακίνηση ναρκωτικών ουσιών.

Η διατύπωση ορισμένων αρχικών ερωτημάτων αντανακλά την εποχή κατά την οποία αναπτύχθηκε το εργαλείο και περιλαμβάνει όρους που σήμερα μπορεί να θεωρούνται στιγματιστικοί ή μη συμπεριληπτικοί. Σε σύγχρονες ερευνητικές εφαρμογές είναι σκόπιμο να εξετάζεται προσεκτικά η γλωσσική και πολιτισμική προσαρμογή των διατυπώσεων, χωρίς να αλλοιώνεται το θεωρητικό περιεχόμενο ή η ψυχομετρική δομή της κλίμακας.

Βαθμολόγηση

Κάθε ερώτημα βαθμολογείται σε τριβάθμια κλίμακα:

Μεγάλο πρόβλημα = 3
Μέτριο/κάποιο πρόβλημα = 2
Δεν αποτελεί πρόβλημα = 1

Οι βαθμοί των επιμέρους ερωτημάτων αθροίζονται και στη συνέχεια διαιρούνται με τον αριθμό των απαντημένων ερωτημάτων. Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 1 έως 3, με τις υψηλότερες τιμές να υποδηλώνουν μεγαλύτερο αντιλαμβανόμενο επίπεδο εγκληματικότητας, φυσικής υποβάθμισης και κοινωνικής αποδιοργάνωσης στη γειτονιά.

Εφαρμογές

Η Neighborhood Disorganization Scale μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες κοινωνικής επιδημιολογίας, δημόσιας υγείας, εγκληματολογίας, κοινωνικής ψυχολογίας και κοινοτικής έρευνας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση της σε μελέτες που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ των χαρακτηριστικών της γειτονιάς και μεταβλητών όπως η αντιλαμβανόμενη ασφάλεια, η ψυχική ευεξία, η κοινωνική συνοχή, η παραβατικότητα, η ποιότητα ζωής και η έκθεση σε κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς στρεσογόνους παράγοντες.

Παράλληλα, μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό περιοχών με αυξημένες ανάγκες και να υποστηρίξει τον σχεδιασμό πολιτικών και κοινοτικών παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και στην πρόληψη της βίας και της παραβατικότητας.

Συμπεράσματα

Η Neighborhood Disorganization Scale προσφέρει έναν σύντομο και δομημένο τρόπο αξιολόγησης της αντιλαμβανόμενης αποδιοργάνωσης του τοπικού κοινωνικού περιβάλλοντος. Η αξιολόγηση τόσο φυσικών όσο και κοινωνικών χαρακτηριστικών της γειτονιάς επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο το περιβάλλον διαβίωσης μπορεί να σχετίζεται με την ασφάλεια, την κοινωνική λειτουργικότητα και την ευημερία των κατοίκων.

Κατά τη χρήση της σε σύγχρονες μελέτες απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην πολιτισμική προσαρμογή, στη σύγχρονη και μη στιγματιστική ορολογία και στην ψυχομετρική τεκμηρίωση της εκάστοτε μεταφρασμένης ή προσαρμοσμένης έκδοσης.

Βιβλιογραφία

Thornberry, T. P., Krohn, M. D., Lizotte, A. J., Smith, C. A., & Tobin, K. (2003). Gangs and Delinquency in Developmental Perspective. New York: Cambridge University Press.

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Measuring Violence-Related Attitudes, Behaviors, and Influences Among Youths: A Compendium of Assessment Tools. Η κλίμακα παρουσιάζεται στις σελίδες 344–345 του σχετικού εγχειριδίου.